الأوبانيشاد · Bṛhadāraṇyaka 1.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 1.4.1
(पुरुषविधब्राह्मणम् /आत्मब्राह्मणम् /सृष्टिब्राह्मणम् )
आत्मैवेदमग्र आसीत्पुरुषविधः ।
सोऽनुवीक्ष्य नान्यदात्मनोऽपश्यत् ।
सोऽहमस्मीत्यग्रे व्याहरत् ।
ततोऽहंनामाभवत् ।
तस्मादप्येतर्ह्यामन्त्रितोऽहमयमित्येवाग्र उक्त्वाथान्यन्नाम प्रब्रूते यदस्य भवति ।
स यत्पूर्वोऽस्मात्सर्वस्मात्सर्वान् पाप्मन औषत्तस्मात्पुरुषः ।
ओषति ह वै स तं योऽस्मात्पूर्वो बुभूषति य एवं वेद ॥ १.४.१ ॥
(براهمانة صورة الإنسان / براهمانة الذات / براهمانة الخلق) في البدء كان هذا الذات (آتمن) وحده في صورة إنسان (پورشا). فنظر حوله فلم يرَ شيئاً غير نفسه. فقال أولاً: «أنا هو». ومن ذلك نشأ اسم «أنا» (أهم). ولذلك حتى الآن، إذا نودي أحد، قال أولاً «أنا هذا» ثم ذكر الاسم الآخر الخاص به. ولأنه أحرق جميع الشرور قبل كل الآخرين، فهو «پورشا» (الإنسان). إنه يحرق من يريد أن يكون قبله؛ وهكذا الأمر لمن يعرف هذا.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.2
सोऽबिभेत्तस्मादेकाकी बिभेति ।
स हायमीक्षां चक्रे, यन्मदन्यन्नास्ति कस्मान्नु बिभेमीति ।
तत एवास्य भयं वीयाय ।
कस्माद्ध्यभेष्यत् ।
द्वितीयाद्वै भयं भवति ॥ १.४.२ ॥
فخاف. ولذلك يخاف من كان وحيداً. فتأمل: «ليس هناك شيء غيري، فلماذا أخاف إذن؟» فزال خوفه. ولماذا يخاف حقاً؟ إنما يأتي الخوف من ثانٍ.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.3
स वै नैव रेमे ।
तस्मादेकाकी न रमते ।
स द्वितीयमैच्छत् ।
स हैतावानास यथा स्त्रीपुमांसौ सम्परिष्वक्तौ ।
स इममेवात्मानं द्वेधापातयत् ।
ततः पतिश्च पत्नी चाभवताम् ।
तस्मादिदमर्धबृगलमिव स्व इति ह स्माह याज्ञवल्क्यः ।
तस्मादयमाकाशः स्त्रिया पूर्यत एव ।
तां समभवत् ।
ततो मनुष्या अजायन्त ॥ १.४.३ ॥
لم يجد السرور. لذلك لا يجد السرور من كان وحيدا. فتمنى ثانيا. فصار كما يكون الرجل والمرأة متعانقين. فشطر هذه الذات نفسها إلى نصفين. فمنها صار الزوج والزوجة. لذلك قال ياجنافالكيا: هذا كنصف الصدفة، هو نصفه الخاص. ولذلك يمتلئ هذا الفضاء بالمرأة. فاتحد بها، ومنها وُلد البشر.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.4
सो हेयमीक्षां चक्रे कथं नु मात्मन एव जनयित्वा सम्भवति ।
हन्त तिरोऽसानीति ।
सा गौरभवद्वृषभ इतरः ।
तां समेवाभवत् ।
ततो गावोऽजायन्त ।
वडवेतराभवदश्ववृष इतरः ।
गर्दभीतरा गर्दभ इतरः ।
तां समेवाभवत् ।
तत एकशफमजायत ।
अजेतराभवद्बस्त इतरः ।
अविरितरा मेष इतरः ।
तां समेवाभवत् ।
ततोऽजावयो ऽजायन्त ।
