Upaniṣaden · Bṛhadāraṇyaka 1.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 1.4.1
(पुरुषविधब्राह्मणम् /आत्मब्राह्मणम् /सृष्टिब्राह्मणम् )
आत्मैवेदमग्र आसीत्पुरुषविधः ।
सोऽनुवीक्ष्य नान्यदात्मनोऽपश्यत् ।
सोऽहमस्मीत्यग्रे व्याहरत् ।
ततोऽहंनामाभवत् ।
तस्मादप्येतर्ह्यामन्त्रितोऽहमयमित्येवाग्र उक्त्वाथान्यन्नाम प्रब्रूते यदस्य भवति ।
स यत्पूर्वोऽस्मात्सर्वस्मात्सर्वान् पाप्मन औषत्तस्मात्पुरुषः ।
ओषति ह वै स तं योऽस्मात्पूर्वो बुभूषति य एवं वेद ॥ १.४.१ ॥
(Brāhmaṇa von der Gestalt eines Menschen / Brāhmaṇa vom Selbst / Brāhmaṇa der Schöpfung) Am Anfang war dies allein das Selbst (ātman) in Gestalt eines Menschen (puruṣa). Als er sich umsah, sah er nichts außer sich selbst. Zuerst sagte er: „Ich bin.“ Daher entstand der Name „Ich“ (aham). Deshalb sagt man auch jetzt, wenn jemand gerufen wird, zuerst „ich bin dieser“ und nennt dann den anderen Namen, der ihm gehört. Weil er alle Übel vor allen anderen verbrannte, ist er „puruṣa“ (Mensch). Er verbrennt jeden, der vor ihm sein will; so ist es für den, der so weiß.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.2
सोऽबिभेत्तस्मादेकाकी बिभेति ।
स हायमीक्षां चक्रे, यन्मदन्यन्नास्ति कस्मान्नु बिभेमीति ।
तत एवास्य भयं वीयाय ।
कस्माद्ध्यभेष्यत् ।
द्वितीयाद्वै भयं भवति ॥ १.४.२ ॥
Er fürchtete sich. Deshalb fürchtet sich, wer allein ist. Er überlegte: „Es gibt nichts außer mir. Warum sollte ich mich dann fürchten?“ Da wich seine Furcht. Warum sollte er sich auch fürchten? Furcht entsteht nur durch ein Zweites.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.3
स वै नैव रेमे ।
तस्मादेकाकी न रमते ।
स द्वितीयमैच्छत् ।
स हैतावानास यथा स्त्रीपुमांसौ सम्परिष्वक्तौ ।
स इममेवात्मानं द्वेधापातयत् ।
ततः पतिश्च पत्नी चाभवताम् ।
तस्मादिदमर्धबृगलमिव स्व इति ह स्माह याज्ञवल्क्यः ।
तस्मादयमाकाशः स्त्रिया पूर्यत एव ।
तां समभवत् ।
ततो मनुष्या अजायन्त ॥ १.४.३ ॥
Er fand keine Freude. Darum findet der Allein-Seiende keine Freude. Er wünschte sich einen Zweiten. Er wurde so, wie Mann und Frau umschlungen sind. Dieses ātman teilte er in zwei. Daraus entstanden Gatte und Gattin. Darum sagte Yājñavalkya: Dies ist wie eine Hälfte einer Muschel, die eigene Hälfte. Darum wird dieser Raum von einer Frau gefüllt. Er vereinigte sich mit ihr, und daraus wurden die Menschen geboren.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.4
सो हेयमीक्षां चक्रे कथं नु मात्मन एव जनयित्वा सम्भवति ।
हन्त तिरोऽसानीति ।
सा गौरभवद्वृषभ इतरः ।
तां समेवाभवत् ।
ततो गावोऽजायन्त ।
