ウパニシャッド · Bṛhadāraṇyaka 6.2

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

語の意味つきで読む

Bṛhadāraṇyaka 6.2.1

द्वितीयं ब्राह्मण् (पञ्चाग्निविद्याब्राह्मणं वा श्वेतकेतुब्राह्मणम्)
श्वेतकेतुर्वा आरुणेयः पन्चालानां परिषदमाजगाम ।
स आजगाम जैवलिं प्रवाहणं परिचारयमाणम् ।
तमुदीक्ष्याभ्युवाद कुमारा३ इति ।
स भो३ इति प्रतिशुश्राव ।
अनुशिष्टो न्वसि पित्रेति ।
ओमिति होवाच ॥ ६.२.१ ॥

第二のブラーフマナ（五火の知識のブラーフマナ、あるいはシュヴェータケートゥのブラーフマナ）。アルニの子シュヴェータケートゥがパンチャーラの集会に来た。人に仕えられていたジーヴァラの子プラヴァーハナを見て、彼に呼びかけた。「若者よ！」彼は答えた。「お方よ！」彼は言った。「父親から教えを受けたか？」彼は言った。「はい。」

Bṛhadāraṇyaka 6.2.2

वेत्थ यथेमाः प्रजाः प्रयत्यो विप्रतिपद्यन्ता३ इति ।
नेति होवाच ।
वेत्थो यथेमं लोकं पुनरापद्यन्ता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यथासौ लोक एवं बहुभिः पुनः पुनः प्रयद्भिर्न संपूर्यता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यतिथ्यामाहुत्यां हुतायामापः पुरुषवाचो भूत्वा समुत्थाय वदन्ती३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो देवयानस्य वा पथः प्रतिपदं पितृयाणस्य वा ।
यत्कृत्वा देवयानं वा पन्थानं प्रतिपद्यन्ते पितृयाणं वा ।
अपि हि न ऋषेर्वचः श्रुतं
द्वे सृती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् ।
ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं चेति ।
नाहमत एकं चन वेदेति होवाच ॥ ६.२.२ ॥

プラヴァーハナ・ジャイヴァリは言った。「これらの生き物がさまざまな道へと去っていくことを、あなたは知っているか。」ガウタマ：いいえ。「彼らがどのようにまたこの世界に戻ってくるか、知っているか。」いいえ。「多くの者が何度も向かうのに、あの世界がどうして満たされないか、知っているか。」いいえ。「第五の供物が捧げられると、水が人の言葉となって立ち上がり話すことを、知っているか。」いいえ。「神々の道（デーヴァヤーナ）または祖霊の道（ピトリヤーナ）の始まりと、どの行為によってそれに入るかを、知っているか。」私は聖仙の言葉を聞いたことがある。「祖霊と神々と死すべき者の二つの道を私は聞いた。父と母の間にあるこの動く全世界は、この二つによって一つになる。」そのうちの一つさえ私は知らない、と彼は言った。

Bṛhadāraṇyaka 6.2.3

अथैनं वसत्योपमन्त्रयां चक्रे ।
अनादृत्य वसतिं कुमारः प्रदुद्राव ।
स आजगाम पितरम् ।
तं होवाच इति वाव किल नो भवान् पुरानुशिष्टानवोच इति ।
कथं सुमेध इति ।
पञ्च मा प्रश्नान् राजन्यबन्धुरप्राक्षीत् ।
ततो नैकं चन वेदेति ।
कतमे त इति ।
इम इति ह प्रतीकान्युदाजहार ॥ ६.२.३ ॥

そこで彼はその者を座に招いた。少年は住まいを敬わず走り去り、父のもとに来た。彼は言った。「あなたは以前、確かに私たちに教えてくださいました……」どうしてでしょう、賢者よ。王族の親戚が私に五つの問いを投げかけましたが、そのうち一つも私は知りません。それは何ですか。そう言って彼はそれらの冒頭の句（pratīka）を唱えた。

Bṛhadāraṇyaka 6.2.4

स होवाच तथा नस्त्वं तत जानीथा यथा यदहं किंच वेद सर्वमहं तत्तुभमवोचम् ।
प्रेहि तु तत्र ।
प्रतीत्य ब्रह्मचर्यं वत्स्याव इति ।
भवानेव गच्छत्विति ।
स आजगाम गौतमो यत्र प्रवाहणस्य जैवलेरास ।
तस्मा आसनमाहृत्योदकमाहारयां चकार ।
अथ हास्मा अर्घ्यं चकार ।
तं होवाच वरं भगवते गौतमाय दद्म इति ॥ ६.२.४ ॥