एवमेव यदिदं किञ्च मिथुनमा पिपीलिकाभ्यस्तत्सर्वमसृजत ॥ १.४.४ ॥
تفكر: كيف أوجد من ذاتي وحدها؟ حسنا، فليختبئ الذات. فصارت بقرة، والآخر ثورا. فاتحد بها، ومنها وُلدت الأبقار. وصارت فرسا والآخر فحلا؛ وصارت أتانا والآخر حمارا. فاتحد بها، ومنها وُلدت ذوات الحافر الواحد. وصارت عنزا والآخر تيسا؛ وصارت نعجة والآخر كبشا. فاتحد بها، ومنها وُلدت المعز والضأن. وهكذا خلق كل زوج موجود، حتى النملة.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.5
सोऽवेदहं वाव सृष्टिरस्म्यहं हीदं सर्वमसृक्षीति ।
ततः सृष्टिरभवत् ।
सृष्ट्यां हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ १.४.५ ॥
فعلم: إنني أنا حقا الخلق، لأنني خلقت هذا كله. فكان الخلق. ومن يعلم هكذا يصير في هذا الخلق.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.6
अथेत्यभ्यमन्थत् ।
स मुखाच्च योनेर्हस्ताभ्यां चाग्निमसृजत ।
तस्मादेतदुभयमलोमकमन्तरतः ।
अलोमका हि योनिरन्तरतः ।
तद्यदिदमाहुरमुं यजामुं यजेत्येकैकं देवमेतस्यैव सा विसृष्टिः ।
एष उ ह्येव सर्वे देवाः ।
अथ यत्किञ्चेदमार्द्रं तद्रेतसोऽसृजत ।
तदु सोम ।
एतावद्वा इदं सर्वमन्नं चैवान्नादश्च ।
सोम एवान्नमग्निरन्नादः ।
सैषा ब्रह्मणोऽतिसृष्टिः ।
यच्छ्रेयसो देवानसृजताथ यन्मर्त्यः सन्नमृतानसृजत तस्मादतिसृष्टिर् ।
अतिसृष्ट्यां हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ १.४.६ ॥
ثم دلك. فخلق النار من فمه ومن الرحم ومن يديه. ولذلك كان هذان خاليين من الشعر في الباطن، إذ الرحم خال من الشعر في باطنه. أما قولهم: اعبد هذا، اعبد ذاك، فكل إله منها ليس إلا صدوره، لأنه هو عين جميع الآلهة. وما كان رطبا هنا خلقه من النطفة، وهو السوما. وكل هذا طعام وآكله: فالسوما طعام، والنار آكل. وهذا الخلق الفائض لبراهمان، إذ خلق الآلهة الفاضلة، ثم خلق الخالدين وهو فان؛ فلذلك هو خلق فائض. ومن يعلم هكذا يصير في هذا الخلق الفائض.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.7
तद्धेदं तर्ह्यव्याकृतमासीत् ।
तन्नामरूपाभ्यामेव व्याक्रियतासौ नामायमिदंरूप इति ।
तदिदमप्येतर्हि नामरूपाभ्यामेव व्याक्रियत असौ नामायमिदंरूप इति ।
स एष इह प्रविष्ट आ नखाग्रेभ्यो यथा क्षुरः क्षुरधानेऽवहितः स्याद्विश्वम्भरो वा विश्वम्भरकुलाये ।
तं न पश्यन्ति ।
अकृत्स्नो हि सः प्राणन्नेव प्राणो नाम भवति ।
वदन् वाक्पश्यंश्चक्षुः शृण्वञ्छ्रोत्रं मन्वानो मनः ।
तान्यस्यैतानि कर्मनामान्येव ।
स योऽत एकैकमुपास्ते न स वेद ।
अकृत्स्नो ह्येषोऽत एकैकेन भवति ।
आत्मेत्येवोपासीत ।
