ଉପନିଷଦ · Bṛhadāraṇyaka 6.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.2.1
द्वितीयं ब्राह्मण् (पञ्चाग्निविद्याब्राह्मणं वा श्वेतकेतुब्राह्मणम्)
श्वेतकेतुर्वा आरुणेयः पन्चालानां परिषदमाजगाम ।
स आजगाम जैवलिं प्रवाहणं परिचारयमाणम् ।
तमुदीक्ष्याभ्युवाद कुमारा३ इति ।
स भो३ इति प्रतिशुश्राव ।
अनुशिष्टो न्वसि पित्रेति ।
ओमिति होवाच ॥ ६.२.१ ॥
ଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ (ପଞ୍ଚାଗ୍ନିବିଦ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଶ୍ୱେତକେତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ)। ଆରୁଣିର ପୁତ୍ର ଶ୍ୱେତକେତୁ ପଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ସଭାକୁ ଆସିଲେ। ସେବାରତ ଜୈବଲି ପ୍ରବାହଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ହେ କୁମାର!" ସେ "ହେ ଭୋ!" କହି ଉତ୍ତର ଦେଲା। "ପିତା କି ତୁମକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି?" ସେ କହିଲା, "ହଁ।"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.2
वेत्थ यथेमाः प्रजाः प्रयत्यो विप्रतिपद्यन्ता३ इति ।
नेति होवाच ।
वेत्थो यथेमं लोकं पुनरापद्यन्ता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यथासौ लोक एवं बहुभिः पुनः पुनः प्रयद्भिर्न संपूर्यता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यतिथ्यामाहुत्यां हुतायामापः पुरुषवाचो भूत्वा समुत्थाय वदन्ती३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो देवयानस्य वा पथः प्रतिपदं पितृयाणस्य वा ।
यत्कृत्वा देवयानं वा पन्थानं प्रतिपद्यन्ते पितृयाणं वा ।
अपि हि न ऋषेर्वचः श्रुतं
द्वे सृती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् ।
ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं चेति ।
नाहमत एकं चन वेदेति होवाच ॥ ६.२.२ ॥
ପ୍ରବାହଣ ଜୈବଲି କହିଲେ: ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପଥରେ କିପରି ଯାଆନ୍ତି ତାହା ତୁମେ ଜାଣ କି? ଗୌତମ: ନା। ଏହି ଲୋକକୁ ସେମାନେ କିପରି ପୁନଃ ଫେରନ୍ତି ଜାଣ କି? ନା। ଅନେକଙ୍କ ପୁନଃ ପୁନଃ ଗମନରେ ସେହି ଲୋକ କିପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ନାହିଁ ଜାଣ କି? ନା। ପଞ୍ଚମ ଆହୁତି ହୋମ ହେଲେ ଜଳ ମନୁଷ୍ୟ-ବାଣୀ ହୋଇ ଉଠି କଥା କହେ ଜାଣ କି? ନା। ଦେବଯାନ କିମ୍ବା ପିତୃଯାନ ପଥର ଆରମ୍ଭ ଏବଂ କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେଥିରେ ପ୍ରବେଶ ହୁଏ ଜାଣ କି? ଋଷିଙ୍କ ବଚନ ମୁଁ ଶୁଣିଛି: 'ପିତୃ, ଦେବ ଓ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କର ଦୁଇ ପଥ ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଚାଲେ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମିଳିତ ହୁଏ।' ସେଥିରୁ ଗୋଟିଏ ବି ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ କହିଲେ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.3
अथैनं वसत्योपमन्त्रयां चक्रे ।
अनादृत्य वसतिं कुमारः प्रदुद्राव ।
स आजगाम पितरम् ।
तं होवाच इति वाव किल नो भवान् पुरानुशिष्टानवोच इति ।
कथं सुमेध इति ।
पञ्च मा प्रश्नान् राजन्यबन्धुरप्राक्षीत् ।
ततो नैकं चन वेदेति ।
कतमे त इति ।
इम इति ह प्रतीकान्युदाजहार ॥ ६.२.३ ॥
ତା'ପରେ ସେ ତାକୁ ଆସନରେ ବସିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ବାଳକ ବାସସ୍ଥାନର ସମ୍ମାନ ନ କରି ପଳାଇଗଲା। ସେ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା। ତାକୁ କହିଲା: 'ଆପଣ ପୂର୍ବେ ଆମକୁ ଯାହା ଶିଖାଇଥିଲେ...' କିପରି, ହେ ସୁମେଧା? ଜଣେ ରାଜବଂଶୀୟ ମୋତେ ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିଲେ; ସେଥିରୁ ଗୋଟିଏ ବି ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ସେଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ? ଏହା କହି ସେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.4