彼は言った。「このように私たちを知れ。私が知っていることは、すべてあなたに語った。さあ、そこでブラフマンの弟子としての生活を共に送ろう。あなた自身が行きなさい。」ガウタマはプラヴァーハナ・ジャイヴァリのいる所に来た。彼のために座を運ばせ、水を持ってこさせた。それから尊敬の供え（arghya）で彼を迎えた。彼に言った。「尊いガウタマに、われわれは一つの恩恵を与えよう。」

Bṛhadāraṇyaka 6.2.5

स होवाच प्रतिज्ञतो म एष वरः ।
यां तु कुमारस्यान्ते वाचमभाषथास्तां मे ब्रूहीति ॥ ६.२.५ ॥

彼は言った。「あなたは私にこの恩恵を約束された。少年の前であなたが語った言葉を、私に告げてください。」

Bṛhadāraṇyaka 6.2.6

स होवाच दैवेषु वै गौतम तद्वरेषु ।
मानुषाणां ब्रूहीति ॥ ६.२.६ ॥

彼は言った。「ガウタマよ、神々の中で恩恵を求めよ。人間の中では(恩恵を)言え。」

Bṛhadāraṇyaka 6.2.7

स होवाच विज्ञायते हास्तिहिरण्यस्यापात्तं गोअश्वानां दासीनां प्रवाराणां परिधानस्य ।
मा नो भवान् बहोरनन्तस्यापर्यन्तस्याभ्यवदान्यो भूदिति ।
स वै गौतम तीर्थेनेच्छसा इति ।
उपैम्यहं भवन्तमिति ।
वाचा ह स्मैव पूर्व उपयन्ति ।
स होपायनकीर्त्योवास ॥ ६.२.७ ॥

彼は言った。「象、金、牛、馬、女中、上等の衣服や覆いの蓄えをあなたが持っていると聞いている。際限のない無量の富の中で、我々に対して物惜しみしないでほしい。ガウタマよ、正しいやり方で求めよ。」(ガウタマ:)「私はあなたのもとに参ります。」古の人々はただ言葉によって近づいたのだ。彼は献納の作法に従って留まった。

Bṛhadāraṇyaka 6.2.8

स होवाच तथा नस्त्वं गौतम मापराधास्तव च पितामहाः ।
यथेयं विद्येतः पूर्वं न कस्मिंश्चन ब्राह्मन उवास ।
तां त्वहं तुभ्यं वक्ष्यामि ।
को हि त्वैवं ब्रुवन्तमर्हति प्रत्याख्यातुमिति ॥ ६.२.८ ॥

彼は言った。「このように、ガウタマよ、あなたも我々に対して過ちを犯さぬように。あなたの祖先もまた。この知識は以前、どの婆羅門にも宿ったことがない。私はそれをあなたに語ろう。あなたのように語る人を、いったい誰が拒めようか。」

Bṛhadāraṇyaka 6.2.9

असौ वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्यादित्य एव समित् ।
रश्मयो धूमः ।
अहरर्चिः ।
दिशोऽङ्गाराः ।
अवान्तरदिशो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः श्रद्धां जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै सोमो राजा संभवति ॥ ६.२.९ ॥

「あの世界こそ、ガウタマよ、まさに火である。その薪は太陽のみ、その煙は光線、その炎は昼、その熾火は方角、その火花は中間の方角である。この火において神々は信を供物として捧げる。その供物から、ソーマ王が生じるのだ。」

Bṛhadāraṇyaka 6.2.10

पर्जन्यो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य संवत्सर एव समित् ।
अभ्राणि धूमः ।
विद्युदर्चिः ।
अशनिरङ्गाराः ।
ह्रादुनयो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः सोमं राजानं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै वृष्टिः संभवति ॥ ६.२.१० ॥

ゴータマよ、雨雲こそが火である。年がその薪である。雲はその煙、稲妻はその炎、雷霆はその燠火、雷鳴はその火花である。神々はこの火に王ソーマを供物として捧げ、その供物から雨が生じる。

Bṛhadāraṇyaka 6.2.11

अयं वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्य पृथिव्येव समित् ।
अग्निर्धूमः ।
रात्रिरर्चिः ।
चन्द्रमा अङ्गाराः ।
नक्षत्राणि विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वृष्टिं जुह्वति ।
तस्या आहुत्या अन्नं संभवति ॥ ६.२.११ ॥

ゴータマよ、この世界こそが火である。大地がその薪である。火はその煙、夜はその炎、月はその燠火、星々はその火花である。神々はこの火に雨を供物として捧げ、その供物から食物が生じる。

Bṛhadāraṇyaka 6.2.12

पुरुषो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य व्यात्तमेव समित् ।
प्राणो धूमः ।
वागर्चिः ।
चक्षुरङ्गाराः ।
श्रोत्रं विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा अन्नं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै रेतः संभवति ॥ ६.२.१२ ॥

ゴータマよ、人こそが火である。その開いた口がその薪である。息がその煙、言葉がその炎、眼がその燠火、耳がその火花である。神々はこの火に食物を供物として捧げ、その供物から精液（レータス）が生じる。

