ऋग्वेद · सूक्त 2.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.11.1
श्रु॒धी हव॑मिन्द्र॒ मा रि॑षण्यः॒ स्याम॑ ते दा॒वने॒ वसू॑नाम् ।
इ॒मा हि त्वामूर्जो॑ व॒र्धय॑न्ति वसू॒यवः॒ सिन्ध॑वो॒ न क्षर॑न्तः ॥
हे इंद्रा, माझी हाक ऐक; तुझ्या दानाने धन मिळवून आम्ही उपेक्षित न होवो. धनाची इच्छा करणारे हे स्तोते तुला बळाने वाढवतात, वाहणाऱ्या नद्यांप्रमाणे.
2.11.2
सृ॒जो म॒हीरि॑न्द्र॒ या अपि॑न्वः॒ परि॑ष्ठिता॒ अहि॑ना शूर पू॒र्वीः ।
अम॑र्त्यं चिद्दा॒सं मन्य॑मान॒मवा॑भिनदु॒क्थैर्वा॑वृधा॒नः ॥
हे इंद्रा, तू वेढलेली महान जले मुक्त केलीस; हे वीरा, सर्पाशी युद्धात अनेक प्राचीन गोष्टी फोडल्यास. स्तोत्रांनी वाढून, स्वतःला बलवान मानणाऱ्या त्या अमर्त्य दासालाही तू खाली पाडलेस.
2.11.3
उ॒क्थेष्विन्नु शू॑र॒ येषु॑ चा॒कन्त्स्तोमे॑ष्विन्द्र रु॒द्रिये॑षु च ।
तुभ्येदे॒ता यासु॑ मन्दसा॒नः प्र वा॒यवे॑ सिस्रते॒ न शु॒भ्राः ॥
हे वीरा, ज्या स्तोत्रांमध्ये तू प्रसन्न झालास त्यांत, आणि हे इंद्रा, रुद्र-गीतांतही आम्ही स्तुती करतो. तुझ्यासाठीच ही; त्यांनी हर्षित होऊन, वायूसाठी चमकणाऱ्या पाण्यासारखे (धार) वाहतात.
2.11.4
शु॒भ्रं नु ते॒ शुष्मं॑ व॒र्धय॑न्तः शु॒भ्रं वज्रं॑ बा॒ह्वोर्दधा॑नाः ।
शु॒भ्रस्त्वमि॑न्द्र वावृधा॒नो अ॒स्मे दासी॒र्विशः॒ सूर्ये॑ण सह्याः ॥
तुझे तेजस्वी बळ वाढवत, आणि तुझ्या बाहूंत तेजस्वी वज्र धारण करत (आम्ही स्तुती करतो). हे इंद्रा, तेजस्वी तू वाढून आमच्यासाठी दासांना व लोकांना सूर्यासह वश कर.
2.11.5
गुहा॑ हि॒तं गुह्यं॑ गू॒ळ्हम॒प्सु अपी॑वृतं मा॒यिनं॑ क्षि॒यन्त॑म् ।
उ॒तो अ॒पो द्यां त॑स्त॒भ्वांस॒मह॒न्नहिं॑ शूर वी॒र्ये॑ण ॥
गुहेत लपवलेल्या, गुप्त, पाण्यात झाकलेल्या, न आवरलेल्या, मायावी म्हणून राहणाऱ्या (सर्पाला), हे वीरा, तू पराक्रमाने मारलेस; पाणी व स्वर्ग धरून ठेवणाऱ्यालाही.
2.11.6
स्तवा॒ नु त॑ इन्द्र पू॒र्व्या म॒हानि॑ उ॒त स्त॑वाम॒ नूत॑ना कृ॒तानि॑ ।
स्तवा॒ वज्रं॑ बा॒ह्वोरु॒शन्तं॒ स्तवा॒ हरी॒ सूर्य॑स्य के॒तू ॥
आता हे इंद्रा, तुझ्या प्राचीन महान कर्मांची स्तुती कर; आम्ही तुझ्या नव्याने केलेल्या कर्मांचीही स्तुती करतो. तुझ्या बाहूंत तळपणाऱ्या वज्राची स्तुती कर; सूर्याच्या दोन हरी घोड्यांची आणि दोन किरण-ध्वजांची स्तुती कर.
2.11.7
हरी॒ नु त॑ इन्द्र वा॒जय॑न्ता घृत॒श्चुतं॑ स्वा॒रम॑स्वार्ष्टाम् ।
वि स॑म॒ना भूमि॑रप्रथि॒ष्टारं॑स्त॒ पर्व॑तश्चित्सरि॒ष्यन् ॥
हे इंद्रा, तुझे दोन्ही घोडे बल इच्छिणारे आणि तूप झिरपणारे होऊन तेजस्वी लोकाला पोहोचले. पृथ्वी आपल्या दिशांमध्ये पसरली, आणि वाहण्यास सिद्ध असलेला पर्वतही स्थिर झाला.
