ऋग्वेद · सूक्त 8.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.101.1
ऋध॑गि॒त्था स मर्त्यः॑ शश॒मे दे॒वता॑तये ।
यो नू॒नं मि॒त्रावरु॑णाव॒भिष्ट॑य आच॒क्रे ह॒व्यदा॑तये ॥
आता मित्र आणि वरुण यांना संरक्षणासाठी आणि हव्य अर्पणासाठी आवाहन करणारा मनुष्य, अशा प्रकारे देवतांच्या कृपेसाठी विशेषत्वाने सन्मानित होतो.
8.101.2
वर्षि॑ष्ठक्षत्रा उरु॒चक्ष॑सा॒ नरा॒ राजा॑ना दीर्घ॒श्रुत्त॑मा ।
ता बा॒हुता॒ न दं॒सना॑ रथर्यतः सा॒कं सूर्य॑स्य र॒श्मिभिः॑ ॥
अत्यंत बलवान, दूरदर्शी, दोन नेते आणि दोन राजे, दीर्घकाल प्रसिद्ध असलेले ते दोघे—जे सूर्याच्या किरणांसह रथ चालवतात; आपल्या बाहूंप्रमाणे दान देतात.
8.101.3
प्र यो वां॑ मित्रावरुणाजि॒रो दू॒तो अद्र॑वत् ।
अयः॑शीर्षा॒ मदे॑रघुः ॥
हे मित्र आणि वरुणा, तुम्हा दोघांकडे वेगाने धावला तो दूत—लोखंडी मस्तकाचा, सोमाने उल्हसित झालेला अग्नी.
8.101.4
न यः स॒म्पृच्छे॒ न पुन॒र्हवी॑तवे॒ न सं॑वा॒दाय॒ रम॑ते ।
तस्मा॑न्नो अ॒द्य समृ॑तेरुरुष्यतं बा॒हुभ्यां॑ न उरुष्यतम् ॥
जो विचारण्यात, पुन्हा हाक मारण्यात, संवादात आनंद घेत नाही, त्याच्यापासून आज आम्हाला विनाशापासून वाचवा; आपल्या दोन बाहूंनी आमचे रक्षण करा.
8.101.5
प्र मि॒त्राय॒ प्रार्य॒म्णे स॑च॒थ्य॑मृतावसो ।
व॒रू॒थ्यं॑ वरु॑णे॒ छन्द्यं॒ वचः॑ स्तो॒त्रं राज॑सु गायत ॥
मित्रासाठी आणि अर्यम्यासाठी सोबत असलेली स्तुती पुढे आणा; हे ऋताने समृद्ध, वरुणासाठी रक्षक असलेली छंदोबद्ध वाणी आणि स्तोत्र राजांमध्ये गा.
8.101.6
ते हि॑न्विरे अरु॒णं जेन्यं॒ वसु॒ एकं॑ पु॒त्रं ति॑सॄ॒णाम् ।
ते धामा॑न्य॒मृता॒ मर्त्या॑ना॒मद॑ब्धा अ॒भि च॑क्षते ॥
ते अरुण, जन्मलेल्या धनाला प्रेरणा देतात—तिघांपैकी एका पुत्राला. ते अमर आहेत; फसवले न जाता मनुष्यांच्या निवासस्थानांकडे पाहतात.
8.101.7
आ मे॒ वचां॒स्युद्य॑ता द्यु॒मत्त॑मानि॒ कर्त्वा॑ ।
उ॒भा या॑तं नासत्या स॒जोष॑सा॒ प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ॥
माझी उंचावलेली, अत्यंत तेजस्वी वचने रचलेली आहेत; ती स्वीकारा. हे नासत्यांनो, तुम्ही दोघे एकत्र या आणि उपभोगासाठी हव्यांचा स्वीकार करा.
8.101.8
रा॒तिं यद्वा॑मर॒क्षसं॒ हवा॑महे यु॒वाभ्यां॑ वाजिनीवसू ।
प्राचीं॒ होत्रां॑ प्रति॒रन्ता॑वितं नरा गृणा॒ना ज॒मद॑ग्निना ॥
हे बलसंपन्न व धनवान दोघांनो, राक्षसरहित दानासाठी आम्ही तुम्हांस बोलावतो. पूर्वेकडील होत्र परत आणत या; हे वीरांनो, जमदग्नीसह स्तुत होऊन या.