अत्र ह्येते सर्व एकं भवन्ति ।
तदेतत्पदनीयमस्य सर्वस्य यदयमात्मा ।
अनेन ह्येतत्सर्वं वेद ।
यथा ह वै पदेनानुविन्देदेवं कीर्तिं श्लोकं विन्दते य एवं वेद ॥ १.४.७ ॥
كان هذا قبلُ غيرَ متمايز. ولم يتمايز إلا بالاسم والصورة، فيُقال: «هذا ذو هذا الاسم وهذه الصورة». وحتى الآن لا يتمايز إلا بالاسم والصورة. لقد دخل هنا حتى أطراف الأظافر، كشفرة حلاقة موضوعة في غمدها، أو كفيشفامبهارا (النار) في عشّه. لا يرونه، لأنه ناقص. فإذا تنفّس سُمّي النَّفَس (برانا)، وإذا تكلّم سُمّي الكلام، وإذا أبصر سُمّي البصر، وإذا سمع سُمّي السمع، وإذا فكّر سُمّي العقل. هذه ليست إلا أسماء أفعاله. ومن عبده بكل واحد منها على حدة لم يعرفه، لأنه يبقى ناقصا بكل واحد منها. فينبغي أن يُعبد بوصفه الذات (آتمن) وحدها، فإن فيه تصير هذه كلها واحدًا. وهذا أثر كل شيء، أي هذه الذات. وبه يُعرف كل شيء، كما يُعثر على الضائع بتتبع أثره. ومن عرف هكذا نال الشهرة والذكر.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.8
तदेतत्प्रेयः पुत्रात्प्रेयो वित्तात्प्रेयोऽन्यस्मात्सर्वस्मादन्तरतरं यदयमात्मा ।
स योऽन्यमात्मनः प्रियं ब्रुवाणं ब्रूयात्प्रियं रोत्स्यतीतीश्वरो ह तथैव स्यात् ।
आत्मानमेव प्रियमुपासीत ।
स य आत्मानमेव प्रियमुपास्ते न हास्य प्रियं प्रमायुकं भवति ॥ १.४.८ ॥
هذه الذات (آتمن) أحبّ من الابن، وأحبّ من المال، وأحبّ من كل شيء آخر، وأعمق من كل شيء. فلو قال أحدٌ لمن يسمّي شيئًا غير ذاته محبوبًا: «سيهلك محبوبك»، لكان ذلك حقًّا كذلك. ينبغي أن يُعبد الذات وحدها بوصفها المحبوبة. فمن عبد الذات وحدها بوصفها المحبوبة، لا يهلك محبوبه.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.9
तदाहुर्यद्ब्रह्मविद्यया सर्वं भविष्यन्तो मनुष्या मन्यन्ते ।
किमु तद्ब्रह्मावेद्यस्मात्तत्सर्वमभवदिति ॥ १.४.९ ॥
يُقال: إن الناس الذين يصيرون كل شيء بمعرفة البراهمن يظنون ذلك. فما ذلك البراهمن الذي لم يُعرف، ومنه صار كل ذلك؟
Bṛhadāraṇyaka 1.4.10
ब्रह्म वा इदमग्र आसीत् ।
तदात्मानमेवावेत् ।
अहं ब्रह्मास्मीति ।
तस्मात्तत्सर्वमभवत् ।
तद्यो यो देवानां प्रत्यबुध्यत स एव तदभवत् ।
तथर्षीनाम् ।
तथा मनुष्याणाम् ।
तद्धैतत्पश्यन्नृषिर्वामदेवः प्रतिपेदेऽहं मनुरभवं सूर्यश्चेति ।
तदिदमप्येतर्हि य एवं वेदाहं ब्रह्मास्मीति स इदं सर्वं भवति ।
तस्य ह न देवाश्चनाभूत्या ईशते ।
आत्मा ह्येषां स भवति ।
अथ योऽन्यां देवतामुपास्तेऽन्योऽसावन्योऽहमस्मीति न स वेद ।
यथा पशुरेवं स देवानाम् ।
यथा ह वै बहवः पशवो मनुष्यं भुञ्ज्युरेवमेकैकः पुरुषो देवान् भुनक्ति ।
