ऋग्वेद · सूक्त 7.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.18.1
त्वे ह॒ यत्पि॒तर॑श्चिन्न इन्द्र॒ विश्वा॑ वा॒मा ज॑रि॒तारो॒ अस॑न्वन् ।
त्वे गावः॑ सु॒दुघा॒स्त्वे ह्यश्वा॒स्त्वं वसु॑ देवय॒ते वनि॑ष्ठः ॥
हे इंद्रा, तुझ्यातच पितर आणि सर्व स्तोते संपत्ती मिळवत आले आहेत. तुझ्यातच सहज दूध देणाऱ्या गायी आणि घोडे आहेत; देवभक्त यजमानाला तूच सर्वात उदारपणे धन देणारा आहेस.
7.18.2
राजे॑व॒ हि जनि॑भिः॒ क्षेष्ये॒वाव॒ द्युभि॑र॒भि वि॒दुष्क॒विः सन् ।
पि॒शा गिरो॑ मघव॒न्गोभि॒रश्वै॑स्त्वाय॒तः शि॑शीहि रा॒ये अ॒स्मान् ॥
राजा जसा प्रजेसह राज्य करतो, तसा तू दिवसांसह खाली ये; ज्ञानी कवी होऊन, हे धनवान इंद्रा, तुझ्या गायी व घोड्यांसह आमची स्तोत्रे तीक्ष्ण कर आणि तुला इच्छिणाऱ्या आम्हांला धनासाठी प्रेरित कर.
7.18.3
इ॒मा उ॑ त्वा पस्पृधा॒नासो॒ अत्र॑ म॒न्द्रा गिरो॑ देव॒यन्ती॒रुप॑ स्थुः ।
अ॒र्वाची॑ ते प॒थ्या॑ रा॒य ए॑तु॒ स्याम॑ ते सुम॒तावि॑न्द्र॒ शर्म॑न् ॥
हे इंद्रा, तुझ्याशी स्पर्धा करणारी, देवांची इच्छा करणारी ही मधुर स्तोत्रे येथे तुझ्याजवळ पोहोचली आहेत. आमच्याकडे वळणारा तुझा मार्ग धनाचा मार्ग होवो; आम्ही तुझ्या कृपेत व तुझ्या आश्रयात राहो.
7.18.4
धे॒नुं न त्वा॑ सू॒यव॑से॒ दुदु॑क्ष॒न्नुप॒ ब्रह्मा॑णि ससृजे॒ वसि॑ष्ठः ।
त्वामिन्मे॒ गोप॑तिं॒ विश्व॑ आ॒हा न॒ इन्द्रः॑ सुम॒तिं ग॒न्त्वच्छ॑ ॥
दूध काढण्याच्या इच्छेने जसे चांगल्या चाऱ्यासाठी गाईला बोलावतात, तसे वसिष्ठाने तुझ्यासाठी प्रार्थना रचल्या आहेत. सर्वजण माझा गोपती म्हणून तुलाच म्हणतात; इंद्र आमच्याकडे कृपेने येवो.
7.18.5
अर्णां॑सि चित्पप्रथा॒ना सु॒दास॒ इन्द्रो॑ गा॒धान्य॑कृणोत्सुपा॒रा ।
शर्ध॑न्तं शि॒म्युमु॒चथ॑स्य॒ नव्यः॒ शापं॒ सिन्धू॑नामकृणो॒दश॑स्तीः ॥
पसरून विस्तृत झालेल्या पाण्यांसाठी, सुदासासाठी इंद्राने सहज ओलांडता येतील असे घाट केले; नव्या स्तोत्राच्या बळाने लढणाऱ्या शिम्युला त्याने रोखले, आणि नद्यांमध्ये त्या निंदकाला शापच बनवले.
7.18.6
पु॒रो॒ळा इत्तु॒र्वशो॒ यक्षु॑रासीद्रा॒ये मत्स्या॑सो॒ निशि॑ता॒ अपी॑व ।
श्रु॒ष्टिं च॑क्रु॒र्भृग॑वो द्रु॒ह्यव॑श्च॒ सखा॒ सखा॑यमतर॒द्विषू॑चोः ॥
पुरोळा हा तुर्वशाचा यज्ञकर्ता होता; संपत्तीसाठी मत्स्य धारदार केले गेले, तीक्ष्ण शस्त्रांसारखे. भृगू आणि द्रुह्यू यांनी कीर्ती निर्माण केली; मित्राने मित्राला विखुरलेल्या दोन बाजूंमधून पार नेले.