वडवेतराभवदश्ववृष इतरः ।
गर्दभीतरा गर्दभ इतरः ।
तां समेवाभवत् ।
तत एकशफमजायत ।
अजेतराभवद्बस्त इतरः ।
अविरितरा मेष इतरः ।
तां समेवाभवत् ।
ततोऽजावयो ऽजायन्त ।
एवमेव यदिदं किञ्च मिथुनमा पिपीलिकाभ्यस्तत्सर्वमसृजत ॥ १.४.४ ॥
Er überlegte: Wie kann ich aus mir allein hervorgehen? Nun, ich will mich verbergen. Sie wurde eine Kuh, der andere ein Stier. Er vereinigte sich mit ihr, und daraus wurden Kühe geboren. Sie wurde eine Stute, der andere ein Hengst; sie wurde eine Eselin, der andere ein Esel. Er vereinigte sich mit ihr, und daraus wurden die Einhufer geboren. Sie wurde eine Ziege, der andere ein Bock; sie wurde ein Schaf, der andere ein Widder. Er vereinigte sich mit ihr, und daraus wurden Ziegen und Schafe geboren. So schuf er jedes Paar, das es gibt, bis hin zur Ameise.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.5
सोऽवेदहं वाव सृष्टिरस्म्यहं हीदं सर्वमसृक्षीति ।
ततः सृष्टिरभवत् ।
सृष्ट्यां हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ १.४.५ ॥
Er erkannte: Wahrlich, ich bin die Schöpfung, denn ich habe all dies erschaffen. Dann entstand die Schöpfung. Wer so erkennt, wird in dieser Schöpfung.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.6
अथेत्यभ्यमन्थत् ।
स मुखाच्च योनेर्हस्ताभ्यां चाग्निमसृजत ।
तस्मादेतदुभयमलोमकमन्तरतः ।
अलोमका हि योनिरन्तरतः ।
तद्यदिदमाहुरमुं यजामुं यजेत्येकैकं देवमेतस्यैव सा विसृष्टिः ।
एष उ ह्येव सर्वे देवाः ।
अथ यत्किञ्चेदमार्द्रं तद्रेतसोऽसृजत ।
तदु सोम ।
एतावद्वा इदं सर्वमन्नं चैवान्नादश्च ।
सोम एवान्नमग्निरन्नादः ।
सैषा ब्रह्मणोऽतिसृष्टिः ।
यच्छ्रेयसो देवानसृजताथ यन्मर्त्यः सन्नमृतानसृजत तस्मादतिसृष्टिर् ।
अतिसृष्ट्यां हास्यैतस्यां भवति य एवं वेद ॥ १.४.६ ॥
Dann rieb er. Aus seinem Mund, aus dem Mutterschoß und aus seinen Händen erschuf er das Feuer. Darum sind diese beiden innen haarlos, denn der Mutterschoß ist innen haarlos. Was man sagt: 'Opfere diesem, opfere jenem', jeder einzelne Gott ist nur seine Emission, denn er selbst ist alle Götter. Was hier feucht ist, erschuf er aus dem Samen; das ist Soma. All dies ist Speise und Esser der Speise: Soma ist Speise, Agni der Esser. Dies ist die Überschöpfung Brahmans, denn er schuf die vortrefflichen Götter, und dann, obwohl sterblich, schuf er die Unsterblichen; darum ist es eine Überschöpfung. Wer so erkennt, wird in dieser Überschöpfung.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.7
तद्धेदं तर्ह्यव्याकृतमासीत् ।
तन्नामरूपाभ्यामेव व्याक्रियतासौ नामायमिदंरूप इति ।