स होवाच तथा नस्त्वं तत जानीथा यथा यदहं किंच वेद सर्वमहं तत्तुभमवोचम् ।
प्रेहि तु तत्र ।
प्रतीत्य ब्रह्मचर्यं वत्स्याव इति ।
भवानेव गच्छत्विति ।
स आजगाम गौतमो यत्र प्रवाहणस्य जैवलेरास ।
तस्मा आसनमाहृत्योदकमाहारयां चकार ।
अथ हास्मा अर्घ्यं चकार ।
तं होवाच वरं भगवते गौतमाय दद्म इति ॥ ६.२.४ ॥
ସେ କହିଲେ: 'ଏହିପରି ତୁମେ ଆମକୁ ଜାଣ; ମୁଁ ଯାହା ଜାଣେ ସବୁ ତୁମକୁ କହିଛି। ଆସ, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରି ରହିବା। ତୁମେ ହିଁ ଯାଅ।' ଗୌତମ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରବାହଣ ଜୈବଲି ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ଆଣି ଜଳ ଅଣାଇଲେ। ତା'ପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆମେ ଭଗବାନ ଗୌତମଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଉଛୁ।'
Bṛhadāraṇyaka 6.2.5
स होवाच प्रतिज्ञतो म एष वरः ।
यां तु कुमारस्यान्ते वाचमभाषथास्तां मे ब्रूहीति ॥ ६.२.५ ॥
ସେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛ; ଏହା ହିଁ ସେହି ବର। ବାଳକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ବାଣୀ କହିଥିଲ, ତାହା ମୋତେ କୁହ।'
Bṛhadāraṇyaka 6.2.6
स होवाच दैवेषु वै गौतम तद्वरेषु ।
मानुषाणां ब्रूहीति ॥ ६.२.६ ॥
ସେ କହିଲେ: ହେ ଗୌତମ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବର ମାଗ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ (ବର) କୁହ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.7
स होवाच विज्ञायते हास्तिहिरण्यस्यापात्तं गोअश्वानां दासीनां प्रवाराणां परिधानस्य ।
मा नो भवान् बहोरनन्तस्यापर्यन्तस्याभ्यवदान्यो भूदिति ।
स वै गौतम तीर्थेनेच्छसा इति ।
उपैम्यहं भवन्तमिति ।
वाचा ह स्मैव पूर्व उपयन्ति ।
स होपायनकीर्त्योवास ॥ ६.२.७ ॥
ସେ କହିଲେ: ହାତୀ, ସୁନା, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ଦାସୀ, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଚ୍ଛାଦନର ସଞ୍ଚୟ ତୁମ ପାଖରେ ଅଛି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଅନନ୍ତ, ଅସୀମ ଧନରେ ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପଣ ହୁଅ ନାହିଁ। ହେ ଗୌତମ, ଯଥାବିଧି ଇଚ୍ଛା କର। (ଗୌତମ:) ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସୁଛି। ପୂର୍ବ କାଳର ଲୋକମାନେ କେବଳ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମୀପକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେ ଉପହାର ପ୍ରଥା ସହିତ ରହିଲେ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.8
स होवाच तथा नस्त्वं गौतम मापराधास्तव च पितामहाः ।
यथेयं विद्येतः पूर्वं न कस्मिंश्चन ब्राह्मन उवास ।
तां त्वहं तुभ्यं वक्ष्यामि ।
को हि त्वैवं ब्रुवन्तमर्हति प्रत्याख्यातुमिति ॥ ६.२.८ ॥
ସେ କହିଲେ: ସେହିପରି, ହେ ଗୌତମ, ତୁମେ ଆମ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଧୀ ହୁଅ ନାହିଁ; ତୁମ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବିଦ୍ୟା କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରେ ରହି ନାହିଁ। ସେହି ବିଦ୍ୟା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ଏପରି କହୁଥିବା ତୁମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବାକୁ କିଏ ସକ୍ଷମ?
