ऋग्वेद · सूक्त 10.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.64.1
क॒था दे॒वानां॑ कत॒मस्य॒ याम॑नि सु॒मन्तु॒ नाम॑ शृण्व॒तां म॑नामहे ।
को मृ॑ळाति कत॒मो नो॒ मय॑स्करत्कत॒म ऊ॒ती अ॒भ्या व॑वर्तति ॥
देवांच्या कोणत्या मार्गात आपण ऐकणाऱ्यांसाठी सुंदर नामाचे स्मरण करू? कोण आमच्यावर कृपा करील, कोण आम्हाला सुख देईल, कोणत्या साहाय्याने कोण आमच्याकडे वळेल?
10.64.2
क्र॒तू॒यन्ति॒ क्रत॑वो हृ॒त्सु धी॒तयो॒ वेन॑न्ति वे॒नाः प॒तय॒न्त्या दिशः॑ ।
न म॑र्डि॒ता वि॑द्यते अ॒न्य ए॑भ्यो दे॒वेषु॑ मे॒ अधि॒ कामा॑ अयंसत ॥
हृदयांत विचार जागे होतात, स्तुती इच्छा करतात, इच्छुक कवींचे विचार दिशांकडे झेपावतात. यांच्याशिवाय दयाळू दुसरा कोणी सापडत नाही; देवांमध्ये माझ्या इच्छा माझ्यावर स्थिरावल्या आहेत.
10.64.3
नरा॑ वा॒ शंसं॑ पू॒षण॒मगो॑ह्यम॒ग्निं दे॒वेद्ध॑म॒भ्य॑र्चसे गि॒रा ।
सूर्या॒मासा॑ च॒न्द्रम॑सा य॒मं दि॒वि त्रि॒तं वात॑मु॒षस॑म॒क्तुम॒श्विना॑ ॥
किंवा दोन नेत्यांची, दुर्लक्ष करू नये अशा पूषणाची स्तुती करतो; देवांनी प्रज्वलित केलेल्या अग्नीची गीताने प्रशंसा करतो. सूर्य-चंद्रांना, द्युलोकातील यमाला, त्रिताला व वायूला, उषेला व दिवसाला, अश्विनींना.
10.64.4
क॒था क॒विस्तु॑वी॒रवा॒न्कया॑ गि॒रा बृह॒स्पति॑र्वावृधते सुवृ॒क्तिभिः॑ ।
अ॒ज एक॑पात्सु॒हवे॑भि॒र्ऋक्व॑भि॒रहिः॑ शृणोतु बु॒ध्न्यो॑ हवी॑मनि ॥
पराक्रमाने समृद्ध कवी कोणत्या वाणीने बृहस्पती वाढवितो, उत्तम स्तोत्रांनी? अज एकपाद, उत्तम आवाहने व ऋचांनी; अहि बुध्न्य आवाहनात ऐकावा.
10.64.5
दक्ष॑स्य वादिते॒ जन्म॑नि व्र॒ते राजा॑ना मि॒त्रावरु॒णा वि॑वाससि ।
अतू॑र्तपन्थाः पुरु॒रथो॑ अर्य॒मा स॒प्तहो॑ता॒ विषु॑रूपेषु॒ जन्म॑सु ॥
दक्षाच्या जन्मात, हे अदिते, व्रतात दोन राजे मित्र-वरुणांना तू धारण करतेस. अडथळाविरहित मार्ग असलेला, विशाल रथी अर्यमा, सात होत्यांसह, विविध रूपांच्या जन्मांत.
10.64.6
ते नो॒ अर्व॑न्तो हवन॒श्रुतो॒ हवं॒ विश्वे॑ शृण्वन्तु वा॒जिनो॑ मि॒तद्र॑वः ।
स॒ह॒स्र॒सा मे॒धसा॑ताविव॒ त्मना॑ म॒हो ये धनं॑ समि॒थेषु॑ जभ्रि॒रे ॥
आवाहन ऐकणारे ते अश्वरूप विश्वदेव, सर्व बलवान, वेगवान, आमचे आवाहन ऐकोत. हजार देणारे, बुद्धिदानात स्वतःच्या बळाने महानाचे, जे संघर्षांत धन जिंकतात.
