Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 5.52

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

5.52.1

प्र श्या॑वाश्व धृष्णु॒यार्चा॑ म॒रुद्भि॒र्ऋक्व॑भिः ।
ये अ॑द्रो॒घम॑नुष्व॒धं श्रवो॒ मद॑न्ति य॒ज्ञियाः॑ ॥

हे श्यावाश्वा, धाडसी मरुतांसाठी ऋचांसह स्तुती गा. यज्ञार्ह असे जे मरुत् निष्कपट, यथाविधी अर्पिलेल्या कीर्तीने आनंदित होतात.

5.52.2

ते हि स्थि॒रस्य॒ शव॑सः॒ सखा॑यः॒ सन्ति॑ धृष्णु॒या ।
ते याम॒न्ना धृ॑ष॒द्विन॒स्त्मना॑ पान्ति॒ शश्व॑तः ॥

तेच खरोखर स्थिर बलाचे सखे आहेत; ते धाडसी आहेत. आपल्याच सामर्थ्याने ते आपल्या मार्गात शाश्वत जनांचे रक्षण करतात.

5.52.3

ते स्य॒न्द्रासो॒ नोक्षणोऽति॑ ष्कन्दन्ति॒ शर्व॑रीः ।
म॒रुता॒मधा॒ महो॑ दि॒वि क्ष॒मा च॑ मन्महे ॥

ते वाहणाऱ्या, पर्जन्य वर्षवणाऱ्या वृषभांप्रमाणे रात्री ओलांडून झेपावतात. मग आम्ही मरुतांचे महान तेज आकाशात आणि पृथ्वीसह चिंतन करतो.

5.52.4

म॒रुत्सु॑ वो दधीमहि॒ स्तोमं॑ य॒ज्ञं च॑ धृष्णु॒या ।
विश्वे॒ ये मानु॑षा यु॒गा पान्ति॒ मर्त्यं॑ रि॒षः ॥

मरुतांमध्ये तुमच्यासाठी आम्ही स्तुती आणि यज्ञ अर्पितो, हे धाडसी जनहो. मानवी युगांचे रक्षण करणारे सर्व मरुत मर्त्याला हानीपासून वाचवतात.

5.52.5

अर्ह॑न्तो॒ ये सु॒दान॑वो॒ नरो॒ असा॑मिशवसः ।
प्र य॒ज्ञं य॒ज्ञिये॑भ्यो दि॒वो अ॑र्चा म॒रुद्भ्यः॑ ॥

योग्य, दानशूर, बल न ढळणाऱ्या वीर मरुतांसाठी, यज्ञार्ह अशांसाठी, स्वर्गातून यज्ञाची स्तुती गा.

5.52.6

आ रु॒क्मैरा यु॒धा नर॑ ऋ॒ष्वा ऋ॒ष्टीर॑सृक्षत॒ अन्वे॑नाँ॒ अह॑ वि॒द्युतो॑ ।
म॒रुतो॒ जज्झ॑तीरिव भा॒नुर॑र्त॒ त्मना॑ दि॒वः ॥

सोन्याच्या अलंकारांनी आणि बलाने, वीर मरुतांनी तेजस्वी बाण सोडले; त्यांच्या मागे वीज चमकते. मरुतांचा प्रकाश, झळकल्यासारखा, स्वसामर्थ्याने आकाशात वाहतो.

5.52.7

ये वा॑वृ॒धन्त॒ पार्थि॑वा॒ य उ॒राव॒न्तरि॑क्ष॒ आ ।
वृ॒जने॑ वा न॒दीनां॑ स॒धस्थे॑ वा म॒हो दि॒वः ॥

जे पार्थिव आहेत आणि जे विस्तीर्ण अंतरिक्षात वाढले आहेत, नद्यांच्या बळात किंवा त्यांच्या सामायिक निवासात, अथवा महान द्युलोकात जे वाढले आहेत.

5.52.8

शर्धो॒ मारु॑त॒मुच्छं॑स स॒त्यश॑वस॒मृभ्व॑सम् ।
उ॒त स्म॒ ते शु॒भे नरः॒ प्र स्य॒न्द्रा यु॑जत॒ त्मना॑ ॥

खऱ्या बळाच्या, कुशल मरुतांच्या सेनेची उंच स्वरात स्तुती कर. ते वीर नर आपल्याच शक्तीने वेगवान रथांना तेजासाठी जुंपतात.

