奥义书 · Bṛhadāraṇyaka 1.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 1.4.1
(पुरुषविधब्राह्मणम् /आत्मब्राह्मणम् /सृष्टिब्राह्मणम् )
आत्मैवेदमग्र आसीत्पुरुषविधः ।
सोऽनुवीक्ष्य नान्यदात्मनोऽपश्यत् ।
सोऽहमस्मीत्यग्रे व्याहरत् ।
ततोऽहंनामाभवत् ।
तस्मादप्येतर्ह्यामन्त्रितोऽहमयमित्येवाग्र उक्त्वाथान्यन्नाम प्रब्रूते यदस्य भवति ।
स यत्पूर्वोऽस्मात्सर्वस्मात्सर्वान् पाप्मन औषत्तस्मात्पुरुषः ।
ओषति ह वै स तं योऽस्मात्पूर्वो बुभूषति य एवं वेद ॥ १.४.१ ॥
（人形梵书 / 我梵书 / 创造梵书）起初，这只是我（ātman），呈人的形态（puruṣa）。他环顾四周，除了自己之外什么也没有看见。他先说：“我存在。”由此产生了“我”（aham）这个名字。因此，即使现在有人被呼唤时，也先说“我是这个”，然后再说属于他的另一个名字。因为他在所有人之前烧尽了一切恶，所以他是“puruṣa”（人）。他焚烧那些想要在他之前存在的人；对于如此知晓的人也是如此。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.2
सोऽबिभेत्तस्मादेकाकी बिभेति ।
स हायमीक्षां चक्रे, यन्मदन्यन्नास्ति कस्मान्नु बिभेमीति ।
तत एवास्य भयं वीयाय ।
कस्माद्ध्यभेष्यत् ।
द्वितीयाद्वै भयं भवति ॥ १.४.२ ॥
他害怕了。因此独自一人的人就会害怕。他思索：“除我之外并无他物，那我为何要害怕呢？”于是他的恐惧消失了。他又为何会害怕呢？恐惧只从第二者而生。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.3
स वै नैव रेमे ।
तस्मादेकाकी न रमते ।
स द्वितीयमैच्छत् ।
स हैतावानास यथा स्त्रीपुमांसौ सम्परिष्वक्तौ ।
स इममेवात्मानं द्वेधापातयत् ।
ततः पतिश्च पत्नी चाभवताम् ।
तस्मादिदमर्धबृगलमिव स्व इति ह स्माह याज्ञवल्क्यः ।
तस्मादयमाकाशः स्त्रिया पूर्यत एव ।
तां समभवत् ।
ततो मनुष्या अजायन्त ॥ १.४.३ ॥
他并不感到喜乐。因此独自一人的人不感到喜乐。他渴望有第二者。他变得如同男女紧紧拥抱。他把这个自我一分为二。由此生出了丈夫和妻子。因此耶若婆佗迦说：这如同贝壳的一半，是自己的一半。因此这虚空被女人充满。他与她结合，由此生出了人类。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.4
सो हेयमीक्षां चक्रे कथं नु मात्मन एव जनयित्वा सम्भवति ।
हन्त तिरोऽसानीति ।
सा गौरभवद्वृषभ इतरः ।
तां समेवाभवत् ।
ततो गावोऽजायन्त ।
वडवेतराभवदश्ववृष इतरः ।
गर्दभीतरा गर्दभ इतरः ।
तां समेवाभवत् ।
तत एकशफमजायत ।
अजेतराभवद्बस्त इतरः ।
अविरितरा मेष इतरः ।
तां समेवाभवत् ।
ततोऽजावयो ऽजायन्त ।
एवमेव यदिदं किञ्च मिथुनमा पिपीलिकाभ्यस्तत्सर्वमसृजत ॥ १.४.४ ॥