10.64.7
प्र वो॑ वा॒युं र॑थ॒युजं॒ पुरं॑धिं॒ स्तोमैः॑ कृणुध्वं स॒ख्याय॑ पू॒षण॑म् ।
ते हि दे॒वस्य॑ सवि॒तुः सवी॑मनि॒ क्रतुं॒ सच॑न्ते स॒चितः॒ सचे॑तसः ॥
तुमच्या स्तुतींनी रथाला जुंपलेल्या वायूला आणि पूषणाला मैत्रीसाठी प्रसन्न करा. तेच सवितृ देवाच्या प्रेरणेत एकमनाने तुमच्या संकल्पाला साथ देतात.
10.64.8
त्रिः स॒प्त स॒स्रा न॒द्यो॑ म॒हीर॒पो वन॒स्पती॒न्पर्व॑ताँ अ॒ग्निमू॒तये॑ ।
कृ॒शानु॒मस्तॄ॑न्ति॒ष्यं॑ स॒धस्थ॒~आ रु॒द्रं रु॒द्रेषु॑ रु॒द्रियं॑ हवामहे ॥
तीन वेळा सात वाहणाऱ्या महान नद्या, जल, वनस्पती व पर्वत; संरक्षणासाठी अग्नीला आवाहन करतो. कृशानू, अस्त्रे व तिष्य एका निवासात; रुद्रांमध्ये रुद्र व रौद्र यांना आम्ही आवाहन करतो.
10.64.9
सर॑स्वती स॒रयुः॒ सिन्धु॑रू॒र्मिभि॑र्म॒हो म॒हीरव॒सा य॑न्तु॒ वक्ष॑णीः ।
दे॒वीरापो॑ मा॒तरः॑ सूदयि॒त्न्वो॑ घृ॒तव॒त्पयो॒ मधु॑मन्नो अर्चत ॥
सरस्वती, सरयू, सिंधू लाटांसह; महानाचे विशाल प्रवाह आपल्या साहाय्याने येथे येवोत. दिव्य जलमाता आम्हाला तूप, दूध व मधुरतेने सन्मानित करोत.
10.64.10
उ॒त मा॒ता बृ॑हद्दि॒वा शृ॑णोतु न॒स्त्वष्टा॑ दे॒वेभि॒र्जनि॑भिः पि॒ता वचः॑ ।
ऋ॒भु॒क्षा वाजो॒ रथ॒स्पति॒र्भगो॑ र॒ण्वः शंसः॑ शशमा॒नस्य॑ पातु नः ॥
विशाल द्युलोकाची माता आमचे वचन ऐको; पिता त्वष्टा देव आणि जन्मबांधवांसह आमचे वचन ऐको. ऋभुक्षा, वाज, रथपती, भग, रण्व, शंस प्रयत्न करणाऱ्याचे रक्षण करोत.
10.64.11
र॒ण्वः संदृ॑ष्टौ पितु॒माँ इ॑व॒ क्षयः॑ भ॒द्रा रु॒द्राणां॑ म॒रुता॒मुप॑स्तुतिः ।
गोभिः॑ ष्याम य॒शसो॒ जने॒~ष्वा सदा॑ देवास॒ इळ॑या सचेमहि ॥
रण्व, उत्तम दृष्टीत, पितृयुक्तासारखा आश्रय होवो; रुद्र व मरुतांची स्तुती कल्याणकारी होवो. गायींसह आम्ही यशात लोकांमध्ये सदैव असो; हे देवांनो, इळेसह आम्ही संयुक्त होवो.