तदिदमप्येतर्हि नामरूपाभ्यामेव व्याक्रियत असौ नामायमिदंरूप इति ।
स एष इह प्रविष्ट आ नखाग्रेभ्यो यथा क्षुरः क्षुरधानेऽवहितः स्याद्विश्वम्भरो वा विश्वम्भरकुलाये ।
तं न पश्यन्ति ।
अकृत्स्नो हि सः प्राणन्नेव प्राणो नाम भवति ।
वदन् वाक्पश्यंश्चक्षुः शृण्वञ्छ्रोत्रं मन्वानो मनः ।
तान्यस्यैतानि कर्मनामान्येव ।
स योऽत एकैकमुपास्ते न स वेद ।
अकृत्स्नो ह्येषोऽत एकैकेन भवति ।
आत्मेत्येवोपासीत ।
अत्र ह्येते सर्व एकं भवन्ति ।
तदेतत्पदनीयमस्य सर्वस्य यदयमात्मा ।
अनेन ह्येतत्सर्वं वेद ।
यथा ह वै पदेनानुविन्देदेवं कीर्तिं श्लोकं विन्दते य एवं वेद ॥ १.४.७ ॥
Dies war zuvor unentfaltet. Es wurde nur durch Name und Form entfaltet, indem man sagte: 'Dieser hat diesen Namen und diese Gestalt.' Auch jetzt wird es nur durch Name und Gestalt entfaltet. Er ist hier bis zu den Nagelspitzen eingetreten, wie ein Rasiermesser in seiner Scheide liegt, oder wie Viśvambhara (das Feuer) in seinem Nest. Man sieht ihn nicht, denn er ist unvollständig. Beim Atmen heißt er Atem (prāṇa), beim Sprechen Rede, beim Sehen Auge, beim Hören Ohr, beim Denken Geist. Dies sind nur die Namen seiner Tätigkeiten. Wer ihn als jedes Einzelne verehrt, kennt ihn nicht, denn durch jedes Einzelne bleibt er unvollständig. Man soll ihn daher nur als ātman verehren, denn in ihm werden alle diese eins. Dies ist die Spur von allem, nämlich dieses ātman. Durch ihn erkennt man alles, wie man Verlorenes durch die Fußspur wiederfindet. Wer so erkennt, erlangt Ruhm und Ansehen.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.8
तदेतत्प्रेयः पुत्रात्प्रेयो वित्तात्प्रेयोऽन्यस्मात्सर्वस्मादन्तरतरं यदयमात्मा ।
स योऽन्यमात्मनः प्रियं ब्रुवाणं ब्रूयात्प्रियं रोत्स्यतीतीश्वरो ह तथैव स्यात् ।
आत्मानमेव प्रियमुपासीत ।
स य आत्मानमेव प्रियमुपास्ते न हास्य प्रियं प्रमायुकं भवति ॥ १.४.८ ॥
Dieser ātman ist lieber als ein Sohn, lieber als Reichtum, lieber als alle anderen Dinge, und innerer als alles. Würde jemand zu dem, der etwas anderes als seinen ātman lieb nennt, sagen: 'Dein Liebes wird zugrunde gehen', so würde es in der Tat so geschehen. Man soll den ātman allein als lieb verehren. Wer den ātman allein als lieb verehrt, dessen Liebes geht nicht zugrunde.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.9
तदाहुर्यद्ब्रह्मविद्यया सर्वं भविष्यन्तो मनुष्या मन्यन्ते ।
किमु तद्ब्रह्मावेद्यस्मात्तत्सर्वमभवदिति ॥ १.४.९ ॥
Man sagt: Die Menschen, die durch die Erkenntnis des brahman alles werden sollen, denken so. Was aber ist jenes brahman, das nicht erkannt wurde, woraus all dies entstand?
