Upaniṣads · Bṛhadāraṇyaka 6.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.2.1
द्वितीयं ब्राह्मण् (पञ्चाग्निविद्याब्राह्मणं वा श्वेतकेतुब्राह्मणम्)
श्वेतकेतुर्वा आरुणेयः पन्चालानां परिषदमाजगाम ।
स आजगाम जैवलिं प्रवाहणं परिचारयमाणम् ।
तमुदीक्ष्याभ्युवाद कुमारा३ इति ।
स भो३ इति प्रतिशुश्राव ।
अनुशिष्टो न्वसि पित्रेति ।
ओमिति होवाच ॥ ६.२.१ ॥
Segundo brāhmaṇa (el brāhmaṇa de la ciencia de los cinco fuegos, o brāhmaṇa de Śvetaketu). Śvetaketu, hijo de Aruṇa, llegó a la asamblea de los Pañcālas. Al ver a Pravāhaṇa, hijo de Jīvala, que estaba siendo atendido, le habló: "¡Muchacho!" Él respondió: "¡Señor!" Le dijo: "¿Te ha instruido tu padre?" Él dijo: "Sí."
Bṛhadāraṇyaka 6.2.2
वेत्थ यथेमाः प्रजाः प्रयत्यो विप्रतिपद्यन्ता३ इति ।
नेति होवाच ।
वेत्थो यथेमं लोकं पुनरापद्यन्ता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यथासौ लोक एवं बहुभिः पुनः पुनः प्रयद्भिर्न संपूर्यता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यतिथ्यामाहुत्यां हुतायामापः पुरुषवाचो भूत्वा समुत्थाय वदन्ती३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो देवयानस्य वा पथः प्रतिपदं पितृयाणस्य वा ।
यत्कृत्वा देवयानं वा पन्थानं प्रतिपद्यन्ते पितृयाणं वा ।
अपि हि न ऋषेर्वचः श्रुतं
द्वे सृती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् ।
ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं चेति ।
नाहमत एकं चन वेदेति होवाच ॥ ६.२.२ ॥
Pravāhaṇa Jaivali dijo: ¿Sabes cómo estas criaturas se marchan por caminos diferentes? Gautama: No. ¿Sabes cómo regresan de nuevo a este mundo? No. ¿Sabes cómo aquel mundo no se llena aunque muchos vayan allí una y otra vez? No. ¿Sabes que, cuando se ofrece la quinta oblación, las aguas adquieren habla humana, se levantan y hablan? No. ¿Conoces el comienzo del camino de los dioses (devayāna) o del camino de los padres (pitṛyāṇa), y por qué acción se entra en ellos? He oído la palabra de un sabio: 'Dos caminos he oído, de los padres y de los dioses, y de los mortales; por estos dos se reúne todo este mundo en movimiento, que está entre el padre y la madre.' De estos no conozco ni uno, dijo.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.3
अथैनं वसत्योपमन्त्रयां चक्रे ।
अनादृत्य वसतिं कुमारः प्रदुद्राव ।
स आजगाम पितरम् ।
तं होवाच इति वाव किल नो भवान् पुरानुशिष्टानवोच इति ।
कथं सुमेध इति ।
पञ्च मा प्रश्नान् राजन्यबन्धुरप्राक्षीत् ।
ततो नैकं चन वेदेति ।
कतमे त इति ।
इम इति ह प्रतीकान्युदाजहार ॥ ६.२.३ ॥
Entonces lo invitó a sentarse en la morada. El joven, sin respetar la morada, huyó y fue a su padre. Le dijo: '¿No nos enseñaste antes...' ¿Cómo, oh sabio? Un pariente de reyes me hizo cinco preguntas, y de ellas no conozco ni una. ¿Cuáles son? Diciendo esto, recitó las palabras iniciales (pratīka) de ellas.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.4
स होवाच तथा नस्त्वं तत जानीथा यथा यदहं किंच वेद सर्वमहं तत्तुभमवोचम् ।
प्रेहि तु तत्र ।
प्रतीत्य ब्रह्मचर्यं वत्स्याव इति ।
भवानेव गच्छत्विति ।
स आजगाम गौतमो यत्र प्रवाहणस्य जैवलेरास ।
तस्मा आसनमाहृत्योदकमाहारयां चकार ।
अथ हास्मा अर्घ्यं चकार ।
तं होवाच वरं भगवते गौतमाय दद्म इति ॥ ६.२.४ ॥
Dijo: 'Así nos conocerás: todo lo que yo sé, te lo he dicho. Ven, vivamos allí en la vida de estudiante (de Brahman). Ve tú mismo.' Gautama llegó donde estaba Pravāhaṇa Jaivali. Le hizo traer un asiento y mandó traer agua. Luego lo recibió con la ofrenda de honor (arghya). Le dijo: 'Concedemos un don al venerable Gautama.'