7.18.7
आ प॒क्थासो॑ भला॒नसो॑ भन॒न्तालि॑नासो विषा॒णिनः॑ शि॒वासः॑ ।
आ योऽन॑यत्सध॒मा आर्य॑स्य ग॒व्या तृत्सु॑भ्यो अजगन्यु॒धा नॄन् ॥
पकथ, भलान, अलिन, विषाणी आणि शिव हे लोक गर्जना करत येथे आले. आर्याच्या सोबत्याला गाईंसह युद्धात पुढे नेणारा आणि तृत्सूंसाठी नेत्यांना आणणारा तोच होता.
7.18.8
दु॒रा॒ध्यो॑ अदि॑तिं स्रे॒वय॑न्तो अचे॒तसो॒ वि ज॑गृभ्रे॒ परु॑ष्णीम् ।
म॒ह्नावि॑व्यक्पृथि॒वीं पत्य॑मानः प॒शुष्क॒विर॑शय॒च्चाय॑मानः ॥
कठीण आणि अविवेकी लोकांनी अदितीला वश करण्याच्या इच्छेने पारुष्णीला धरले. महिमेने त्याने विशाल पृथ्वी पसरवली; पशूप्रमाणे तेजस्वी होऊन कवी विसावला.
7.18.9
ई॒युरर्थं॒ न न्य॒र्थं परु॑ष्णीमा॒शुश्च॒नेद॑भिपि॒त्वं ज॑गाम ।
सु॒दास॒ इन्द्रः॑ सु॒तुकाँ॑ अ॒मित्रा॒नर॑न्धय॒न्मानु॑षे॒ वध्रि॑वाचः ॥
एखाद्या हेतूने लोक येतात तसे, विखुरलेली पारुष्णी वेगाने घाटावर पोहोचली. सुदासासाठी इंद्राने सोम पिळणाऱ्यांच्या शत्रूंना मागे हटवले आणि माणसांमधील स्तोत्र-निंदकांना हाकलले.
7.18.10
ई॒युर्गावो॒ न यव॑सा॒दगो॑पा यथाकृ॒तम॒भि मि॒त्रं चि॒तासः॑ ।
पृश्नि॑गावः॒ पृश्नि॑निप्रेषितासः श्रु॒ष्टिं च॑क्रुर्नि॒युतो॒ रन्त॑यश्च ॥
गायी कुरणाशिवाय चराऊ कुरणातून येतात तसे, केलेल्या कृतीनुसार मित्राकडे जाणीवपूर्वक त्या आल्या. ठिपक्यांच्या गाईंसह पाठवलेले लोक गर्जले; वेगवान घोड्यांनीही तसेच केले.
7.18.11
एकं॑ च॒ यो विं॑श॒तिं च॑ श्रव॒स्या वै॑क॒र्णयो॒र्जना॒न्राजा॒ न्यस्तः॑ ।
द॒स्मो न सद्म॒न्नि शि॑शाति ब॒र्हिः शूरः॒ सर्ग॑मकृणो॒दिन्द्र॑ एषाम् ॥
एक आणि वीस, कीर्तीसह वैकर्णांच्या लोकांना खाली पाडणारा राजा तोच. राक्षसाप्रमाणे आपल्या घरात दर्भ पसरतो; वीर इंद्राने त्यांच्यासाठी स्पर्धा निर्माण केली.
7.18.12
अध॑ श्रु॒तं क॒वषं॑ वृ॒द्धम॒प्सु अनु॑ द्रु॒ह्युं नि वृ॑ण॒ग्वज्र॑बाहुः ।
वृ॒णा॒ना अत्र॑ स॒ख्याय॑ स॒ख्यं त्वा॒यन्तो॒ ये अम॑द॒न्ननु॑ त्वा ॥
मग पाण्यात वाढलेला, प्रसिद्ध आणि महान कवषाला, वज्रबाहूने द्रुह्यूला खाली पाडले. येथे मैत्रीसाठी मैत्री निवडून, जे तुला इच्छित होते ते तुझ्या मागे आनंदले.
