อุปนิษัท · Bṛhadāraṇyaka 6.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.2.1
द्वितीयं ब्राह्मण् (पञ्चाग्निविद्याब्राह्मणं वा श्वेतकेतुब्राह्मणम्)
श्वेतकेतुर्वा आरुणेयः पन्चालानां परिषदमाजगाम ।
स आजगाम जैवलिं प्रवाहणं परिचारयमाणम् ।
तमुदीक्ष्याभ्युवाद कुमारा३ इति ।
स भो३ इति प्रतिशुश्राव ।
अनुशिष्टो न्वसि पित्रेति ।
ओमिति होवाच ॥ ६.२.१ ॥
ศเวตเกตุผู้เป็นบุตรของอารุณะได้มาถึงที่ประชุมของชาวปัญจาละ เขาเห็นประวาหณะผู้เป็นบุตรของชีวละกำลังถูกรับใช้อยู่ จึงกล่าวกับเขาว่า "เด็กเอ๋ย" ประวาหณะตอบว่า "ท่านขา" ศเวตเกตุถามว่า "เจ้าได้รับการสั่งสอนจากบิดาแล้วหรือ" ประวาหณะตอบว่า "ครับ"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.2
वेत्थ यथेमाः प्रजाः प्रयत्यो विप्रतिपद्यन्ता३ इति ।
नेति होवाच ।
वेत्थो यथेमं लोकं पुनरापद्यन्ता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यथासौ लोक एवं बहुभिः पुनः पुनः प्रयद्भिर्न संपूर्यता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यतिथ्यामाहुत्यां हुतायामापः पुरुषवाचो भूत्वा समुत्थाय वदन्ती३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो देवयानस्य वा पथः प्रतिपदं पितृयाणस्य वा ।
यत्कृत्वा देवयानं वा पन्थानं प्रतिपद्यन्ते पितृयाणं वा ।
अपि हि न ऋषेर्वचः श्रुतं
द्वे सृती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् ।
ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं चेति ।
नाहमत एकं चन वेदेति होवाच ॥ ६.२.२ ॥
ประวาหณะชัยวลิกล่าวว่า เจ้ารู้หรือไม่ว่าเหล่าสัตว์ทั้งหลายไปตามทางต่างๆ อย่างไร ศเวตเกตุตอบว่า "ไม่รู้" เจ้ารู้หรือไม่ว่าพวกเขากลับมายังโลกนี้อีกอย่างไร ไม่รู้ เจ้ารู้หรือไม่ว่าโลกนั้นไม่เต็มแม้มีผู้คนไปถึงซ้ำแล้วซ้ำอีก ไม่รู้ เจ้ารู้หรือไม่ว่าเมื่อถวายอาหูติที่ห้า น้ำจะมีเสียงพูดของมนุษย์ ลุกขึ้นและเปล่งคำพูด ไม่รู้ เจ้ารู้จักจุดเริ่มต้นของทางของเทพ (เทวยาน) หรือทางของบรรพบุรุษ (ปิตฤยาน) และด้วยกรรมใดผู้คนจึงเข้าสู่ทางเหล่านั้น ข้าพเจ้าได้ยินถ้อยคำของฤๅษีว่า "ข้าพเจ้าได้ยินทางสองสาย คือของบรรพบุรุษและของเทพ และของมนุษย์ทั้งหลาย โลกที่เคลื่อนไหวทั้งหมดนี้มาบรรจบกันด้วยทางทั้งสอง ซึ่งอยู่ระหว่างบิดาและมารดา" ศเวตเกตุตอบว่า ข้าพเจ้าไม่รู้แม้สักอย่างเดียว
Bṛhadāraṇyaka 6.2.3
अथैनं वसत्योपमन्त्रयां चक्रे ।
अनादृत्य वसतिं कुमारः प्रदुद्राव ।
स आजगाम पितरम् ।
तं होवाच इति वाव किल नो भवान् पुरानुशिष्टानवोच इति ।
कथं सुमेध इति ।