Bṛhadāraṇyaka 6.2.5
स होवाच प्रतिज्ञतो म एष वरः ।
यां तु कुमारस्यान्ते वाचमभाषथास्तां मे ब्रूहीति ॥ ६.२.५ ॥
Dijo: 'Me has prometido este don: dime la palabra que pronunciaste en presencia del joven.'
Bṛhadāraṇyaka 6.2.6
स होवाच दैवेषु वै गौतम तद्वरेषु ।
मानुषाणां ब्रूहीति ॥ ६.२.६ ॥
Él dijo: «Oh Gautama, pide un don entre los dioses; habla de uno entre los hombres.»
Bṛhadāraṇyaka 6.2.7
स होवाच विज्ञायते हास्तिहिरण्यस्यापात्तं गोअश्वानां दासीनां प्रवाराणां परिधानस्य ।
मा नो भवान् बहोरनन्तस्यापर्यन्तस्याभ्यवदान्यो भूदिति ।
स वै गौतम तीर्थेनेच्छसा इति ।
उपैम्यहं भवन्तमिति ।
वाचा ह स्मैव पूर्व उपयन्ति ।
स होपायनकीर्त्योवास ॥ ६.२.७ ॥
Él dijo: «Se sabe que tienes un acopio de elefantes, oro, vacas, caballos, sirvientas, vestidos finos y mantos. Que no seas mezquino con nosotros en tu riqueza sin fin e ilimitada. Oh Gautama, pide de la manera debida.» (Gautama:) «Vengo a ti.» Los antiguos se acercaban solo con palabras. Él permaneció siguiendo la costumbre de la ofrenda.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.8
स होवाच तथा नस्त्वं गौतम मापराधास्तव च पितामहाः ।
यथेयं विद्येतः पूर्वं न कस्मिंश्चन ब्राह्मन उवास ।
तां त्वहं तुभ्यं वक्ष्यामि ।
को हि त्वैवं ब्रुवन्तमर्हति प्रत्याख्यातुमिति ॥ ६.२.८ ॥
Él dijo: «Así pues, oh Gautama, que no seas ofensor contra nosotros, ni tus antepasados. Este conocimiento nunca antes ha morado en ningún brahmán. Te lo diré. ¿Quién, en efecto, podría rechazar a quien habla como tú?»
Bṛhadāraṇyaka 6.2.9
असौ वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्यादित्य एव समित् ।
रश्मयो धूमः ।
अहरर्चिः ।
दिशोऽङ्गाराः ।
अवान्तरदिशो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः श्रद्धां जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै सोमो राजा संभवति ॥ ६.२.९ ॥
«Aquel mundo, oh Gautama, es en verdad fuego. Su combustible es solo el sol; su humo los rayos; su llama el día; sus brasas las direcciones; sus chispas las direcciones intermedias. En este fuego los dioses ofrecen fe como oblación; de esa oblación nace el rey Soma.»
Bṛhadāraṇyaka 6.2.10
पर्जन्यो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य संवत्सर एव समित् ।
अभ्राणि धूमः ।
विद्युदर्चिः ।
अशनिरङ्गाराः ।
ह्रादुनयो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः सोमं राजानं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै वृष्टिः संभवति ॥ ६.२.१० ॥
Oh Gautama, la nube de lluvia es en verdad el fuego. Su leña es el año. Las nubes son su humo, el relámpago su llama, el rayo sus brasas y los truenos sus chispas. En este fuego los dioses ofrecen como oblación al rey Soma, y de esa oblación surge la lluvia.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.11
अयं वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्य पृथिव्येव समित् ।
अग्निर्धूमः ।
रात्रिरर्चिः ।
चन्द्रमा अङ्गाराः ।
नक्षत्राणि विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वृष्टिं जुह्वति ।
तस्या आहुत्या अन्नं संभवति ॥ ६.२.११ ॥
Oh Gautama, este mundo es en verdad el fuego. Su leña es solo la tierra. El fuego es su humo, la noche su llama, la luna sus brasas y las estrellas sus chispas. En este fuego los dioses ofrecen la lluvia como oblación, y de esa oblación surge el alimento.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.12
पुरुषो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य व्यात्तमेव समित् ।
प्राणो धूमः ।
वागर्चिः ।
चक्षुरङ्गाराः ।
श्रोत्रं विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा अन्नं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै रेतः संभवति ॥ ६.२.१२ ॥
Oh Gautama, el hombre es en verdad el fuego. Su boca abierta es su leña. El aliento es su humo, la palabra su llama, el ojo sus brasas y el oído sus chispas. En este fuego los dioses ofrecen el alimento como oblación, y de esa oblación surge el semen (retas).