7.18.13
वि स॒द्यो विश्वा॑ दृंहि॒तान्ये॑षा॒मिन्द्रः॒ पुरः॒ सह॑सा स॒प्त द॑र्दः ।
व्यान॑वस्य॒ तृत्स॑वे॒ गयं॑ भा॒ग्जेष्म॑ पू॒रुं वि॒दथे॑ मृ॒ध्रवा॑चम् ॥
इंद्राने तत्क्षणी यांचे सर्व दृढ किल्ले आपल्या बलाने फोडले; सात पुरे विदीर्ण केली. अनवाच्या गोधनाचा वाटा तू तृत्सूसाठी जिंकलास; संघर्षात कठोर वाणीच्या पुरूला आम्ही जिंकू.
7.18.14
नि ग॒व्यवोऽन॑वो द्रु॒ह्यव॑श्च ष॒ष्टिः श॒ता सु॑षुपुः॒ षट्स॒हस्रा॑ ।
ष॒ष्टिर्वी॒रासो॒ अधि॒ षड्दु॑वो॒यु विश्वेदिन्द्र॑स्य वी॒र्या॑ कृ॒तानि॑ ॥
गाईंचा शोध घेणारे अनव आणि द्रुह्यू जमिनीवर कोसळून झोपी गेले—साठ, शंभर, सहा हजार. साठ वीर आणि सहा जण किल्ल्यावर पडले; इंद्राची सर्व वीरकृत्ये पूर्ण झाली.
7.18.15
इन्द्रे॑णै॒ते तृत्स॑वो॒ वेवि॑षाणा॒ आपो॒ न सृ॒ष्टा अ॑धवन्त॒ नीचीः॑ ।
दु॒र्मि॒त्रासः॑ प्रकल॒विन्मिमा॑ना ज॒हुर्विश्वा॑नि॒ भोज॑ना सु॒दासे॑ ॥
इंद्राच्या साहाय्याने हे तृत्सू तेजस्वीपणे निघाले; सोडलेल्या पाण्यासारखे खाली वाहिले. दुर्मित्र शत्रू, मार्ग जाणणारे आणि मोजणारे, सुदासासाठी सर्व अन्नसामग्री सोडून गेले.
7.18.16
अ॒र्धं वी॒रस्य॑ शृत॒पाम॑नि॒न्द्रं परा॒ शर्ध॑न्तं नुनुदे अ॒भि क्षाम् ।
इन्द्रो॑ म॒न्युं म॑न्यु॒म्यो॑ मिमाय भे॒जे प॒थो व॑र्त॒निं पत्य॑मानः ॥
वीराच्या अर्ध बलाने, शत्रूविरहित त्या प्रतिस्पर्ध्याला—पृथ्वीसाठी झगडणाऱ्याला—इंद्राने हुसकावून लावले. क्रुद्ध इंद्राने क्रोध मोजून स्थापित केला; मार्गांचा रस्ता मिळवण्यासाठी, संरक्षण शोधत त्याने वाट धरली.
7.18.17
आ॒ध्रेण॑ चि॒त्तद्वेकं॑ चकार सिं॒ह्यं॑ चि॒त्पेत्वे॑ना जघान ।
अव॑ स्र॒क्तीर्वे॒श्या॑वृश्च॒दिन्द्रः॒ प्राय॑च्छ॒द्विश्वा॒ भोज॑ना सु॒दासे॑ ॥
कुऱ्हाडीने त्याने ते एक कृत्य केले; सिंहिणीलाही पंखाच्या वेगाने आदळले. इंद्राने वाहणाऱ्या (प्रवाहांना) वेश्येप्रमाणे कापून वेगळे केले; सुदासाला सर्व अन्न दिले.
7.18.18
शश्व॑न्तो॒ हि शत्र॑वो रार॒धुष्टे॑ भे॒दस्य॑ चि॒च्छर्ध॑तो विन्द॒ रन्धि॑म् ।
मर्ताँ॒ एन॑ स्तुव॒तो यः कृ॒णोति॑ ति॒ग्मं तस्मि॒न्नि ज॑हि॒ वज्र॑मिन्द्र ॥
कारण शाश्वत शत्रू तुझ्यासमोरून पळाले आहेत; फोडणाऱ्या आणि आघात करणाऱ्याचे धनही तू मिळवशील. स्तुती करणाऱ्या माणसाविरुद्ध पाप करणाऱ्यावर, हे इंद्रा, धारदार केलेल्या वज्राने खाली प्रहार कर.
