ऋग्वेद · सूक्त 5.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.54.1
प्र शर्धा॑य॒ मारु॑ताय॒ स्वभा॑नव इ॒मां वाच॑मनजा पर्वत॒च्युते॑ ।
घ॒र्म॒स्तुभे॑ दि॒व आ पृ॑ष्ठ॒यज्व॑ने द्यु॒म्नश्र॑वसे॒ महि॑ नृ॒म्णम॑र्चत ॥
सामर्थ्यशाली मरुतांसाठी, स्वयंप्रकाशित देवांसाठी, पर्वत हलवणाऱ्यांसाठी मी ही वाणी अर्पण करतो. स्वर्गातून यज्ञ स्वीकारणाऱ्या, कीर्तिमान त्यांच्या महान बलाचे गान करा.
5.54.2
प्र वो॑ मरुतस्तवि॒षा उ॑द॒न्यवो॑ वयो॒वृधो॑ अश्व॒युजः॒ परि॑ज्रयः ।
सं वि॒द्युता॒ दध॑ति॒ वाश॑ति त्रि॒तः स्वर॒न्त्यापो॒ऽवना॒ परि॑ज्रयः ॥
हे मरुतांनो, तुमच्या सामर्थ्यासाठी, पाण्याने समृद्ध, आयुष्य वाढवणाऱ्या, घोड्यांना जुंपलेल्या, सभोवती फिरणाऱ्या तुम्हांस (नमस्कार). विजेसह ते ढग धारण करतात; त्रित गर्जतो; पाणी ध्वनी करते, अवकाशात सभोवती फिरत.
5.54.3
वि॒द्युन्म॑हसो॒ नरो॒ अश्म॑दिद्यवो॒ वात॑त्विषो म॒रुतः॑ पर्वत॒च्युतः॑ ।
अ॒ब्द॒या चि॒न्मुहु॒रा ह्रा॑दुनी॒वृतः॑ स्त॒नय॑दमा रभ॒सा उदो॑जसः ॥
विजेसारखे महान, मानव-वीर, दगडासारखे तेजस्वी, वायुतेजाचे मरुत, पर्वत हलवणारे (हे आहेत). गर्जणाऱ्या मेघांनी वेढलेले ते पुन्हा पुन्हा उग्रपणे व वेगाने गर्जतात, बलाने परिपूर्ण.
5.54.4
व्य॑क्तून्रु॑द्रा॒ व्यहा॑नि शिक्वसो॒ व्य॑न्तरि॑क्षं॒ वि रजां॑सि धूतयः ।
वि यदज्राँ॒ अज॑थ॒ नाव॑ ईं यथा॒ वि दु॒र्गाणि॑ मरुतो॒ नाह॑ रिष्यथ ॥
हे रुद्रांनो, तुम्ही रात्री विलग केल्या, हे शक्तिमानांनो, दिवस विलग केले; अंतरिक्ष विलग केले, लोक विलग केले, हे कंप पावणाऱ्यांनो. बंधनमुक्त वीरांना तुम्ही नावेसारखे चालवले, तेव्हा किल्लेही उघडलेत, हे मरुतांनो; तुम्ही कधीच नष्ट झाला नाहीत.
5.54.5
तद्वी॒र्यं॑ वो मरुतो महित्व॒नं दी॒र्घं त॑तान॒ सूर्यो॒ न योज॑नम् ।
एता॒ न यामे॒ अगृ॑भीतशोचि॒षोऽन॑श्वदां॒ यन्न्यया॑तना गि॒रिम् ॥
हे मरुतांनो, तुमचे ते वीर्य, महिमा दीर्घ विस्तारली आहे; सूर्य जसा आपला मार्ग विस्तारतो. ते रथमार्गाने चालतात, ज्यांचा प्रकाश अनिर्बंध आहे; तुम्ही पर्वताकडे खाली गेलात तेव्हा.
5.54.6
अभ्रा॑जि॒ शर्धो॑ मरुतो॒ यद॑र्ण॒सं मोष॑था वृ॒क्षं क॑प॒नेव॑ वेधसः ।
अध॑ स्मा नो अ॒रम॑तिं सजोषस॒श्चक्षु॑रिव॒ यन्त॒मनु॑ नेषथा सु॒गम् ॥
हे मरुतांनो, तुमचे सामर्थ्य तेजाने चमकले तेव्हा, तुम्ही ढगाला हलवलेत, ज्ञानी जसा वृक्ष हलवतो. तेव्हा आम्हालाही, हे सख्यांनो, तुमची कृपा, डोळा जसा जाणाऱ्याला मार्ग दाखवतो, तसेच सुलभ मार्गावर न्या.
5.54.7
न स जी॑यते मरुतो॒ न ह॑न्यते॒ न स्रे॑धति॒ न व्य॑थते॒ न रि॑ष्यति ।
नास्य॒ राय॒ उप॑ दस्यन्ति॒ नोतय॒ ऋषिं॑ वा॒ यं राजा॑नं वा॒ सुषू॑दथ ॥
हे मरुतांनो, तो जिंकला जात नाही, मारला जात नाही, नष्ट होत नाही, त्रास पावत नाही, हानी पावत नाही; त्याच्याकडे त्याचे धन व संरक्षण येत नाहीत—तो ऋषी असो वा राजा, ज्याला तुम्ही प्रेरित केले.