एकस्मिन्नेव पशावादीयमानेऽप्रियं भवति किमु बहुषु ।
तस्मादेषां तन्न प्रियं यदेतन्मनुष्या विद्युः ॥ १.४.१० ॥
في البدء كان هذا براهمن وحده. كان يعرف نفسه فقط قائلاً: «أنا براهمن». ولذلك صار كل شيء. ومن بين الآلهة، من استيقظ إلى هذا صار ذلك بعينه؛ وكذلك بين الرّاشيين وبين البشر. ولما رأى ذلك الحكيم فامديفا أدرك: «صرتُ مانو، وصرتُ الشمس». وحتى الآن، من يعلم هكذا: «أنا براهمن»، يصير كل هذا. لا تستطيع الآلهة منع ازدهاره، لأنه يصير آتمانها. أما من يعبد إلهاً آخر ويظن «هو واحد، وأنا آخر»، فإنه لا يعلم. إنه كالبهيمة عند الآلهة. فكما تخدم بهائم كثيرة الإنسان طعاماً، كذلك كل إنسان يطعم الآلهة. فإذا أُخذت بهيمة واحدة أصابهم الضيق، فكيف إذا أُخذت كثيرة؟ ولذلك لا يسرّ الآلهة أن يعلم الناس هذا.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.11
ब्रह्म वा इदमग्र आसीदेकमेव ।
तदेकं सन्न व्यभवत् ।
तच्छ्रेयो रूपमत्यसृजत क्षत्रं, यान्येतानि देवत्रा क्षत्राणीन्द्रो वरुणः सोमो रुद्रः पर्जन्यो यमो मृत्युरीशान इति ।
तस्मात्क्षत्रात्परं नास्ति ।
तस्माद्ब्राह्मणः क्षत्रियं अधस्तादुपास्ते राजसूये ।
क्षत्र एव तद्यशो दधाति ।
सैषा क्षत्रस्य योनिर्यद्ब्रह्म ।
तस्माद्यद्यपि राजा परमतां गच्छति ब्रह्मैवान्तत उपनिश्रयति स्वां योनिम् ।
य उ एनं हिनस्ति स्वां स योनिमृच्छति ।
स पापीयान् भवति यथा श्रेयांसं हिंसित्वा ॥ १.४.११ ॥
في البدء كان هذا براهمن وحده، واحدًا. ولكونه واحدًا لم يزدهر. ثم خلق صورة أعلى هي الكشاترا، القوى الحاكمة بين الآلهة: إندرا وفارونا وسوما وروداra وبارجانيا ويama والموت وإيشانا. فليس شيء أعلى من الكشاترا. ولهذا يكرم البراهمي، في تنصيب الملك، الكشاتريي فيجلسه دونه. وفي الكشاترا وحدها يضع مجده. وهذا منبع الكشاترا، وهو البراهمن. فحتى إن بلغ الملك أعلى مرتبة، فإنه في النهاية يلوذ بالبراهمن نفسه، منبعه. ومن آذاه أهلك منبعه، وصار أشدّ إثمًا، كمن قتل رجلًا فاضلًا.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.12
स नैव व्यभवत् ।
स विशमसृजत ।
यान्येतानि देवजातानि गणश आख्यायन्ते वसवो रुद्रा आदित्या विश्वे देवा मरुत इति ॥ १.४.१२ ॥
ومع ذلك لم يزدهر. ثم خلق الفيشا، أي الشعب، طبقة عامة الناس. وهذه طوائف الآلهة، تُسمّى بالجماعات: الفاسو، والرودرا، والأديتيا، والفيشفه ديفاه، والماروت.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.13
स नैव व्यभवत् ।
स शौद्रं वर्णमसृजत पूषणम् ।
इयं वै पूषा ।
इयं हीदं सर्वं पुष्यति यदिदं किञ्च ॥ १.४.१३ ॥