Bṛhadāraṇyaka 6.2.13

योषा वा अग्निर्गौतम ।
तस्या उपस्थ एव समित् ।
लोमानि धूमः ।
योनिरर्चिः ।
यदन्तः करोति तेऽङ्गाराः ।
अभिनन्दा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा रेतो जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषः संभवति ।
स जीवति यावज्जीवति ।
अथ यदा म्रियते ॥ ६.२.१३ ॥

ゴータマよ、女こそが火である。その膝元がその薪である。身体の毛がその煙、子宮がその炎、内で行われることがその燠火、結合の快楽がその火花である。神々はこの火に精（レータス）を供物として捧げ、その供物から人（プルシャ）が生じる。彼は生きている限り生きる。そして死ぬとき

Bṛhadāraṇyaka 6.2.14

अथैनमग्नये हरन्ति ।
तस्याग्निरेवाग्निर्भवति ।
समित्समित् ।
धूमो धूमः ।
अर्चिरर्चिः ।
अङ्गारा अङ्गाराः ।
विष्फुलिङ्गा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः पुरुषं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषो भास्वरवर्णः संभवति ॥ ६.२.१४ ॥

その後、人々は彼を火のもとへ運ぶ。彼の火は真に火となり、薪は薪に、煙は煙に、炎は炎に、火種は火種に、火花は火花になる。その火の中で神々は人を供物として捧げ、その供物から輝く色の人が生じる。

Bṛhadāraṇyaka 6.2.15

ते य एवमेतद्विदुर्ये चामी अरण्ये श्रद्धां सत्यमुपासते तेऽर्चिरभिसंभवन्ति ।
अर्चिषोऽहः ।
अह्न आपूर्यमाणपक्षम् ।
आपूर्यमाणपक्षाद्यान् षण्मासानुदङ्ङादित्य एति ।
मासेभ्यो देवलोकम् ।
देवलोकादादित्यम् ।
आदित्याद्वैद्युतम् ।
तान् वैद्युतान् पुरुषो मानस एत्य ब्रह्मलोकान् गमयति ।
ते तेषु ब्रह्मलोकेषु पराः परावतो वसन्ति ।
तेषां न पुनरावृत्तिः ॥ ६.२.१५ ॥

このように知り、森の中で信と真理を崇める者たちは、火焰に至る。火焰から昼へ、昼から白分へ、白分から太陽が北へ向かう六か月へ、それらの月から神々の世界へ、神々の世界から太陽へ、太陽から稲妻へ。意から生まれた人が稲妻に至ると、彼らをブラフマンの世界へ導く。彼らはそれらのブラフマンの世界に計り知れぬほど長い時を住み、彼らには再び戻ることがない。

Bṛhadāraṇyaka 6.2.16

अथ ये यज्ञेन दानेन तपसा लोकाञ्जयन्ति ते धूममभिसंभवन्ति ।
धूमाद्रात्रिम् ।
रात्रेरपक्षीयमाणपक्षम् ।
अपक्षीयमाणपक्षाद्यान् षण्मासान् दक्षिणादित्य एति ।
मासेभ्यः पितृलोकम् ।
पितृलोकाच्चन्द्रम् ।
ते चन्द्रं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
तांस्तत्र देवा यथा सोमं राजानमाप्यायस्वापक्षीयस्वेत्येवमेनांस्तत्र भक्षयन्ति ।
तेषां यदा तत्पर्यवैत्यथेममेवाकाशमभिनिष्पद्यन्ते ।
आकाशाद्वायुम् ।
वायोर्वृष्टिम् ।
वृष्टेः पृथिवीम् ।
ते पृथिवीं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
ते पुनः पुरुषाग्नौ हूयन्ते ततो योषाग्नौ जायन्ते ।
लोकान् प्रत्युथायिनस्त एवमेवानुपरिवर्तन्ते ।
अथ य एतौ पन्थानौ न विदुस्ते कीटाः पतङ्गा यदिदं दन्दशूकम् ॥ ६.२.१६ ॥

しかし、祭祀・布施・苦行によって諸世界を得る者は煙へ行く。煙から夜へ、夜から欠けゆく半月へ、欠けゆく半月から太陽が南へ向かう六か月へ、それらの月から祖霊の世界へ、祖霊の世界から月へ。月に至ると、彼らは食物となる。そこで神々は「ソーマ王よ、増せ、欠けるな」と言うかのように彼らを食べる。それが尽きると、彼らはこの虚空から生じる。虚空から風へ、風から雨へ、雨から大地へ。大地に至ると再び食物となり、男の火に供えられ、次いで女の火に生まれる。こうして諸世界へ立ち戻り、このように幾度も巡る。しかし、この二つの道を知らない者は、虫や蛾、そして噛む生き物となる。