5.54.8
नि॒युत्व॑न्तो ग्राम॒जितो॒ यथा॒ नरो॑ अर्य॒मणो॒ न म॒रुतः॑ कब॒न्धिनः॑ ।
पिन्व॒न्त्युत्सं॒ यदि॒नासो॒ अस्व॑र॒न्व्यु॑न्दन्ति पृथि॒वीं मध्वो॒ अन्ध॑सा ॥
नियुत्वान, गावे जिंकणारे, वीर पुरुषांसारखे, अर्यमनसारखे, कबंधी मरुत—वीर धावताना ते झऱ्याला फुगवतात; मधुर सोमरसाने पृथ्वीला उघडतात.
5.54.9
प्र॒वत्व॑ती॒यं पृ॑थि॒वी म॒रुद्भ्यः॑ प्र॒वत्व॑ती॒ द्यौर्भ॑वति प्र॒यद्भ्यः॑ ।
प्र॒वत्व॑तीः प॒थ्या॑ अ॒न्तरि॑क्ष्याः प्र॒वत्व॑न्तः॒ पर्व॑ता जी॒रदा॑नवः ॥
ही पृथ्वी मरुतांसाठी वाऱ्याने भरलेली होते; जाणाऱ्यांसाठी द्युलोकही वाऱ्याने भरलेला होतो; अंतरिक्षाचे मार्ग वाऱ्याने भरलेले आहेत, पर्वतही वाऱ्याने भरलेले आहेत.
5.54.10
यन्म॑रुतः सभरसः स्वर्णरः॒ सूर्य॒ उदि॑ते॒ मद॑था दिवो नरः ।
न वोऽश्वाः॑ श्रथय॒न्ताह॒ सिस्र॑तः स॒द्यो अ॒स्याध्व॑नः पा॒रम॑श्नुथ ॥
हे मरुतांनो, हे सभासहचरांनो, हे स्वयंप्रकाशित नेत्यांनो, सूर्य उगवल्यावर तुम्ही आनंदता; हे वीरांनो—तुमचे घोडे थकू नयेत; ते निघाले आहेत; तुम्ही या मार्गाचा पलीकडचा तीर लगेच गाठला आहे.
5.54.11
अंसे॑षु व ऋ॒ष्टयः॑ प॒त्सु खा॒दयो॒ वक्ष॑स्सु रु॒क्मा म॑रुतो॒ रथे॒ शुभः॑ ।
अ॒ग्निभ्रा॑जसो वि॒द्युतो॒ गभ॑स्त्योः॒ शिप्राः॑ शी॒र्षसु॒ वित॑ता हिर॒ण्ययीः॑ ॥
हे मरुतांनो, तुमच्या खांद्यांवर भाले, पायांत पैंजणे, छातीवर सोन्याचे अलंकार; रथावर तुम्ही झळकता; अग्नीसारखे तेजस्वी वीज, गालांवर टिकल्या, डोक्यांवर पसरलेली सोनेरी प्रभा.
5.54.12
तं नाक॑म॒र्यो अगृ॑भीतशोचिषं॒ रुश॒त्पिप्प॑लं मरुतो॒ वि धू॑नुथ ।
सम॑च्यन्त वृ॒जनाति॑त्विषन्त॒ यत्स्वर॑न्ति॒ घोषं॒ वित॑तमृता॒यवः॑ ॥
त्या नाकाला—आर्य, न पकडलेल्या तेजाला—गर्जणाऱ्या पिप्पल वृक्षाला, हे मरुतांनो, तुम्ही हलवता; ऋताचे अनुयायी विस्तृत गर्जना करतात तेव्हा त्यांची शक्ती एकत्र झळकते.
5.54.13
यु॒ष्माद॑त्तस्य मरुतो विचेतसो रा॒यः स्या॑म र॒थ्यो॑ वय॑स्वतः ।
न यो युच्छ॑ति ति॒ष्यो॑ यथा॑ दि॒वोऽस्मे रा॑रन्त मरुतः सह॒स्रिण॑म् ॥
हे विचक्षण मरुतांनो, तुम्ही दिलेल्या धनाने आम्ही रथवान आणि बलवान होवो. आकाशाचे तेज जसे कधी कमी होत नाही, तसेच हे मरुतांनो, तुम्ही आम्हांला हजारपटीने दिले आहे.
5.54.14
यू॒यं र॒यिं म॑रुत स्पा॒र्हवी॑रं यू॒यमृषि॑मवथ॒ साम॑विप्रम् ।
यू॒यमर्व॑न्तं भर॒ताय॒ वाजं॑ यू॒यं ध॑त्थ॒ राजा॑नं श्रुष्टि॒मन्त॑म् ॥
हे मरुतांनो, वीरांना हवे असलेले धन तुम्ही द्या; साममंत्रात निपुण ऋषीचे तुम्ही रक्षण करा. भरतांसाठी वेगवान घोडा व बल तुम्ही द्या; वेगवान राजाची स्थापना तुम्हीच करा.
5.54.15
तद्वो॑ यामि॒ द्रवि॑णं सद्यऊतयो॒ येना॒ स्व॑र्ण त॒तना॑म॒ नॄँर॒भि ।
इ॒दं सु मे॑ मरुतो हर्यता॒ वचो॒ यस्य॒ तरे॑म॒ तर॑सा श॒तं हिमाः॑ ॥
हे शीघ्र साहाय्यकारी मरुतांनो, तुमचे ते धन मी मागतो; ज्यायोगे आम्ही सूर्यासारखे मनुष्यांमध्ये पसरू. हे मरुतांनो, माझे हे वचन नीट ऐका; ज्याच्या बळाने आम्ही शंभर हिवाळे पार करू.