ଉପନିଷଦ · Īśa
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Īśa 1
ॐ ईशा वास्यमिदँ सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत् ।
तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृधः कस्यस्विद्धनम् ॥ १ ॥
ଓମ୍। ଏ ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ଚଳଚ୍ଚଞ୍ଚଳ, ସବୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ସେହି ତ୍ୟାଗ ସହିତ ଭୋଗ କର; କାହାରି ଧନ ପ୍ରତି ଲୋଭ କରନା।
Īśa 2
कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतँ समाः ।
एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥ २ ॥
ଏ ଜଗତରେ କର୍ମ କରି କରି ଶହେ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ। ତୁମ ପାଇଁ ଏଥିରୁ ଭିନ୍ନ ପଥ ନାହିଁ; ଏହିପରି କର୍ମ ମନୁଷ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Īśa 3
असुर्या नाम ते लोका अन्धेन तमसाऽऽवृताः ।
ताँस्ते प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चात्महनो जनाः ॥ ३ ॥
ଅସୁର୍ଯ୍ୟ ନାମକ ସେହି ଲୋକସବୁ ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ। ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଆତ୍ମହନନକାରୀ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେହି ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
Īśa 4
अनेजदेकं मनसो जवीयो नैनद्देवा आप्नुवन्पूर्वमर्षत् ।
तद्धावतोऽन्यानत्येति तिष्ठत्तस्मिन्नपो मातरिश्वा दधाति ॥ ४ ॥
ସେ ଏକ; ଅଚଳ ହେଲେ ହେଁ ମନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବେଗବାନ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ସେମାନଙ୍କ ଆଗରୁ ଆଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ସ୍ଥିର ରହି ମଧ୍ୟ ସେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କଠାରେ ମାତରିଶ୍ୱା ଜଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
Īśa 5
तदेजति तन्नैजति तद्दूरे तद्वन्तिके ।
तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्यास्य बाह्यतः ॥ ५ ॥
ସେ ଗତି କରନ୍ତି; ସେ ଗତି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ଦୂରରେ ଅଛନ୍ତି; ସେ ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଏହି ସବୁର ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ସେ ଏହି ସବୁର ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
Īśa 6
यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति ।
सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न विजुगुप्सते ॥ ६ ॥
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ଦେଖେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରେ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖେ — ସେ ତା'ପରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଘୃଣା କରେ ନାହିଁ।
Īśa 7
यस्मिन्सर्वाणि भूतान्यात्मैवाभूद्विजानतः ।
तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः ॥ ७ ॥
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆତ୍ମା ହିଁ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେହି ଏକତ୍ୱ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସେଠାରେ କିଏ ମୋହ ଓ କିଏ ଶୋକ?
Īśa 8
स पर्यगाच्छुक्रमकायमव्रण-मस्नाविरँ शुद्धमपापविद्धम् ।
कविर्मनीषी परिभूः स्वयम्भू-र्याथातथ्यतोऽर्थान् व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः ॥ ८ ॥
ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ — ଶୁଦ୍ଧ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଶରୀରହୀନ, କ୍ଷତହୀନ, ଶିରାହୀନ, ନିର୍ମଳ, ପାପରେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ। ସେ କବି, ମନୀଷୀ, ସର୍ବୋପରି, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ; ଶାଶ୍ୱତ ବର୍ଷ ପାଇଁ ସେ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଛନ୍ତି।
Īśa 9
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।
ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायाँ रताः ॥ ९ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅବିଦ୍ୟାର ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବିଦ୍ୟାରେ ରତ, ସେମାନେ ଯେମିତି ତଦପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ଯାଆନ୍ତି।
Īśa 10
अन्यदेवाहुर्विद्ययाऽन्यदाहुरविद्यया ।
इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद्विचचक्षिरे ॥ १० ॥
ବିଦ୍ୟାରୁ ଅନ୍ୟ ଫଳ ଓ ଅବିଦ୍ୟାରୁ ଅନ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁ ଧୀରମାନେ ଆମକୁ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ବୁଝାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ଏହା ଶୁଣିଛୁ।
Īśa 11
विद्यां चाविद्यां च यस्तद्वेदोभयँ सह ।
अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥ ११ ॥
ଯେ ବିଦ୍ୟା ଓ ଅବିଦ୍ୟା ଏହି ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଜାଣେ, ସେ ଅବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାର ହୋଇ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ କରେ।
Īśa 12
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते ।
ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्याँ रताः ॥ १२ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅସମ୍ଭୂତିର ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ଭୂତିରେ ରତ, ସେମାନେ ଯେମିତି ତଦପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ଯାଆନ୍ତି।
Īśa 13
अन्यदेवाहुः सम्भवादन्यदाहुरसम्भवात् ।
इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद्विचचक्षिरे ॥ १३ ॥
ସମ୍ଭବରୁ ଭିନ୍ନ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି କେହି କହନ୍ତି; ଅସମ୍ଭବରୁ ଭିନ୍ନ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି। ଆମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବୁଝାଇଥିବା ଧୀର ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କଠାରୁ ଆମେ ଏହା ଶୁଣିଛୁ।
Īśa 14
सम्भूतिं च विनाशं च यस्तद्वेदोभयँ सह ।
विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा सम्भूत्याऽमृतमश्नुते ॥ १४ ॥
ସମ୍ଭୂତି ଓ ବିନାଶ ଏ ଦୁଇଟିକୁ ଯିଏ ଏକତ୍ର ଜାଣେ, ସେ ବିନାଶ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାର ହୋଇ ସମ୍ଭୂତି ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ କରେ।
Īśa 15
हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् ।
तत्त्वं पूषन्नपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये ॥ १५ ॥
ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ସତ୍ୟର ମୁଖ ଆବୃତ ହୋଇଛି। ହେ ପୂଷନ୍, ସତ୍ୟଧର୍ମୀ ମୋ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତୁମେ ତାହା ଖୋଲ।
Īśa 16
पूषन्नेकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीन् समूह तेजः ।
यत्ते रूपं कल्याणतमं तत्ते पश्यामि योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि ॥ १६ ॥
ହେ ପୂଷନ୍, ହେ ଏକର୍ଷି, ହେ ଯମ, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରଜାପତିର ପୁତ୍ର! ତୁମ କିରଣକୁ ବିସ୍ତାର କର, ତେଜକୁ ସଂହରଣ କର। ତୁମର ଯେଉଁ ଅତି କଲ୍ୟାଣମୟ ରୂପ, ତାହା ମୁଁ ଦେଖୁଛି। ସେଠି ଦୂରରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ, ସେ ମୁଁ ହିଁ।
Īśa 17
वायुरनिलममृतमथेदं भस्मांतँ शरीरम् ।
ॐ क्रतो स्मर कृतँ स्मर क्रतो स्मर कृतँ स्मर ॥ १७ ॥
ପ୍ରାଣ ବାୟୁରେ ଲୀନ ହେଉ; ସେ ଅମୃତ; ଏହି ଶରୀର ଶେଷରେ ଭସ୍ମ ହେଉ। ଓଁ। ହେ ସଂକଳ୍ପ, ସ୍ମରଣ କର; କୃତ କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କର। ହେ ସଂକଳ୍ପ, ସ୍ମରଣ କର; କୃତ କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କର।
Īśa 18
अग्ने नय सुपथा राये अस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् ।
युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नमउक्तिं विधेम ॥ १८ ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଭଲ ପଥରେ ସମ୍ପଦ ଆଡ଼କୁ ନେଇ ଚାଲ। ହେ ଦେବ, ତୁମେ ସବୁ ପଥ ଜାଣ। ଆମଠାରୁ ବକ୍ର ପାପକୁ ଦୂର କର। ତୁମକୁ ଆମେ ଅଧିକ ନମସ୍କାର-ବାଣୀ ଅର୍ପଣ କରୁ।