他思忖：我怎样从自己而生呢？那么，让我隐藏起来吧。她变成母牛，另一个变成公牛。他与她结合，由此生出了牛。她变成母马，另一个变成公马；她变成母驴，另一个变成公驴。他与她结合，由此生出了单蹄兽。她变成母山羊，另一个变成公山羊；她变成母绵羊，另一个变成公羊。他与她结合，由此生出了山羊和绵羊。如此，他创造了直至蚂蚁的每一对成双之物。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.5
सोऽवेदहं वाव सृष्टिरस्म्यहं हीदं सर्वमसृक्षीति ।
ततः सृष्टिरभवत् ।
सृष्ट्यां हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ १.४.५ ॥
他知道：我确实就是创造，因为这一切是我所创造的。于是有了创造。如此知道的人，便在此创造之中成就。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.6
अथेत्यभ्यमन्थत् ।
स मुखाच्च योनेर्हस्ताभ्यां चाग्निमसृजत ।
तस्मादेतदुभयमलोमकमन्तरतः ।
अलोमका हि योनिरन्तरतः ।
तद्यदिदमाहुरमुं यजामुं यजेत्येकैकं देवमेतस्यैव सा विसृष्टिः ।
एष उ ह्येव सर्वे देवाः ।
अथ यत्किञ्चेदमार्द्रं तद्रेतसोऽसृजत ।
तदु सोम ।
एतावद्वा इदं सर्वमन्नं चैवान्नादश्च ।
सोम एवान्नमग्निरन्नादः ।
सैषा ब्रह्मणोऽतिसृष्टिः ।
यच्छ्रेयसो देवानसृजताथ यन्मर्त्यः सन्नमृतानसृजत तस्मादतिसृष्टिर् ।
अतिसृष्ट्यां हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ १.४.६ ॥
于是他搓揉。从口、从生殖之处和从双手，他造出了火。因此这两者内部无毛，因为生殖之处内部无毛。至于人们说：'祭这个，祭那个'，每一位神都只是他的流出，因为他本身即是诸神。这里一切潮湿之物，他从精液中造出；那就是苏摩。这一切是食物与食者：苏摩是食物，火是食者。这是梵的超造，因为他先造出了殊胜的诸神，然后虽是有死者，却造出了不死者；所以这是超造。如此知道的人，便在此超造之中成就。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.7
तद्धेदं तर्ह्यव्याकृतमासीत् ।
तन्नामरूपाभ्यामेव व्याक्रियतासौ नामायमिदंरूप इति ।
तदिदमप्येतर्हि नामरूपाभ्यामेव व्याक्रियत असौ नामायमिदंरूप इति ।
स एष इह प्रविष्ट आ नखाग्रेभ्यो यथा क्षुरः क्षुरधानेऽवहितः स्याद्विश्वम्भरो वा विश्वम्भरकुलाये ।
तं न पश्यन्ति ।
अकृत्स्नो हि सः प्राणन्नेव प्राणो नाम भवति ।
वदन् वाक्पश्यंश्चक्षुः शृण्वञ्छ्रोत्रं मन्वानो मनः ।
तान्यस्यैतानि कर्मनामान्येव ।
स योऽत एकैकमुपास्ते न स वेद ।
अकृत्स्नो ह्येषोऽत एकैकेन भवति ।
आत्मेत्येवोपासीत ।
अत्र ह्येते सर्व एकं भवन्ति ।
तदेतत्पदनीयमस्य सर्वस्य यदयमात्मा ।
अनेन ह्येतत्सर्वं वेद ।
यथा ह वै पदेनानुविन्देदेवं कीर्तिं श्लोकं विन्दते य एवं वेद ॥ १.४.७ ॥
此物先前未显现。它仅通过名与色而显现，说道：'此者具有此名与此相。'至今它仍只通过名与色而显现。他进入此处直至指甲尖，如同剃刀置于其鞘中，或如毗湿婆跋罗（火）在其巢中。人们看不见他，因为他是不完整的。呼吸时他称为气息（prāṇa），言说时称为言语，看见时称为眼，听闻时称为耳，思维时称为心。这些只是他的作用之名。若只各自崇拜其中之一，便不认识他，因为每一种都使他不完整。因此应当仅以自我（ātman）来崇拜，因为在其中这些都成为一体。这便是这一切的踪迹，即此自我。由此一切皆被认识，正如循着足迹找回所失之物。如此认识者，获得名声与荣誉。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.8