5.52.9

उ॒त स्म॒ ते परु॑ष्ण्या॒मूर्णा॑ वसत शु॒न्ध्यवः॑ ।
उ॒त प॒व्या रथा॑ना॒मद्रिं॑ भिन्द॒न्त्योज॑सा ॥

आणि ते शुद्ध करणारे मरुत पारुष्णीची (मेघाची) लोकर पांघरतात. ते वज्राने आपल्या बळाने रथांचा दगड फोडतात.

5.52.10

आप॑थयो॒ विप॑थ॒योऽन्त॑स्पथा॒ अनु॑पथाः ।
ए॒तेभि॒र्मह्यं॒ नाम॑भिर्य॒ज्ञं वि॑ष्टा॒र ओ॑हते ॥

आपथ, विपथ, अंतःपथ, अनुपथ — या नावांनी माझ्यासाठी यज्ञाचा विस्तार करणारा त्याला आवाहन करो.

5.52.11

अधा॒ नरो॒ न्यो॑ह॒तेऽधा॑ नि॒युत॑ ओहते ।
अधा॒ पारा॑वता॒ इति॑ चि॒त्रा रू॒पाणि॒ दर्श्या॑ ॥

तेव्हा नर खाली बोलावतात; तेव्हा नियुत (रथ-जोड्या) बोलावतात; तेव्हा दूरून 'पारावत' नावाने विचित्र, दृश्य रूपांना बोलावतात.

5.52.12

छ॒न्द॒स्तुभः॑ कुभ॒न्यव॒ उत्स॒मा की॒रिणो॑ नृतुः ।
ते मे॒ के चि॒न्न ता॒यव॒ ऊमा॑ आसन्दृ॒शि त्वि॒षे ॥

छंदांची गाणारे, कुभन्यू गायक, कीरी गायक — ते झऱ्याकडे नाचले. माझे रक्षक किंवा नातेवाईक त्यांच्यापैकी कोणीही नव्हते; ते दृष्टीसाठी आणि तेजासाठी होते.

5.52.13

य ऋ॒ष्वा ऋ॒ष्टिवि॑द्युतः क॒वयः॒ सन्ति॑ वे॒धसः॑ ।
तमृ॑षे॒ मारु॑तं ग॒णं न॑म॒स्या र॒मया॑ गि॒रा ॥

पावसाच्या विजेचे, बलवान, ज्ञानी कवी असलेल्या त्या मरुत्गणाला, हे ऋषी, नमस्काराने आणि स्तुतीने संतुष्ट कर.

5.52.14

अच्छ॑ ऋषे॒ मारु॑तं ग॒णं दा॒ना मि॒त्रं न यो॒षणा॑ ।
दि॒वो वा॑ धृष्णव॒ ओज॑सा स्तु॒ता धी॒भिरि॑षण्यत ॥

हे ऋषी, मरुत्गणाकडे, दानासह, मित्रासारखे किंवा पत्नीसारखे; हे धाडसी जनहो, बलाने स्तुत होऊन, किंवा स्वर्गातून, विचारांनी प्रेरित व्हा.

5.52.15

नू म॑न्वा॒न ए॑षां दे॒वाँ अच्छा॒ न व॒क्षणा॑ ।
दा॒ना स॑चेत सू॒रिभि॒र्याम॑श्रुतेभिर॒ञ्जिभिः॑ ॥

आता विचार करीत, त्यांच्या देवांकडे, स्तुत्याप्रमाणे, दानासह, सूरी, यामश्रुत आणि अंजी यांच्याशी संयुक्त होवो.

5.52.16

प्र ये मे॑ बन्ध्वे॒षे गां वोच॑न्त सू॒रयः॒ पृश्निं॑ वोचन्त मा॒तर॑म् ।
अधा॑ पि॒तर॑मि॒ष्मिणं॑ रु॒द्रं वो॑चन्त॒ शिक्व॑सः ॥

माझ्या बंधनपाशात गाईविषयी जे बोलतात, ते सूरी गाईला बोलोत; पृश्नी मातेला बोलोत; मग बाणांचा पिता रुद्राला बोलोत, ते शिक्वस होत.

5.52.17

स॒प्त मे॑ स॒प्त शा॒किन॒ एक॑मेका श॒ता द॑दुः य॒मुना॑या॒मधि॑ श्रु॒तम् ।
उद्राधो॒ गव्यं॑ मृजे॒ नि राधो॒ अश्व्यं॑ मृजे ॥

मला सात सात धनुर्धर दिले; प्रत्येकाने शंभर शंभर दिले; यमुनेच्या तीरावर प्रसिद्ध; मी गोधन मिळवितो, मी अश्वधन मिळवितो.