Bṛhadāraṇyaka 6.2.13
योषा वा अग्निर्गौतम ।
तस्या उपस्थ एव समित् ।
लोमानि धूमः ।
योनिरर्चिः ।
यदन्तः करोति तेऽङ्गाराः ।
अभिनन्दा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा रेतो जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषः संभवति ।
स जीवति यावज्जीवति ।
अथ यदा म्रियते ॥ ६.२.१३ ॥
Oh Gautama, la mujer es en verdad el fuego. Su regazo es su leña. Los vellos de su cuerpo son su humo, la matriz su llama, lo que se hace en su interior sus brasas, y el placer de la unión sus chispas. En este fuego los dioses ofrecen el semen (retas) como oblación, y de esa oblación surge una persona (puruṣa). Vive mientras vive. Luego, cuando muere
Bṛhadāraṇyaka 6.2.14
अथैनमग्नये हरन्ति ।
तस्याग्निरेवाग्निर्भवति ।
समित्समित् ।
धूमो धूमः ।
अर्चिरर्चिः ।
अङ्गारा अङ्गाराः ।
विष्फुलिङ्गा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः पुरुषं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषो भास्वरवर्णः संभवति ॥ ६.२.१४ ॥
Luego lo llevan al fuego. Su fuego se convierte en verdadero fuego, su leña en leña, su humo en humo, su llama en llama, sus brasas en brasas, sus chispas en chispas. En ese fuego los dioses ofrecen al hombre como oblación, y de esa oblación surge un hombre de color resplandeciente.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.15
ते य एवमेतद्विदुर्ये चामी अरण्ये श्रद्धां सत्यमुपासते तेऽर्चिरभिसंभवन्ति ।
अर्चिषोऽहः ।
अह्न आपूर्यमाणपक्षम् ।
आपूर्यमाणपक्षाद्यान् षण्मासानुदङ्ङादित्य एति ।
मासेभ्यो देवलोकम् ।
देवलोकादादित्यम् ।
आदित्याद्वैद्युतम् ।
तान् वैद्युतान् पुरुषो मानस एत्य ब्रह्मलोकान् गमयति ।
ते तेषु ब्रह्मलोकेषु पराः परावतो वसन्ति ।
तेषां न पुनरावृत्तिः ॥ ६.२.१५ ॥
Quienes así conocen esto, y quienes en el bosque veneran la fe y la verdad, van a la llama; de la llama al día; del día a la quincena creciente; de la quincena creciente a los seis meses en que el sol va hacia el norte; de esos meses al mundo de los dioses; del mundo de los dioses al sol; del sol al relámpago. Un ser nacido de la mente, al llegar entre los relámpagos, los conduce a los mundos de Brahman. Habitan en esos mundos de Brahman durante edades inmensamente largas, y para ellos no hay retorno.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.16
अथ ये यज्ञेन दानेन तपसा लोकाञ्जयन्ति ते धूममभिसंभवन्ति ।
धूमाद्रात्रिम् ।
रात्रेरपक्षीयमाणपक्षम् ।
अपक्षीयमाणपक्षाद्यान् षण्मासान् दक्षिणादित्य एति ।
मासेभ्यः पितृलोकम् ।
पितृलोकाच्चन्द्रम् ।
ते चन्द्रं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
तांस्तत्र देवा यथा सोमं राजानमाप्यायस्वापक्षीयस्वेत्येवमेनांस्तत्र भक्षयन्ति ।
तेषां यदा तत्पर्यवैत्यथेममेवाकाशमभिनिष्पद्यन्ते ।
आकाशाद्वायुम् ।
वायोर्वृष्टिम् ।
वृष्टेः पृथिवीम् ।
ते पृथिवीं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
ते पुनः पुरुषाग्नौ हूयन्ते ततो योषाग्नौ जायन्ते ।
लोकान् प्रत्युथायिनस्त एवमेवानुपरिवर्तन्ते ।
अथ य एतौ पन्थानौ न विदुस्ते कीटाः पतङ्गा यदिदं दन्दशूकम् ॥ ६.२.१६ ॥
Pero quienes ganan mundos mediante el sacrificio, la donación y la austeridad van al humo; del humo a la noche; de la noche a la quincena menguante; de la quincena menguante a los seis meses en que el sol va hacia el sur; de esos meses al mundo de los padres; del mundo de los padres a la luna. Al llegar a la luna se convierten en alimento. Allí los dioses los consumen, diciendo: «¡Oh rey Soma, crece, no mengues!». Cuando eso termina, surgen de este mismo espacio: del espacio al viento, del viento a la lluvia, de la lluvia a la tierra. Al llegar a la tierra se vuelven de nuevo alimento, son ofrecidos en el fuego de un hombre y luego nacen en el fuego de una mujer. Regresando hacia los mundos, así giran una y otra vez. Pero quienes no conocen estos dos caminos se convierten en gusanos, polillas y en cuantos seres mordedores existen.