तदेतत्प्रेयः पुत्रात्प्रेयो वित्तात्प्रेयोऽन्यस्मात्सर्वस्मादन्तरतरं यदयमात्मा ।
स योऽन्यमात्मनः प्रियं ब्रुवाणं ब्रूयात्प्रियं रोत्स्यतीतीश्वरो ह तथैव स्यात् ।
आत्मानमेव प्रियमुपासीत ।
स य आत्मानमेव प्रियमुपास्ते न हास्य प्रियं प्रमायुकं भवति ॥ १.४.८ ॥
此自我比儿子更可爱，比财富更可爱，比其他一切都更可爱，比一切都更内在。若有人对那称自我以外之物为可爱者说：'你所爱之物将会毁灭'，那便真会如此。应当仅以自我为可爱而崇拜它。以自我为可爱而崇拜者，他所爱之物不会毁灭。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.9
तदाहुर्यद्ब्रह्मविद्यया सर्वं भविष्यन्तो मनुष्या मन्यन्ते ।
किमु तद्ब्रह्मावेद्यस्मात्तत्सर्वमभवदिति ॥ १.४.९ ॥
据说：凭借梵知识而将成为一切的人如此认为。然而，那未被认知的梵是什么，一切由它而生？
Bṛhadāraṇyaka 1.4.10
ब्रह्म वा इदमग्र आसीत् ।
तदात्मानमेवावेत् ।
अहं ब्रह्मास्मीति ।
तस्मात्तत्सर्वमभवत् ।
तद्यो यो देवानां प्रत्यबुध्यत स एव तदभवत् ।
तथर्षीनाम् ।
तथा मनुष्याणाम् ।
तद्धैतत्पश्यन्नृषिर्वामदेवः प्रतिपेदेऽहं मनुरभवं सूर्यश्चेति ।
तदिदमप्येतर्हि य एवं वेदाहं ब्रह्मास्मीति स इदं सर्वं भवति ।
तस्य ह न देवाश्चनाभूत्या ईशते ।
आत्मा ह्येषां स भवति ।
अथ योऽन्यां देवतामुपास्तेऽन्योऽसावन्योऽहमस्मीति न स वेद ।
यथा पशुरेवं स देवानाम् ।
यथा ह वै बहवः पशवो मनुष्यं भुञ्ज्युरेवमेकैकः पुरुषो देवान् भुनक्ति ।
एकस्मिन्नेव पशावादीयमानेऽप्रियं भवति किमु बहुषु ।
तस्मादेषां तन्न प्रियं यदेतन्मनुष्या विद्युः ॥ १.४.१० ॥
起初，此唯是梵。它只认识自己，说：“我即是梵。”因此它成为了一切。众神中凡觉悟此者，便成为那一切；在仙人与人类中亦复如此。见此，仙人婆摩提婆悟道：“我成为了摩奴，也成为了太阳。”即使今日，凡如此知道“我即是梵”者，便成为这一切。诸神也无法阻挡他的兴盛，因为他成为了他们的自我（ātman）。但若有人敬拜另一神，想着“他是一，我是另一”，他便不知。他对于诸神而言，如同牲畜。正如许多牲畜供人食用，每个人也供诸神食用。即使夺去一头牲畜，也令人不快；何况夺去许多。因此人们知晓此理，并不为诸神所喜。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.11
ब्रह्म वा इदमग्र आसीदेकमेव ।
तदेकं सन्न व्यभवत् ।
तच्छ्रेयो रूपमत्यसृजत क्षत्रं, यान्येतानि देवत्रा क्षत्राणीन्द्रो वरुणः सोमो रुद्रः पर्जन्यो यमो मृत्युरीशान इति ।
तस्मात्क्षत्रात्परं नास्ति ।
तस्माद्ब्राह्मणः क्षत्रियं अधस्तादुपास्ते राजसूये ।
क्षत्र एव तद्यशो दधाति ।
सैषा क्षत्रस्य योनिर्यद्ब्रह्म ।