Bṛhadāraṇyaka 1.4.10
ब्रह्म वा इदमग्र आसीत् ।
तदात्मानमेवावेत् ।
अहं ब्रह्मास्मीति ।
तस्मात्तत्सर्वमभवत् ।
तद्यो यो देवानां प्रत्यबुध्यत स एव तदभवत् ।
तथर्षीनाम् ।
तथा मनुष्याणाम् ।
तद्धैतत्पश्यन्नृषिर्वामदेवः प्रतिपेदेऽहं मनुरभवं सूर्यश्चेति ।
तदिदमप्येतर्हि य एवं वेदाहं ब्रह्मास्मीति स इदं सर्वं भवति ।
तस्य ह न देवाश्चनाभूत्या ईशते ।
आत्मा ह्येषां स भवति ।
अथ योऽन्यां देवतामुपास्तेऽन्योऽसावन्योऽहमस्मीति न स वेद ।
यथा पशुरेवं स देवानाम् ।
यथा ह वै बहवः पशवो मनुष्यं भुञ्ज्युरेवमेकैकः पुरुषो देवान् भुनक्ति ।
एकस्मिन्नेव पशावादीयमानेऽप्रियं भवति किमु बहुषु ।
तस्मादेषां तन्न प्रियं यदेतन्मनुष्या विद्युः ॥ १.४.१० ॥
Im Anfang war dies allein brahman. Es erkannte nur sich selbst und sprach: »Ich bin brahman.« Daher wurde es alles. Wer unter den Göttern dies erkannte, wurde eben dies; ebenso unter den Sehern und unter den Menschen. Dies sehend, erkannte der Seher Vāmadeva: »Ich wurde Manu, und ich wurde die Sonne.« Auch heute gilt: Wer so weiß »Ich bin brahman«, wird all dies. Die Götter können sein Gedeihen nicht hindern, denn er wird ihr ātman. Wer aber eine andere Gottheit verehrt und denkt »Er ist der eine, ich bin der andere«, der weiß nicht. Er ist wie ein Lasttier für die Götter. So wie viele Tiere dem Menschen zur Nahrung dienen, so dient jeder Mensch den Göttern. Schon wenn ein Tier genommen wird, ist es unerfreulich; wie viel mehr, wenn viele genommen werden. Darum gefällt es den Göttern nicht, dass die Menschen dies wissen.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.11
ब्रह्म वा इदमग्र आसीदेकमेव ।
तदेकं सन्न व्यभवत् ।
तच्छ्रेयो रूपमत्यसृजत क्षत्रं, यान्येतानि देवत्रा क्षत्राणीन्द्रो वरुणः सोमो रुद्रः पर्जन्यो यमो मृत्युरीशान इति ।
तस्मात्क्षत्रात्परं नास्ति ।
तस्माद्ब्राह्मणः क्षत्रियं अधस्तादुपास्ते राजसूये ।
क्षत्र एव तद्यशो दधाति ।
सैषा क्षत्रस्य योनिर्यद्ब्रह्म ।
तस्माद्यद्यपि राजा परमतां गच्छति ब्रह्मैवान्तत उपनिश्रयति स्वां योनिम् ।
य उ एनं हिनस्ति स्वां स योनिमृच्छति ।
स पापीयान् भवति यथा श्रेयांसं हिंसित्वा ॥ १.४.११ ॥
Im Anfang war dies allein brahman, eins. Da es eins war, gedieh es nicht. Dann schuf es eine höhere Gestalt, das kṣatra, die herrschenden Mächte unter den Göttern: Indra, Varuṇa, Soma, Rudra, Parjanya, Yama, der Tod und Īśāna. Daher gibt es nichts Höheres als das kṣatra. Deshalb ehrt der Brahmane bei der königlichen Weihe den Kṣatriya und setzt ihn unter sich. Allein im kṣatra gründet er dessen Ruhm. Dies ist der Ursprung des kṣatra, und das ist brahman. Selbst wenn ein König den höchsten Rang erreicht, sucht er am Ende Zuflucht bei brahman, seinem eigenen Ursprung. Wer ihm schadet, zerstört seinen eigenen Ursprung und wird schuldiger, wie einer, der einen edlen Mann getötet hat.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.12
स नैव व्यभवत् ।
स विशमसृजत ।
यान्येतानि देवजातानि गणश आख्यायन्ते वसवो रुद्रा आदित्या विश्वे देवा मरुत इति ॥ १.४.१२ ॥