7.18.19
आव॒दिन्द्रं॑ य॒मुना॒ तृत्स॑वश्च॒ प्रात्र॑ भे॒दं स॒र्वता॑ता मुषायत् ।
अ॒जास॑श्च॒ शिग्र॑वो॒ यक्ष॑वश्च ब॒लिं शी॒र्षाणि॑ जभ्रु॒रश्व्या॑नि ॥
यमुना आणि त्र्त्सू लोकांनी इंद्राला मदत केली; सर्वत्र युद्धात त्यांनी विभागलेल्या शत्रूला लुटले. अज, शीघ्रगामी आणि यक्षांनी बली म्हणून घोड्यांची डोकी वाहून नेली.
7.18.20
न त॑ इन्द्र सुम॒तयो॒ न रायः॑ सं॒चक्षे॒ पूर्वा॑ उ॒षसो॒ न नूत्नाः॑ ।
देव॑कं चिन्मान्यमा॒नं ज॑घ॒न्थाव॒ त्मना॑ बृह॒तः शम्ब॑रं भेत् ॥
हे इंद्रा, तुझ्या कृपा आणि धन जुन्या उषांसारखे किंवा नव्या उषांसारखे दिसत नाहीत. सन्मानित उपासकालाही तू मारलेस; स्वतःच्या बळाने महान शंबराला फोडून टाक.
7.18.21
प्र ये गृ॒हादम॑मदुस्त्वा॒या प॑राश॒रः श॒तया॑तु॒र्वसि॑ष्ठः ।
न ते॑ भो॒जस्य॑ स॒ख्यं मृ॑ष॒न्ताधा॑ सू॒रिभ्यः॑ सु॒दिना॒ व्यु॑च्छान् ॥
तुझ्यामुळे घरातून आनंदित झालेले पराशर, शतयातु आणि वसिष्ठ भोजाची मैत्री विसरू नयेत; तेव्हा विद्वानांसाठी शुभ दिवस उगवोत.
7.18.22
द्वे नप्तु॑र्दे॒वव॑तः श॒ते गोर्द्वा रथा॑ व॒धूम॑न्ता सु॒दासः॑ ।
अर्ह॑न्नग्ने पैजव॒नस्य॒ दानं॒ होते॑व॒ सद्म॒ पर्ये॑मि॒ रेभ॑न् ॥
देववताच्या नातवाच्या दोनशे गायी आणि वधूंसह सुदासाचे दोन रथ; हे अग्नी, पैजवनाच्या दानास पात्र, होत्याप्रमाणे निवासाभोवती स्तुती करीत मी जातो.
7.18.23
च॒त्वारो॑ मा पैजव॒नस्य॒ दानाः॒ स्मद्दि॑ष्टयः कृश॒निनो॑ निरे॒के ।
ऋ॒ज्रासो॑ मा पृथिवि॒ष्ठाः सु॒दास॑स्तो॒कं तो॒काय॒ श्रव॑से वहन्ति ॥
पैजवनाची चार दाने मला मिळाली आहेत; ती शुभ दिशांची आहेत, संकटात कृश आहेत; सरळ आणि विस्तीर्ण भूमीचे सुदासाचे वंशज पुत्रासाठी, कीर्तीसाठी मला घेऊन जातात.
7.18.24
यस्य॒ श्रवो॒ रोद॑सी अ॒न्तरु॒र्वी शी॒र्ष्णेशी॑र्ष्णे विब॒भाजा॑ विभ॒क्ता ।
स॒प्तेदिन्द्रं॒ न स्र॒वतो॑ गृणन्ति॒ नि यु॑ध्याम॒धिम॑शिशाद॒भीके॑ ॥
ज्याची कीर्ती दोन विशाल लोकांमध्ये आहे, प्रत्येक डोक्यावर वाटली गेली; सात वाहणाऱ्या नद्या इंद्राची स्तुती करतात; त्याने युद्धवीराला धरून संघर्षात चिरडले.
7.18.25
इ॒मं न॑रो मरुतः सश्च॒तानु॒ दिवो॑दासं॒ न पि॒तरं॑ सु॒दासः॑ ।
अ॒वि॒ष्टना॑ पैजव॒नस्य॒ केतं॑ दू॒णाशं॑ क्ष॒त्रम॒जरं॑ दुवो॒यु ॥
हे नरांनो, हे मरुतांनो, या स्तुतीच्या मागे चला; सुदासाने आपला पिता दिवोदासाच्या मागे चालावे तसे. पैजवनाच्या ध्वजाचे रक्षण करा; दूणाशाचे अजर राज्य समृद्धीसाठी जपा.