तस्माद्यद्यपि राजा परमतां गच्छति ब्रह्मैवान्तत उपनिश्रयति स्वां योनिम् ।
य उ एनं हिनस्ति स्वां स योनिमृच्छति ।
स पापीयान् भवति यथा श्रेयांसं हिंसित्वा ॥ १.४.११ ॥
起初，此唯是梵，唯一而已。因其为一，未能兴盛。于是它创造了更殊胜的形态——刹帝利（kṣatra），即诸神中的统治之力：因陀罗、伐楼那、月神、楼陀罗、帕尔詹尼亚、阎摩、死神与自在天。因此没有比刹帝利更高的。所以婆罗门在王灌顶礼上，让刹帝利坐在自己之下而加以礼敬。他唯独在刹帝利之中确立其荣耀。这便是刹帝利的根源，即梵。因此，即使国王达到了最高的地位，最终仍归依梵，即他自己的根源。若有人伤害他，便是毁坏了自己的根源，其罪更重，如同杀害了高尚之人。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.12
स नैव व्यभवत् ।
स विशमसृजत ।
यान्येतानि देवजातानि गणश आख्यायन्ते वसवो रुद्रा आदित्या विश्वे देवा मरुत इति ॥ १.४.१२ ॥
然而他仍未兴盛。于是他创造了毗舍（vis），即民众，平民阶层。诸神的这些类别，按群体来称呼：婆苏（Vasus）、楼陀罗（Rudras）、阿底提亚（Ādityas）、一切神（Viśve Devāḥ）和风神（Maruts）。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.13
स नैव व्यभवत् ।
स शौद्रं वर्णमसृजत पूषणम् ।
इयं वै पूषा ।
इयं हीदं सर्वं पुष्यति यदिदं किञ्च ॥ १.४.१३ ॥
然而他仍未兴盛。于是他创造了首陀罗（śūdra）之种姓，以及普善（Pūṣan）。此大地即是普善，因为它滋养此间的一切。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.14
स नैव व्यभवत् ।
तच्छ्रेयो रूपमत्यसृजत धर्मम् ।
तदेतत्क्षत्रस्य क्षत्रं यद्धर्मः ।
तस्माद्धर्मात्परं नास्ति ।
अथो अबलीयान् बलीयांसमाशंसते धर्मेण ।
यथा राज्ञैवम् ।
यो वै स धर्मः सत्यं वै तत् ।
तस्मात्सत्यं वदन्तमाहुर्धर्मं वदतीति ।
धर्मं वा वदन्तं सत्यं वदतीति ।
एतद्ध्येवैतदुभयं भवति ॥ १.४.१४ ॥
他未能完全繁荣。于是他创造了更高的形式，即法（dharma）。这就是刹帝利的刹帝利，即法。因此没有比法更高的东西。此外，弱者借法战胜强者，如同借助国王一样。法即是真理（satya）。所以人们说，说真理的人便是说法的人，说法的人便是说真理的人。这二者实为一体。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.15
तदेतद्ब्रह्म क्षत्रं विट्शूद्रः ।
तदग्निनैव देवेषु ब्रह्माभवद्ब्राह्मणो मनुष्येषु, क्षत्रियेण क्षत्रियः, वैश्येन वैश्यः, शूद्रेण शूद्रः ।
तस्मादग्नावेव देवेषु लोकमिच्छन्ते ब्राह्मणे मनुष्येषु ।
एताभ्यां हि रूपाभ्यां ब्रह्माभवत् ।
अथ यो ह वा अस्माल्लोकात्स्वं लोकमदृष्ट्वा प्रैति स एनमविदितो न भुनक्ति यथा वेदो वाननूक्तोऽन्यद्वा कर्माकृतम् ।
यदि ह वा अप्यनेवंविन्महत्पुण्यं कर्म करोति तद्धास्यान्ततः क्षीयत एव ।
आत्मानमेव लोकमुपासीत ।
स य आत्मानमेव लोकमुपास्ते न हास्य कर्म क्षीयते ।