Dennoch gedieh es nicht. Da schuf es den vis, das Volk, die Klasse des gemeinen Volkes. Diese Göttergruppen, nach Scharen benannt: die Vasus, die Rudras, die Ādityas, die Viśve Devāḥ und die Maruts.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.13
स नैव व्यभवत् ।
स शौद्रं वर्णमसृजत पूषणम् ।
इयं वै पूषा ।
इयं हीदं सर्वं पुष्यति यदिदं किञ्च ॥ १.४.१३ ॥
Dennoch gedieh es nicht. Da schuf es die Klasse der Śūdras und Pūṣan. Diese Erde ist Pūṣan, denn sie nährt alles, was hier ist.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.14
स नैव व्यभवत् ।
तच्छ्रेयो रूपमत्यसृजत धर्मम् ।
तदेतत्क्षत्रस्य क्षत्रं यद्धर्मः ।
तस्माद्धर्मात्परं नास्ति ।
अथो अबलीयान् बलीयांसमाशंसते धर्मेण ।
यथा राज्ञैवम् ।
यो वै स धर्मः सत्यं वै तत् ।
तस्मात्सत्यं वदन्तमाहुर्धर्मं वदतीति ।
धर्मं वा वदन्तं सत्यं वदतीति ।
एतद्ध्येवैतदुभयं भवति ॥ १.४.१४ ॥
Er gedieh nicht vollständig. Darauf erschuf er eine höhere Gestalt, den dharma. Das ist die Herrschaft der Herrschaft, und das ist dharma. Darum gibt es nichts Höheres als dharma. Ferner sucht der Schwächere den Stärkeren durch dharma zu besiegen, wie durch einen König. Was dharma ist, ist wahrlich satya. Daher sagt man von dem, der die Wahrheit spricht, er spreche dharma, und von dem, der dharma spricht, er spreche die Wahrheit. Beides ist in der Tat eins.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.15
तदेतद्ब्रह्म क्षत्रं विट्शूद्रः ।
तदग्निनैव देवेषु ब्रह्माभवद्ब्राह्मणो मनुष्येषु, क्षत्रियेण क्षत्रियः, वैश्येन वैश्यः, शूद्रेण शूद्रः ।
तस्मादग्नावेव देवेषु लोकमिच्छन्ते ब्राह्मणे मनुष्येषु ।
एताभ्यां हि रूपाभ्यां ब्रह्माभवत् ।
अथ यो ह वा अस्माल्लोकात्स्वं लोकमदृष्ट्वा प्रैति स एनमविदितो न भुनक्ति यथा वेदो वाननूक्तोऽन्यद्वा कर्माकृतम् ।
यदि ह वा अप्यनेवंविन्महत्पुण्यं कर्म करोति तद्धास्यान्ततः क्षीयत एव ।
आत्मानमेव लोकमुपासीत ।
स य आत्मानमेव लोकमुपास्ते न हास्य कर्म क्षीयते ।
अस्माद्ध्येवात्मनो यद्यत्कामयते तत्तत्सृजते ॥ १.४.१५ ॥
Dies ist brahman, das kṣatra, das viś und das śūdra. Durch das Feuer allein wurde brahman unter den Göttern brahman; unter den Menschen wurde es der brāhmaṇa. Durch den kṣatriya wurde es kṣatriya, durch den vaiśya vaiśya, durch den śūdra śūdra. Darum wünschen die Menschen eine Welt unter den Göttern im Feuer allein und unter den Menschen im brāhmaṇa. Durch diese beiden Gestalten wurde brahman. Wer aus dieser Welt scheidet, ohne seine eigene Welt gesehen zu haben, und sie nicht kennt, genießt sie nicht, wie ein ungelesener Veda oder eine nicht getane Handlung. Auch wenn jemand, der dies nicht weiß, ein großes verdienstvolles Werk tut, wird es am Ende doch erschöpft. Man soll den ātman allein als Welt verehren. Wer den ātman allein als Welt verehrt, dessen Werk erschöpft sich nicht; denn aus diesem ātman allein erschafft er, was immer er begehrt.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.16
अथो अयं वा आत्मा सर्वेषां भूतानां लोकः ।