2.11.8
नि पर्व॑तः सा॒द्यप्र॑युच्छ॒न्त्सं मा॒तृभि॑र्वावशा॒नो अ॑क्रान् ।
दू॒रे पा॒रे वाणीं॑ व॒र्धय॑न्त॒ इन्द्रे॑षितां ध॒मनिं॑ पप्रथ॒न्नि ॥
पर्वत खाली बसला; पाणी न सोडता, मातांसह गर्जना करू लागला. दूर आणि पलीकडे वाणी वाढवत, इंद्राने पाठवलेली नाडी त्यांनी पसरवली.
2.11.9
इन्द्रो॑ म॒हां सिन्धु॑मा॒शया॑नं माया॒विनं॑ वृ॒त्रम॑स्फुर॒न्निः ।
अरे॑जेतां॒ रोद॑सी भिया॒ने कनि॑क्रदतो॒ वृष्णो॑ अस्य॒ वज्रा॑त् ॥
महान इंद्राने पाण्यात पडलेल्या मायावी वृत्राला पाडले. त्याच्या वज्राच्या गर्जनेने, वृषभाच्या भीतीने, दोन्ही लोक थरथरले.
2.11.10
अरो॑रवी॒द्वृष्णो॑ अस्य॒ वज्रोऽमा॑नुषं॒ यन्मानु॑षो नि॒जूर्वा॑त् ।
नि मा॒यिनो॑ दान॒वस्य॑ मा॒या अपा॑दयत्पपि॒वान्त्सु॒तस्य॑ ॥
त्या वृषभाच्या वज्राने माणसाला त्रास देणाऱ्या अमानुषाला चिरडून टाकले. सोम प्राशन करून इंद्राने मायावी दानवाच्या माया खाली पाडल्या.
2.11.11
पिबा॑पि॒बेदि॑न्द्र शूर॒ सोमं॒ मन्द॑न्तु त्वा म॒न्दिनः॑ सु॒तासः॑ ।
पृ॒णन्त॑स्ते कु॒क्षी व॑र्धयन्तु इ॒त्था सु॒तः पौ॒र इन्द्र॑माव ॥
हे इंद्रा, हे वीरा, सोम पुन्हा पुन्हा पी! आनंद देणारे सोम तुला आनंदित करोत. ते तुझी दोन्ही पोटे भरून वाढवोत. अशा प्रकारे प्राचीन ऋषीने, पिळलेल्या सोमासह, इंद्राची स्तुती केली.
2.11.12
त्वे इ॒न्द्राप्य॑भूम॒ विप्रा॒ धियं॑ वनेम ऋत॒या सप॑न्तः ।
अ॒व॒स्यवो॑ धीमहि॒ प्रश॑स्तिं स॒द्यस्ते॑ रा॒यो दा॒वने॑ स्याम ॥
हे इंद्रा, तुझ्यासाठी आम्ही प्रेरित ज्ञानी कवी झालो आहोत. ऋतानुसार आमचे विचार-स्तोत्र आम्ही सेवू. साहाय्य इच्छिणारे आम्ही तुझी स्तुती लगेच धारण करू; तुझ्या धनांच्या दानात आम्ही भागीदार होवो.
2.11.13
स्याम॒ ते त॑ इन्द्र॒ ये त॑ ऊ॒ती अ॑व॒स्यव॒ ऊर्जं॑ व॒र्धय॑न्तः ।
शु॒ष्मिन्त॑मं॒ यं चा॒कना॑म देवा॒स्मे र॒यिं रा॑सि वी॒रव॑न्तम् ॥
हे इंद्रा, आम्ही तुझेच व्हावे, जे तुझे संरक्षण इच्छून बल वाढवतात. हे देवा, आम्ही ओळखलेले अत्यंत बलवान धन, वीरांनी भरलेले, आम्हाला दे.
2.11.14
रासि॒ क्षयं॒ रासि॑ मि॒त्रम॒स्मे रासि॒ शर्ध॑ इन्द्र॒ मारु॑तं नः ।
स॒जोष॑सो॒ ये च॑ मन्दसा॒नाः प्र वा॒यवः॑ पा॒न्त्यग्र॑णीतिम् ॥
आम्हाला निवास दे, आम्हाला मित्र दे; हे इंद्रा, आम्हाला मरुतांचे बल दे. एकत्र आनंदित होऊन हर्षित होणारे वायूचे सोबती पुढील नेत्याचे पान करोत.