Bṛhadāraṇyaka 6.2.9
असौ वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्यादित्य एव समित् ।
रश्मयो धूमः ।
अहरर्चिः ।
दिशोऽङ्गाराः ।
अवान्तरदिशो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः श्रद्धां जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै सोमो राजा संभवति ॥ ६.२.९ ॥
ହେ ଗୌତମ, ସେହି ଲୋକ ହିଁ ଅଗ୍ନି। ତାର ସମିଧ କେବଳ ଆଦିତ୍ୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟ); ତାର ଧୂଆଁ କିରଣ; ତାର ଶିଖା ଦିନ; ତାର ଅଙ୍ଗାର ଦିଗସବୁ; ତାର ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ଉପଦିଗସବୁ। ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି; ସେହି ଆହୁତିରୁ ରାଜା ସୋମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.10
पर्जन्यो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य संवत्सर एव समित् ।
अभ्राणि धूमः ।
विद्युदर्चिः ।
अशनिरङ्गाराः ।
ह्रादुनयो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः सोमं राजानं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै वृष्टिः संभवति ॥ ६.२.१० ॥
ହେ ଗୌତମ, ପର୍ଜନ୍ୟ ହିଁ ଅଗ୍ନି। ସଂବତ୍ସର ହିଁ ତାର ସମିଧ। ମେଘ ଧୂଆଁ, ବିଜୁଳି ଶିଖା, ବଜ୍ର ଅଙ୍ଗାର, ମେଘଗର୍ଜନ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ। ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଦେବତାମାନେ ରାଜା ସୋମଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି; ସେହି ଆହୁତିରୁ ବର୍ଷା ହୁଏ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.11
अयं वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्य पृथिव्येव समित् ।
अग्निर्धूमः ।
रात्रिरर्चिः ।
चन्द्रमा अङ्गाराः ।
नक्षत्राणि विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वृष्टिं जुह्वति ।
तस्या आहुत्या अन्नं संभवति ॥ ६.२.११ ॥
ହେ ଗୌତମ, ଏହି ଲୋକ ହିଁ ଅଗ୍ନି। ପୃଥିବୀ ହିଁ ତାର ସମିଧ। ଅଗ୍ନି ଧୂଆଁ, ରାତ୍ରି ଶିଖା, ଚନ୍ଦ୍ର ଅଙ୍ଗାର, ନକ୍ଷତ୍ରସବୁ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ। ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଦେବତାମାନେ ବର୍ଷାକୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି; ସେହି ଆହୁତିରୁ ଅନ୍ନ ହୁଏ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.12
पुरुषो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य व्यात्तमेव समित् ।
प्राणो धूमः ।
वागर्चिः ।
चक्षुरङ्गाराः ।
श्रोत्रं विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा अन्नं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै रेतः संभवति ॥ ६.२.१२ ॥
ହେ ଗୌତମ, ପୁରୁଷ ହିଁ ଅଗ୍ନି। ତାର ଖୋଲା ମୁଖ ହିଁ ତାର ସମିଧ। ପ୍ରାଣ ଧୂଆଁ, ବାକ୍ ଶିଖା, ଚକ୍ଷୁ ଅଙ୍ଗାର, ଶ୍ରୋତ୍ର ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ। ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ନକୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି; ସେହି ଆହୁତିରୁ ରେତଃ ହୁଏ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.13
योषा वा अग्निर्गौतम ।
तस्या उपस्थ एव समित् ।
लोमानि धूमः ।
योनिरर्चिः ।
यदन्तः करोति तेऽङ्गाराः ।
अभिनन्दा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा रेतो जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषः संभवति ।
स जीवति यावज्जीवति ।
अथ यदा म्रियते ॥ ६.२.१३ ॥
ହେ ଗୌତମ, ସ୍ତ୍ରୀ ହିଁ ଅଗ୍ନି। ତାର କୋଳ ହିଁ ତାର ସମିଧ। ରୋମ ଧୂଆଁ, ଯୋନି ଶିଖା। ଭିତରେ ଯାହା କରାଯାଏ ତାହା ଅଙ୍ଗାର; ଅଭିନନ୍ଦା (ସୁଖ) ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ। ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଦେବତାମାନେ ରେତଃକୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି; ସେହି ଆହୁତିରୁ ପୁରୁଷ ହୁଏ। ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚେ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚେ। ତାପରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ମରେ
Bṛhadāraṇyaka 6.2.14
अथैनमग्नये हरन्ति ।
