Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

ऋग्वेद · सूक्त 6.51

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

6.51.1

उदु॒ त्यच्चक्षु॒र्महि॑ मि॒त्रयो॒राँ एति॑ प्रि॒यं वरु॑णयो॒रद॑ब्धम् ।
ऋ॒तस्य॒ शुचि॑ दर्श॒तमनी॑कं रु॒क्मो न दि॒व उदि॑ता॒ व्य॑द्यौत् ॥

मित्र आणि वरुण यांचा महान, प्रिय, अजिंक्य डोळा उगवतो. ऋताचे शुद्ध, दर्शनीय तेज उदयाच्या वेळी आकाशाच्या सोन्याच्या अलंकारासारखे चमकते.

6.51.2

वेद॒ यस्त्रीणि॑ वि॒दथा॑न्येषां दे॒वानां॒ जन्म॑ सनु॒तरा च॒ विप्रः॑ ।
ऋ॒जु मर्ते॑षु वृजि॒ना च॒ पश्य॑न॒भि च॑ष्टे॒ सूरो॑ अ॒र्य एवा॑न् ॥

यांचे तीन यज्ञ आणि देवांचा जन्म जाणणारा, जन्म देणारा, विप्र; तो माणसांमधील सरळ आणि वाकडे मार्ग पाहतो. सूर्य आर्याच्या सर्व रूपांकडे पाहतो.

6.51.3

स्तु॒ष उ॑ वो म॒ह ऋ॒तस्य॑ गो॒पानदि॑तिं मि॒त्रं वरु॑णं सुजा॒तान् ।
अ॒र्य॒मणं॒ भग॒मद॑ब्धधीती॒नच्छा॑ वोचे सध॒न्यः॑ पाव॒कान् ॥

महान ऋताचे रक्षक तुम्हाला मी स्तवतो; अदिती, मित्र, वरुण, सुजात अर्यमन आणि भग यांना; अजिंक्य विचारांच्या, धनवान, पावन अशा त्यांच्याकडे मी बोलतो.

6.51.4

रि॒शाद॑सः॒ सत्प॑तीँ॒रद॑ब्धान्म॒हो राज्ञः॑ सुवस॒नस्य॑ दा॒तॄन् ।
यूनः॑ सुक्ष॒त्रान्क्षय॑तो दि॒वो नॄना॑दि॒त्यान्या॒म्यदि॑तिं दुवो॒यु ॥

शत्रूंचा नाश करणारे, सत्याचे स्वामी, अजिंक्य, महान राजा, उत्तम वस्त्र देणारे, दाते, तरुण, सुशासन असलेले, स्वर्गावर राज्य करणारे नर, आदित्य; शीघ्र सहाय्यक अदितीकडे मी जातो.

6.51.5

द्यौ॑ष्पितः॒ पृथि॑वि॒ मात॒रध्रु॒गग्ने॑ भ्रातर्वसवो मृ॒ळता॑ नः ।
विश्व॑ आदित्या अदिते स॒जोषा॑ अ॒स्मभ्यं॒ शर्म॑ बहु॒लं वि य॑न्त ॥

हे पिता द्यौ, हे माता पृथिवी, अद्रोही, हे बंधू अग्नी, हे वसूंनो, आम्हांवर कृपा करा. हे सर्व आदित्यांनो, हे अदिती, एकमताने आम्हांस विपुल आश्रय द्या.

6.51.6

मा नो॒ वृका॑य वृ॒क्ये॑ समस्मै अघाय॒ते री॑रधता यजत्राः ।
यू॒यं हि ष्ठा र॒थ्यो॑ नस्त॒नूनां॑ यू॒यं दक्ष॑स्य॒ वच॑सो बभू॒व ॥

आम्हांला लांडग्याच्या हाती देऊ नका, त्या दुष्टाच्या हाती देऊ नका; हे यजनीयांनो, सोडवा. तुम्हीच आमच्या शरीरांचे रथी आहात; तुम्हीच दक्षाचे वचन झाला आहात.

6.51.7

मा व॒ एनो॑ अ॒न्यकृ॑तं भुजेम॒ मा तत्क॑र्म वसवो॒ यच्चय॑ध्वे ।
विश्व॑स्य॒ हि क्षय॑थ विश्वदेवाः स्व॒यं रि॒पुस्त॒न्वं॑ रीरिषीष्ट ॥

हे वसूंनो, दुसऱ्याने केलेल्या पापाचे फळ आम्ही भोगू नये, आणि तुम्ही जे कर्म करता ते आमचे न होवो. हे विश्वदेवांनो, तुम्ही सर्वांचे स्वामी आहात; शत्रूनेच स्वतः आमच्या शरीराला हानी पोहोचवो.

6.51.8

नम॒ इदु॒ग्रं नम॒ आ वि॑वासे॒ नमो॑ दाधार पृथि॒वीमु॒त द्याम् ।
नमो॑ दे॒वेभ्यो॒ नम॑ ईश एषां कृ॒तं चि॒देनो॒ नम॒सा वि॑वासे ॥

नमस्कारच त्या उग्र देवाची मी सेवा करतो; नमस्काराने मी त्याची उपासना करतो. नमस्काराने पृथ्वी आणि आकाश धारण केले आहे. देवांना नमस्कार; नमस्कारच मी यांचा स्वामी आहे. केलेले पापही नमस्काराने दूर करू इच्छितो.