10.64.12
यां मे॒ धियं॒ मरु॑त॒ इन्द्र॒ देवा॒ अद॑दात वरुण मित्र यू॒यम् ।
तां पी॑पयत॒ पय॑सेव धे॒नुं कु॒विद्गिरो॒ अधि॒ रथे॒ वहा॑थ ॥
हे मरुतांनो, इंद्रा, देवांनो, वरुणा, मित्रा — तुम्ही मला दिलेली ती बुद्धी दुधाने भरलेल्या धेनूसारखी पोषा; निश्चितच माझी वाणी रथावर आणा.
10.64.13
कु॒विद॒ङ्ग प्रति॒ यथा॑ चिद॒स्य नः॑ सजा॒त्य॑स्य मरुतो॒ बुबो॑धथ ।
नाभा॒ यत्र॑ प्रथ॒मं सं॒नसा॑महे॒ तत्र॑ जामि॒त्वमदि॑तिर्दधातु नः ॥
हे मरुतांनो, जसे तुम या आमच्या सजातीयालाही जागवता; जिथे आम्ही प्रथम नाभीत एकत्र होतो, तिथे अदिती आम्हाला बंधुत्व देवो.
10.64.14
ते हि द्यावा॑पृथि॒वी मा॒तरा॑ म॒ही दे॒वी दे॒वाञ्जन्म॑ना य॒ज्ञिये॑ इ॒तः ।
उ॒भे बि॑भृत उ॒भयं॒ भरी॑मभिः पु॒रू रेतां॑सि पि॒तृभि॑श्च सिञ्चतः ॥
ते द्यावापृथिवी, महान माता आणि देवी; जन्मतः यज्ञार्ह; इथूनच देवांना (प्रकट करतात). दोघी आपल्या भाराने सर्वांना धारण करतात; पितरांसह अनेक बीजांचे सिंचन करतात.
10.64.15
वि षा होत्रा॒ विश्व॑मश्नोति॒ वार्यं॒ बृह॒स्पति॑र॒रम॑तिः॒ पनी॑यसी ।
ग्रावा॒ यत्र॑ मधु॒षुदु॒च्यते॑ बृ॒हदवी॑वशन्त म॒तिभि॑र्मनी॒षिणः॑ ॥
ते होतृ-कर्म वेगळे होऊन सर्व इष्ट धन मिळवते; बृहस्पती आणि अरमती (त्याच्यासाठी) अधिक शुद्ध करणारे आहेत. दगडांवर मधुषुत् (सोम) जिथे मोठ्या स्तुतीने गायिला जातो, तिथे मनीषी कवी विचारांनी गर्जतात.
10.64.16
ए॒वा क॒विस्तु॑वी॒रवाँ॑ ऋत॒ज्ञा द्र॑विण॒स्युर्द्रवि॑णसश्चका॒नः ।
उ॒क्थेभि॒रत्र॑ म॒तिभि॑श्च॒ विप्रोऽपी॑पय॒द्गयो॑ दि॒व्यानि॒ जन्म॑ ॥
अशा प्रकारे कवी, अनेक वीरांनी युक्त, ऋत जाणणारा, धनाची इच्छा करणारा, धन मिळवत, येथे स्तोत्रांनी व विचारांनी, विप्राने गयाला दिव्य जन्मांनी पूर्ण केले.
10.64.17
ए॒वा प्ल॒तेः सू॒नुर॑वीवृधद्वो॒ विश्व॑ आदित्या अदिते मनी॒षी ।
ई॒शा॒नासो॒ नरो॒ अम॑र्त्ये॒नास्ता॑वि॒ जनो॑ दि॒व्यो गये॑न ॥
अशा प्रकारे पतीचा पुत्र (कवी) तुम्हाला वाढवतो, हे सर्व आदित्यांनो व अदिती! बुद्धिमान (कवी) अमर नेत्यांकडून शासित होऊन, दिव्य लोकांसह गयाने (गायकाने) स्तुती केला.