तस्याग्निरेवाग्निर्भवति ।
समित्समित् ।
धूमो धूमः ।
अर्चिरर्चिः ।
अङ्गारा अङ्गाराः ।
विष्फुलिङ्गा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः पुरुषं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषो भास्वरवर्णः संभवति ॥ ६.२.१४ ॥
ପରେ ଏହାକୁ ଅଗ୍ନି ନିକଟକୁ ନିଆଯାଏ। ତାର ଅଗ୍ନି ପ୍ରକୃତରେ ଅଗ୍ନି ହୋଇଯାଏ; ସମିଧା ସମିଧା ହୁଏ, ଧୂଆଁ ଧୂଆଁ ହୁଏ, ଶିଖା ଶିଖା ହୁଏ, ଅଙ୍ଗାର ଅଙ୍ଗାର ହୁଏ, ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ହୁଏ। ସେହି ଅଗ୍ନିରେ ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ଆହୁତିରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବର୍ଣ୍ଣର ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.15
ते य एवमेतद्विदुर्ये चामी अरण्ये श्रद्धां सत्यमुपासते तेऽर्चिरभिसंभवन्ति ।
अर्चिषोऽहः ।
अह्न आपूर्यमाणपक्षम् ।
आपूर्यमाणपक्षाद्यान् षण्मासानुदङ्ङादित्य एति ।
मासेभ्यो देवलोकम् ।
देवलोकादादित्यम् ।
आदित्याद्वैद्युतम् ।
तान् वैद्युतान् पुरुषो मानस एत्य ब्रह्मलोकान् गमयति ।
ते तेषु ब्रह्मलोकेषु पराः परावतो वसन्ति ।
तेषां न पुनरावृत्तिः ॥ ६.२.१५ ॥
ଏପରି ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସତ୍ୟର ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅର୍ଚିକୁ (ଶିଖାକୁ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଅର୍ଚିରୁ ଦିନ, ଦିନରୁ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷ, ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତରକୁ ଯାଉଥିବା ଛଅ ମାସ; ମାସରୁ ଦେବଲୋକ, ଦେବଲୋକରୁ ଆଦିତ୍ୟ, ଆଦିତ୍ୟରୁ ବିଦ୍ୟୁତ। ବିଦ୍ୟୁତରେ ପହଞ୍ଚି ଜଣେ ମାନସ ପୁରୁଷ ସେମାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ନିଏ। ସେମାନେ ସେହି ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଅତି ଦୀର୍ଘକାଳ ବାସ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ପୁନରାବୃତ୍ତି ନାହିଁ।
Bṛhadāraṇyaka 6.2.16
अथ ये यज्ञेन दानेन तपसा लोकाञ्जयन्ति ते धूममभिसंभवन्ति ।
धूमाद्रात्रिम् ।
रात्रेरपक्षीयमाणपक्षम् ।
अपक्षीयमाणपक्षाद्यान् षण्मासान् दक्षिणादित्य एति ।
मासेभ्यः पितृलोकम् ।
पितृलोकाच्चन्द्रम् ।
ते चन्द्रं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
तांस्तत्र देवा यथा सोमं राजानमाप्यायस्वापक्षीयस्वेत्येवमेनांस्तत्र भक्षयन्ति ।
तेषां यदा तत्पर्यवैत्यथेममेवाकाशमभिनिष्पद्यन्ते ।
आकाशाद्वायुम् ।
वायोर्वृष्टिम् ।
वृष्टेः पृथिवीम् ।
ते पृथिवीं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
ते पुनः पुरुषाग्नौ हूयन्ते ततो योषाग्नौ जायन्ते ।
लोकान् प्रत्युथायिनस्त एवमेवानुपरिवर्तन्ते ।
अथ य एतौ पन्थानौ न विदुस्ते कीटाः पतङ्गा यदिदं दन्दशूकम् ॥ ६.२.१६ ॥
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ଲୋକ ଜିତନ୍ତି, ସେମାନେ ଧୂମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଧୂମରୁ ରାତ୍ରି, ରାତ୍ରିରୁ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯାଉଥିବା ଛଅ ମାସ; ମାସରୁ ପିତୃଲୋକ, ପିତୃଲୋକରୁ ଚନ୍ଦ୍ର। ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପାଇ ସେମାନେ ଅନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ 'ରାଜା ସୋମ, ବଢ଼, କ୍ଷୀଣ ହୁଅ ନାହିଁ' ବୋଲି କହି ସେମାନଙ୍କୁ ସେପରି ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ତାହା ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଏହି ଆକାଶରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଆକାଶରୁ ବାୟୁ, ବାୟୁରୁ ବର୍ଷା, ବର୍ଷାରୁ ପୃଥିବୀ। ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ଅନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ତାପରେ ପୁରୁଷାଗ୍ନିରେ ହୁତ ହୁଅନ୍ତି, ତାପରେ ସ୍ତ୍ରୀ-ଅଗ୍ନିରେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଫେରି ଉଠି ସେମାନେ ଏପରି ଘୂରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦୁଇ ପଥ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ଏବଂ ଯାହା ଏହି ଦଂଶନକାରୀ ପ୍ରାଣୀ, ତାହା ହୁଅନ୍ତି।