ومع ذلك لم يزدهر. ثم خلق طبقة الشودرا، والبوشان. وهذه الأرض هي البوشان، لأنها تغذّي كل ما هو موجود هنا.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.14
स नैव व्यभवत् ।
तच्छ्रेयो रूपमत्यसृजत धर्मम् ।
तदेतत्क्षत्रस्य क्षत्रं यद्धर्मः ।
तस्माद्धर्मात्परं नास्ति ।
अथो अबलीयान् बलीयांसमाशंसते धर्मेण ।
यथा राज्ञैवम् ।
यो वै स धर्मः सत्यं वै तत् ।
तस्मात्सत्यं वदन्तमाहुर्धर्मं वदतीति ।
धर्मं वा वदन्तं सत्यं वदतीति ।
एतद्ध्येवैतदुभयं भवति ॥ १.४.१४ ॥
لم يزدهر تمامًا. ثم خلق صورة أعلى، هي الدَّهَرْمَ. وذلك هو سلطان السلطان، أي الدَّهَرْمَ. ولذلك لا شيء أعلى من الدَّهَرْمَ. وكذلك يسعى الضعيف إلى التغلب على القوي بالدَّهَرْمَ، كما يفعل ذلك بالملك. وما هو دَهَرْمَ فهو في الحقيقة ساتيا، أي الحق. ولذلك يقال لمن يقول الحق إنه يقول الدَّهَرْمَ، ولمن يقول الدَّهَرْمَ إنه يقول الحق. وكلاهما في الحقيقة واحد.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.15
तदेतद्ब्रह्म क्षत्रं विट्शूद्रः ।
तदग्निनैव देवेषु ब्रह्माभवद्ब्राह्मणो मनुष्येषु, क्षत्रियेण क्षत्रियः, वैश्येन वैश्यः, शूद्रेण शूद्रः ।
तस्मादग्नावेव देवेषु लोकमिच्छन्ते ब्राह्मणे मनुष्येषु ।
एताभ्यां हि रूपाभ्यां ब्रह्माभवत् ।
अथ यो ह वा अस्माल्लोकात्स्वं लोकमदृष्ट्वा प्रैति स एनमविदितो न भुनक्ति यथा वेदो वाननूक्तोऽन्यद्वा कर्माकृतम् ।
यदि ह वा अप्यनेवंविन्महत्पुण्यं कर्म करोति तद्धास्यान्ततः क्षीयत एव ।
आत्मानमेव लोकमुपासीत ।
स य आत्मानमेव लोकमुपास्ते न हास्य कर्म क्षीयते ।
अस्माद्ध्येवात्मनो यद्यत्कामयते तत्तत्सृजते ॥ १.४.१५ ॥
هذا هو البراهمان والكشاترا والفيش والشودرا. بالنار وحدها صار البراهمان براهمانًا بين الآلهة؛ وبين البشر صار البراهماني. وبالكشاتريا صار كشاتريًا، وبالفايشيا فايشيًا، وبالشودرا شودرًا. ولذلك يتمنى الناس عالمًا بين الآلهة في النار وحدها، وبين البشر في البراهماني. وبهاتين الصورتين صار البراهمان. ومن يرحل عن هذا العالم دون أن يرى عالمه الخاص، ولا يعرفه، فلا يتمتع به، كالفيدا التي لم تُتلَ، أو عمل لم يُعمل. وإن عمل من لا يعرف هذا عملًا عظيم الفضل، فإنه في النهاية يفنى. ينبغي أن يُتأمل في الآتمان وحده بوصفه عالمًا. ومن يتأمل في الآتمان وحده بوصفه عالمًا، لا يفنى عمله؛ لأنه من هذا الآتمان وحده يخلق كل ما يشتهيه.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.16
अथो अयं वा आत्मा सर्वेषां भूतानां लोकः ।
स यज्जुहोति यद्यजते तेन देवानां लोकः ।