2.11.15
व्यन्त्विन्नु येषु॑ मन्दसा॒नस्तृ॒पत्सोमं॑ पाहि द्र॒ह्यदि॑न्द्र ।
अ॒स्मान्त्सु पृ॒त्स्वा त॑रु॒त्राव॑र्धयो॒ द्यां बृ॒हद्भि॑र॒र्कैः ॥
त्यामध्ये आनंदित होऊन ते तृप्त होवोत. हे इंद्रा, आता सोम पी, प्रसन्न हो. युद्धांत आम्हाला चांगले वाचव; तरुत्रा, मोठ्या स्तोत्रांनी तू द्युलोक वाढवलास.
2.11.16
बृ॒हन्त॒ इन्नु ये ते॑ तरुत्रो॒क्थेभि॑र्वा सु॒म्नमा॒विवा॑सान् ।
स्तृ॒णा॒नासो॑ ब॒र्हिः प॒स्त्या॑व॒त्त्वोता॒ इदि॑न्द्र॒ वाज॑मग्मन् ॥
महान लोक तुझ्यासाठी, तरुत्रा, स्तोत्रांनी किंवा धनाची इच्छा धरून, आता दर्भ पसरून, यज्ञभूमीसह, तुला रक्षक मानून, हे इंद्रा, बल मिळवले आहे.
2.11.17
उ॒ग्रेष्विन्नु शू॑र मन्दसा॒नस्त्रिक॑द्रुकेषु पाहि॒ सोम॑मिन्द्र ।
प्र॒दोधु॑व॒च्छ्मश्रु॑षु प्रीणा॒नो या॒हि हरि॑भ्यां सु॒तस्य॑ पी॒तिम् ॥
हे वीरा, आता उग्रांमध्ये आनंदित होऊन, हे इंद्रा, त्रिकद्रुकांमध्ये सोम पी. दाढ्यांवर डोलणाऱ्यांनी संतुष्ट होऊन, दोन तपकिरी घोड्यांसह ये, पिळलेला सोम पी.
2.11.18
धि॒ष्वा शवः॑ शूर॒ येन॑ वृ॒त्रम॒वाभि॑न॒द्दानु॑मौर्णवा॒भम् ।
अपा॑वृणो॒र्ज्योति॒रार्या॑य॒ नि स॑व्य॒तः सा॑दि॒ दस्यु॑रिन्द्र ॥
हे वीरा, ज्या बलाने तू वृत्राला फोडलेस ते बल धारण कर; और्णवाभाच्या दानूचा किल्ला फोडलास. आर्यासाठी प्रकाश उघडलास; हे इंद्रा, दस्यू डावीकडे खाली बसला.
2.11.19
सने॑म॒ ये त॑ ऊ॒तिभि॒स्तर॑न्तो॒ विश्वा॒ स्पृध॒ आर्ये॑ण॒ दस्यू॑न् ।
अ॒स्मभ्यं॒ तत्त्वा॒ष्ट्रं वि॒श्वरू॑प॒मर॑न्धयः सा॒ख्यस्य॑ त्रि॒ताय॑ ॥
तुझ्या साहाय्याने आम्ही सर्व शत्रुसेना पार करून, आर्यासह दस्युंना जिंकावे. आमच्यासाठी तू त्वष्ट्याच्या पुत्राचे विश्वरूप फोडलेस, त्रिताच्या मैत्रीमुळे.
2.11.20
अ॒स्य सु॑वा॒नस्य॑ म॒न्दिन॑स्त्रि॒तस्य॒ न्यर्बु॑दं वावृधा॒नो अ॑स्तः ।
अव॑र्तय॒त्सूर्यो॒ न च॒क्रं भि॒नद्व॒लमिन्द्रो॒ अङ्गि॑रस्वान् ॥
सोम पिळणाऱ्या, आनंदित त्रितासाठी, वाढणाऱ्या त्याने अर्बुदाला खाली पाडले. सूर्य चक्र फिरवतो तसे त्याने फिरवले; अंगिरसांसह इंद्राने वलाला फोडले.
2.11.21
नू॒नं सा ते॒ प्रति॒ वरं॑ जरि॒त्रे दु॑ही॒यदि॑न्द्र॒ दक्षि॑णा म॒घोनी॑ ।
शिक्षा॑ स्तो॒तृभ्यो॒ माति॑ ध॒ग्भगो॑ नो बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः॑ ॥
निश्चितच तुझा तो वर स्तोत्रकर्त्याला फळ देवो, हे इंद्रा; ती दक्षिणा धनसमृद्ध होवो. स्तोत्रकर्त्यांना दे, त्यांना जाळू नकोस; भग आमच्यासाठी महान स्तुती बोलो, सभेत चांगल्या वीरांसह.