6.51.9

ऋ॒तस्य॑ वो र॒थ्यः॑ पू॒तद॑क्षानृ॒तस्य॑ पस्त्य॒सदो॒ अद॑ब्धान् ।
ताँ आ नमो॑भिरुरु॒चक्ष॑सो॒ नॄन्विश्वा॑न्व॒ आ न॑मे म॒हो य॑जत्राः ॥

ऋताचे रथी, पवित्र बुद्धीचे, ऋताच्या आसनावर बसणारे, अहिंसित देवांनो — त्यांनाच मी नमस्कारांनी वंदन करतो. विशाल दृष्टीच्या नेत्यांनो, पूजनीय देवांनो, तुम्हा सर्वांना मी मोठा नमस्कार करतो.

6.51.10

ते हि श्रेष्ठ॑वर्चस॒स्त उ॑ नस्ति॒रो विश्वा॑नि दुरि॒ता नय॑न्ति ।
सु॒क्ष॒त्रासो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॒ग्निः ऋ॒तधी॑तयो वक्म॒राज॑सत्याः ॥

तेच श्रेष्ठ तेजस्वी आहेत; तेच आम्हाला सर्व दुरितांच्या पलीकडे नेतात. उत्तम बल असलेले वरुण, मित्र, अग्नी — ऋतबुद्धी असलेले आणि वाणीचे राजे आहेत.

6.51.11

ते न॒ इन्द्रः॑ पृथि॒वी क्षाम॑ वर्धन्पू॒षा भगो॒ अदि॑तिः॒ पञ्च॒ जनाः॑ ।
सु॒शर्मा॑णः॒ स्वव॑सः सुनी॒था भव॑न्तु नः सुत्रा॒त्रासः॑ सुगो॒पाः ॥

ते इंद्र, पृथ्वी आणि विशाल अंतरिक्ष आम्हाला वाढवोत; पूषा, भग, अदिती आणि पंचजनही वाढवोत. उत्तम आश्रय, उत्तम धन, उत्तम मार्गदर्शन असलेले ते आमचे होवोत; ते उत्तम रक्षक आणि उत्तम पालक होवोत.

6.51.12

नू स॒द्मानं॑ दि॒व्यं नंशि॑ देवा॒ भार॑द्वाजः सुम॒तिं या॑ति॒ होता॑ ।
आ॒सा॒नेभि॒र्यज॑मानो मि॒येधै॑र्दे॒वानां॒ जन्म॑ वसू॒युर्व॑वन्द ॥

आता, हे देवांनो, दिव्य निवास मी सांगतो. भारद्वाज होता सुमतीकडे जातो. आसनांसह यज्ञ करणारा, स्तुतींनी, धनाची इच्छा करणारा तो देवांच्या जन्माचे स्तवन करतो.

6.51.13

अप॒ त्यं वृ॑जि॒नं रि॒पुं स्ते॒नम॑ग्ने दुरा॒ध्य॑म् ।
द॒वि॒ष्ठम॑स्य सत्पते कृ॒धी सु॒गम् ॥

हे अग्नी, त्या वाकड्या शत्रूला, चोराला, कठीण माणसाला दूर कर. हे सत्पते, त्याला अतिदूर घालवून मार्ग सुगम कर.

6.51.14

ग्रावा॑णः सोम नो॒ हि कं॑ सखित्व॒नाय॑ वाव॒शुः ।
ज॒ही न्य॑त्रिणं॑ प॒णिं वृको॒ हि षः ॥

हे दगडांनो, हे सोमा, आमच्या मैत्रीसाठी तुम्ही उत्सुक झालात. न खाणाऱ्या आणि सापळा रचणाऱ्या शत्रूला पाडा, कारण तो लांडगा आहे.

6.51.15

यू॒यं हि ष्ठा सु॑दानवः॒ इन्द्र॑ज्येष्ठा अ॒भिद्य॑वः ।
कर्ता॑ नो॒ अध्व॒न्ना सु॒गं गो॒पा अ॒मा ॥

तुम्हीच उदार दाते आहात; इंद्र ज्यांच्यात प्रमुख आहे, तेजस्वी आहात. वाटेत आमच्यासाठी मार्ग सुगम करा; येथे रक्षक होऊन राहा.

6.51.16

अपि॒ पन्था॑मगन्महि स्वस्ति॒गाम॑ने॒हस॑म् ।
येन॒ विश्वाः॒ परि॒ द्विषो॑ वृ॒णक्ति॑ वि॒न्दते॒ वसु॑ ॥

कल्याणाकडे नेणाऱ्या, निरुपद्रवी त्या वाटेने आम्ही पुन्हा जाऊ; ज्याद्वारे तो सर्व शत्रूंना दूर करून धन मिळवतो.