अथ यदनुब्रूते तेन ऋषीणाम् ।
अथ यत्पितृभ्यो निपृणाति यत्प्रजामिच्छते तेन पितॄणाम् ।
अथ यन्मनुष्यान् वासयते यदेभ्योऽशनं ददाति तेन मनुष्याणाम् ।
अथ यत्पशुभ्यस्तृणोदकं विन्दति तेन पशूनाम् ।
यदस्य गृहेषु श्वापदा वयांस्या पिपीलिकाभ्य उपजीवन्ति तेन तेषां लोकः ।
यथा ह वै स्वाय लोकायारिष्टिमिच्छेत् ।
एवं हैवंविदे सर्वदा सर्वाणि भूतान्यरिष्टिमिच्छन्ति ।
तद्वा एतद्विदितं मीमांसितम् ॥ १.४.१६ ॥
وفضلا عن ذلك، فإن هذا الآتمان هو عالم جميع الكائنات. فمن يقدم القرابين والذبائح فبذلك يكون عالم الآلهة؛ ومن يتلو فبذلك يكون عالم الحكماء؛ ومن يقدم الطعام والقرابين للأسلاف ويرغب في الذرية فبذلك يكون عالم الأسلاف؛ ومن يوفر للبشر المسكن ويعطيهم الطعام فبذلك يكون عالم البشر؛ ومن يجد العشب والماء للحيوانات فبذلك يكون عالم الحيوانات. والوحوش والطيور والنمل التي تعيش على بيوته هي عالمها. وكما يرغب المرء في الخير لعالمه، كذلك لمن يعرف هكذا تشتهي جميع الكائنات الخير دائما. وقد عُرف هذا حقا وتُؤمِّل فيه.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.17
आत्मैवेदमग्र आसीदेक एव ।
सोऽकामयत जाया मे स्यादथ प्रजायेय ।
अथ वित्तं मे स्यादथ कर्म कुर्वीयेति ।
एतावान् वै कामः ।
नेच्छंश्चनातो भूयो विन्देत् ।
तस्मादप्येतर्ह्येकाकी कामयते जाया मे स्यादथ प्रजायेयाथ वित्तं मे स्यादथ कर्म कुर्वीयेति ।
स यावदप्येतेषामेकैकं न प्राप्नोत्यकृत्स्न एव तावन्मन्यते ।
तस्यो कृत्स्नता ।
मन एवास्यात्मा ।
वाग्जाया ।
प्राणः प्रजा ।
चक्षुर्मानुषं वित्तम् ।
चक्षुषा हि तद्विन्दते ।
श्रोत्रं दैवम् ।
श्रोत्रेण हि तच्छृणोति ।
आत्मैवास्य कर्म ।
आत्मना हि कर्म करोति ।
स एष पाङ्क्तो यज्ञः ।
पाङ्क्तः पशुः ।
पाङ्क्तः पुरुषः ।
पाङ्क्तमिदं सर्वं यदिदं किञ्च ।
तदिदं सर्वमाप्नोति य एवं वेद ॥ १.४.१७ ॥
في البدء كان هذا الأتمان وحده، الواحد. فأراد: ليكن لي زوجة فأُنجب، وليكن لي مال فأؤدي عملاً. هذا هو الرغبة حقًا. حتى إذا رغب المرء لا ينال أكثر من هذا. لذلك حتى الآن يريد الإنسان المنفرد: ليكن لي زوجة لأنجب، وليكن لي مال لأؤدي عملاً. وما دام لا ينال كلًّا منها يعتبر نفسه ناقصًا. وكماله هو هذا: العقل هو أتمانه، والكلام زوجته، والنفس (براناه) ذريته، والعين ثروته البشرية، لأنه بالعين ينالها؛ والأذن ثروته الإلهية، لأنه بالأذن يسمعها؛ والأتمان عمله، لأنه بالأتمان يعمل. هذه قربان الصف الخماسي؛ والحيوان هو الصف الخماسي؛ والإنسان هو الصف الخماسي. وكل ما هو موجود هو الصف الخماسي. ومن يعرف هكذا يبلغ هذا كله.