8.101.9
आ नो॑ य॒ज्ञं दि॑वि॒स्पृशं॒ वायो॑ या॒हि सु॒मन्म॑भिः ।
अ॒न्तः प॒वित्र॑ उ॒परि॑ श्रीणा॒न अ॒यं शु॒क्रो अ॑यामि ते ॥
आकाश स्पर्श करणाऱ्या आमच्या यज्ञाला ये, हे वायो; प्रसन्न मनाने ये. गाळणीच्या आत व वर शुद्ध होत असलेला हा शुक्र सोम तुझ्यासाठी ओतला जात आहे.
8.101.10
वेत्य॑ध्व॒र्युः प॒थिभी॒ रजि॑ष्ठैः॒ प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ।
अधा॑ नियुत्व उ॒भय॑स्य नः पिब॒ शुचिं॒ सोमं॒ गवा॑शिरम् ॥
अध्वर्यू अत्यंत सरळ मार्गांनी येतो, हव्यांचा उपभोग घेण्यासाठी. म्हणून हे नियुत्वान, आमच्या दोघांसाठी गोमिश्रित शुद्ध सोम पी.
8.101.11
बण्म॒हाँ अ॑सि सूर्य॒ बळा॑दित्य म॒हाँ अ॑सि ।
म॒हस्ते॑ स॒तो म॑हि॒मा प॑नस्यते अ॒द्धा दे॑व म॒हाँ अ॑सि ॥
खरोखर तू महान आहेस, हे सूर्या; खरोखर तू महान आहेस, हे आदित्या. तुझ्या महान अस्तित्वाची महिमा गायली जाते; निश्चितच, हे देवा, तू महान आहेस.
8.101.12
बट्सू॑र्य॒ श्रव॑सा म॒हाँ अ॑सि स॒त्रा दे॑व म॒हाँ अ॑सि ।
म॒ह्ना दे॒वाना॑मसु॒र्यः॑ पु॒रोहि॑तो वि॒भु ज्योति॒रदा॑भ्यम् ॥
खरोखर तू कीर्तीने महान आहेस, हे सूर्या; खरोखर तू महान आहेस, हे देवा. तुझ्या महिम्याने तू देवांचा असुर-स्वामी व अग्रणी पुरोहित आहेस; तू व्यापक, अजेय प्रकाश आहेस.
8.101.13
इ॒यं या नीच्य॒र्किणी॑ रू॒पा रोहि॑ण्या कृ॒ता ।
चि॒त्रेव॒ प्रत्य॑दर्श्याय॒ती अ॒न्तर्द॒शसु॑ बा॒हुषु॑ ॥
खाली झुकलेली, तेजस्वी, तांबड्या रूपांनी घडवलेली ही, चित्रासारखी येताना दिसली; दहा बाहूंच्या आत.
8.101.14
प्र॒जा ह॑ ति॒स्रो अ॒त्याय॑मीयु॒र्न्य॑न्या अ॒र्कम॒भितो॑ विविश्रे ।
बृ॒हद्ध॑ तस्थौ॒ भुव॑नेष्व॒न्तः पव॑मानो ह॒रित॒ आ वि॑वेश ॥
तीन प्रजा पलीकडे गेल्या; इतर स्तुतीभोवती बसल्या. महान लोकांमध्ये उभा राहिला; शुद्ध करीत पिवळ्या प्रवाहांत शिरला.
8.101.15
मा॒ता रु॒द्राणां॑ दुहि॒ता वसू॑नां॒ स्वसा॑दि॒त्याना॑म॒मृत॑स्य॒ नाभिः॑ ।
प्र नु वो॑चं चिकि॒तुषे॒ जना॑य॒ मा गामना॑गा॒मदि॑तिं वधिष्ट ॥
ती रुद्रांची माता, वसूंची कन्या, आदित्यांची भगिनी, अमृताची नाभी आहे. आता जाणणाऱ्या माणसासाठी मी सांगतो: अवध्य गाईला, अदितीला, मारू नका.
8.101.16
व॒चो॒विदं॒ वाच॑मुदी॒रय॑न्तीं॒ विश्वा॑भिर्धी॒भिरु॑प॒तिष्ठ॑मानाम् ।
दे॒वीं दे॒वेभ्यः॒ पर्ये॒युषीं॒ गामा मा॑वृक्त॒ मर्त्यो॑ द॒भ्रचे॑ताः ॥
वाणी जाणणारी, वाणी उंचावणारी, सर्व प्रार्थनांनी जवळ उभी राहणारी देवी — देवांकडे पोहोचलेल्या त्या गाईला, अल्पबुद्धी मर्त्य मला हानी करू नये.