स यज्जुहोति यद्यजते तेन देवानां लोकः ।
अथ यदनुब्रूते तेन ऋषीणाम् ।
अथ यत्पितृभ्यो निपृणाति यत्प्रजामिच्छते तेन पितॄणाम् ।
अथ यन्मनुष्यान् वासयते यदेभ्योऽशनं ददाति तेन मनुष्याणाम् ।
अथ यत्पशुभ्यस्तृणोदकं विन्दति तेन पशूनाम् ।
यदस्य गृहेषु श्वापदा वयांस्या पिपीलिकाभ्य उपजीवन्ति तेन तेषां लोकः ।
यथा ह वै स्वाय लोकायारिष्टिमिच्छेत् ।
एवं हैवंविदे सर्वदा सर्वाणि भूतान्यरिष्टिमिच्छन्ति ।
तद्वा एतद्विदितं मीमांसितम् ॥ १.४.१६ ॥
Ferner ist dieser ātman die Welt aller Wesen. Wer Opfergaben und Opfer darbringt, dadurch entsteht die Welt der Götter; wer rezitiert, dadurch entsteht die Welt der Weisen; wer den Ahnen Spenden und Opfertrank darbringt und Nachkommen wünscht, dadurch entsteht die Welt der Ahnen; wer den Menschen Wohnung gibt und ihnen Speise reicht, dadurch entsteht die Welt der Menschen; wer für die Tiere Gras und Wasser findet, dadurch entsteht die Welt der Tiere. Die wilden Tiere, Vögel und Ameisen, die von seinen Häusern leben, sind deren Welt. Wie man das Wohl für die eigene Welt wünscht, so wünschen für den, der so erkennt, alle Wesen immer das Wohl. Dies ist wahrlich erkannt und erwogen worden.
Bṛhadāraṇyaka 1.4.17
आत्मैवेदमग्र आसीदेक एव ।
सोऽकामयत जाया मे स्यादथ प्रजायेय ।
अथ वित्तं मे स्यादथ कर्म कुर्वीयेति ।
एतावान् वै कामः ।
नेच्छंश्चनातो भूयो विन्देत् ।
तस्मादप्येतर्ह्येकाकी कामयते जाया मे स्यादथ प्रजायेयाथ वित्तं मे स्यादथ कर्म कुर्वीयेति ।
स यावदप्येतेषामेकैकं न प्राप्नोत्यकृत्स्न एव तावन्मन्यते ।
तस्यो कृत्स्नता ।
मन एवास्यात्मा ।
वाग्जाया ।
प्राणः प्रजा ।
चक्षुर्मानुषं वित्तम् ।
चक्षुषा हि तद्विन्दते ।
श्रोत्रं दैवम् ।
श्रोत्रेण हि तच्छृणोति ।
आत्मैवास्य कर्म ।
आत्मना हि कर्म करोति ।
स एष पाङ्क्तो यज्ञः ।
पाङ्क्तः पशुः ।
पाङ्क्तः पुरुषः ।
पाङ्क्तमिदं सर्वं यदिदं किञ्च ।
तदिदं सर्वमाप्नोति य एवं वेद ॥ १.४.१७ ॥
Im Anfang war dies nur der Ātman, der Eine allein. Er wünschte: Möge es für mich eine Gattin geben, dann werde ich Nachkommen haben; möge es für mich Reichtum geben, dann werde ich Handlung vollziehen. So groß ist in der Tat das Begehren. Selbst wenn man begehrt, erlangt man nicht mehr als dies. Daher begehrt auch jetzt der Alleinstehende: Möge es für mich eine Gattin geben, damit ich Nachkommen habe; möge es für mich Reichtum geben, damit ich Handlung vollziehe. Solange er jedes dieser Dinge nicht erlangt, hält er sich für unvollständig. Seine Vollständigkeit ist diese: Der Geist ist sein Ātman, die Rede ist seine Gattin, der Atem (prāṇa) ist seine Nachkommenschaft, das Auge ist sein menschlicher Reichtum, denn durch das Auge erlangt er ihn; das Ohr ist sein göttlicher Reichtum, denn durch das Ohr hört er ihn; der Ātman ist seine Handlung, denn durch den Ātman handelt er. Dies ist das Opfer der Fünferreihe; das Tier ist die Fünferreihe; der Mensch ist die Fünferreihe. Alles, was hier ist, ist die Fünferreihe. Wer dies so erkennt, erlangt all dies.