अस्माद्ध्येवात्मनो यद्यत्कामयते तत्तत्सृजते ॥ १.४.१५ ॥
此即梵、刹帝利、吠舍与首陀罗。唯以火，梵在诸神中成为梵；在人类中成为婆罗门。由刹帝利成为刹帝利，由吠舍成为吠舍，由首陀罗成为首陀罗。因此人们在诸神中只在火中，在人类中只在婆罗门中寻求世界。梵正是借这两种形态而成。凡不见自己的世界便离开此世、又不知此的人，不能享受它，如同未诵之吠陀或未作之业。即使不知此的人行了大功德，最终也会耗尽。应当只以我（ātman）为世界而敬思。以我为世界而敬思的人，其业不会耗尽；因为他正是从此我创造他所欲求的一切。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.16
अथो अयं वा आत्मा सर्वेषां भूतानां लोकः ।
स यज्जुहोति यद्यजते तेन देवानां लोकः ।
अथ यदनुब्रूते तेन ऋषीणाम् ।
अथ यत्पितृभ्यो निपृणाति यत्प्रजामिच्छते तेन पितॄणाम् ।
अथ यन्मनुष्यान् वासयते यदेभ्योऽशनं ददाति तेन मनुष्याणाम् ।
अथ यत्पशुभ्यस्तृणोदकं विन्दति तेन पशूनाम् ।
यदस्य गृहेषु श्वापदा वयांस्या पिपीलिकाभ्य उपजीवन्ति तेन तेषां लोकः ।
यथा ह वै स्वाय लोकायारिष्टिमिच्छेत् ।
एवं हैवंविदे सर्वदा सर्वाणि भूतान्यरिष्टिमिच्छन्ति ।
तद्वा एतद्विदितं मीमांसितम् ॥ १.४.१६ ॥
此外，此我即是一切众生之世界。凡行供养、祭祀者，借此成为诸神之世界；凡诵习者，借此成为诸仙之世界；凡向祖先奉献供品并愿有子嗣者，借此成为祖先之世界；凡为人安居并供给食物者，借此成为人类之世界；凡为牲畜寻得草与水者，借此成为牲畜之世界。在他家中栖息的猛兽、飞鸟与蚂蚁，便是它们的世界。正如人们为自己的世界祈求安乐，同样，对于如此而知的人，一切众生也常常祈求安乐。此事确已被知晓并加以思量。
Bṛhadāraṇyaka 1.4.17
आत्मैवेदमग्र आसीदेक एव ।
सोऽकामयत जाया मे स्यादथ प्रजायेय ।
अथ वित्तं मे स्यादथ कर्म कुर्वीयेति ।
एतावान् वै कामः ।
नेच्छंश्चनातो भूयो विन्देत् ।
तस्मादप्येतर्ह्येकाकी कामयते जाया मे स्यादथ प्रजायेयाथ वित्तं मे स्यादथ कर्म कुर्वीयेति ।
स यावदप्येतेषामेकैकं न प्राप्नोत्यकृत्स्न एव तावन्मन्यते ।
तस्यो कृत्स्नता ।
मन एवास्यात्मा ।
वाग्जाया ।
प्राणः प्रजा ।
चक्षुर्मानुषं वित्तम् ।
चक्षुषा हि तद्विन्दते ।
श्रोत्रं दैवम् ।
श्रोत्रेण हि तच्छृणोति ।
आत्मैवास्य कर्म ।
आत्मना हि कर्म करोति ।
स एष पाङ्क्तो यज्ञः ।
पाङ्क्तः पशुः ।
पाङ्क्तः पुरुषः ।
पाङ्क्तमिदं सर्वं यदिदं किञ्च ।
तदिदं सर्वमाप्नोति य एवं वेद ॥ १.४.१७ ॥
起初，这唯有自我（ātman），唯一者。他想：愿我有妻，然后我将有子嗣；愿我有财富，然后我将行动。这就是欲望。即使想要，也得不到比这更多的东西。因此，即使现在，独自一人的人也会想：愿我有妻，以便有子嗣；愿我有财富，以便行动。在他得到其中每一样之前，他都认为自己不完整。他的圆满是这样的：意是他的自我，言语是他的妻子，气息（prāṇa）是他的子嗣，眼睛是他的人间财富，因为他借眼睛获得它；耳朵是他的天神财富，因为他借耳朵听见它；自我是他的行动，因为他借自我行动。这就是五列的祭祀；动物是五列；人是五列。凡此存在的一切都是五列。如此知者，便获得这一切。