पञ्च मा प्रश्नान् राजन्यबन्धुरप्राक्षीत् ।
ततो नैकं चन वेदेति ।
कतमे त इति ।
इम इति ह प्रतीकान्युदाजहार ॥ ६.२.३ ॥
จากนั้นประวาหณะเชิญเขาให้นั่งในที่พัก ศเวตเกตุไม่สนใจที่พักนั้น วิ่งหนีไปหาบิดาของตน เขาจึงกล่าวกับบิดาว่า "ท่านเคยสั่งสอนพวกเรามาก่อนมิใช่หรือ" บิดาถามว่า "เหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น ผู้มีปัญญาเอ๋ย" ศเวตเกตุตอบว่า "บุรุษผู้เป็นญาติของกษัตริย์ถามข้าพเจ้าห้าข้อ และข้าพเจ้าไม่รู้แม้สักข้อเดียว" บิดาถามว่า "คำถามเหล่านั้นคืออะไร" ศเวตเกตุจึงกล่าวถ้อยคำเริ่มต้นของคำถามเหล่านั้น
Bṛhadāraṇyaka 6.2.4
स होवाच तथा नस्त्वं तत जानीथा यथा यदहं किंच वेद सर्वमहं तत्तुभमवोचम् ।
प्रेहि तु तत्र ।
प्रतीत्य ब्रह्मचर्यं वत्स्याव इति ।
भवानेव गच्छत्विति ।
स आजगाम गौतमो यत्र प्रवाहणस्य जैवलेरास ।
तस्मा आसनमाहृत्योदकमाहारयां चकार ।
अथ हास्मा अर्घ्यं चकार ।
तं होवाच वरं भगवते गौतमाय दद्म इति ॥ ६.२.४ ॥
ฤๅษีกล่าวว่า "ขอให้เจ้ารู้จักเราเช่นนั้นเถิด สิ่งใดที่เรารู้ เราได้บอกเจ้าไปหมดแล้ว มาเถิด พวกเราจะอยู่ที่นั่นในฐานะศิษย์แห่งพรหมจรรย์ เจ้าไปเองเถิด" เกาตมะจึงมายังที่ที่ประวาหณะชัยวลิอยู่ ประวาหณะให้นำอาสนะมาถวาย และให้นำน้ำมาถวาย แล้วต้อนรับด้วยการถวายอรรฆ์ ประวาหณะกล่าวกับเขาว่า "พวกเราขอประทานพรแด่ท่านเกาตมะผู้เจริญ"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.5
स होवाच प्रतिज्ञतो म एष वरः ।
यां तु कुमारस्यान्ते वाचमभाषथास्तां मे ब्रूहीति ॥ ६.२.५ ॥
เกาตมะกล่าวว่า "ท่านได้รับปากข้าพเจ้าไว้แล้วว่าจะให้พรนี้ จงบอกถ้อยคำที่ท่านกล่าวในที่ของเด็กหนุ่มนั้นแก่ข้าพเจ้าเถิด"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.6
स होवाच दैवेषु वै गौतम तद्वरेषु ।
मानुषाणां ब्रूहीति ॥ ६.२.६ ॥
ประวาหณะตรัสว่า "ท่านเกาตมะ จงขอพรในหมู่เทพเถิด จงพูดถึงพรในหมู่มนุษย์"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.7
स होवाच विज्ञायते हास्तिहिरण्यस्यापात्तं गोअश्वानां दासीनां प्रवाराणां परिधानस्य ।
मा नो भवान् बहोरनन्तस्यापर्यन्तस्याभ्यवदान्यो भूदिति ।
स वै गौतम तीर्थेनेच्छसा इति ।
उपैम्यहं भवन्तमिति ।
वाचा ह स्मैव पूर्व उपयन्ति ।
स होपायनकीर्त्योवास ॥ ६.२.७ ॥
ประวาหณะกล่าวว่า "ข้าพเจ้าทราบว่าท่านมีคลังของช้าง ทอง โค ม้า นางทาสี ผ้าอย่างดีและผ้าคลุม ขอท่านอย่าได้ไม่มีน้ำใจต่อพวกเราในทรัพย์สมบัติอันไม่มีขอบเขตและไม่มีที่สิ้นสุดนั้นเลย ท่านเกาตมะ จงขอด้วยวิธีที่ถูกต้องเถิด" เกาตมะกล่าวว่า "ข้าพเจ้ามาหาท่านแล้ว" ผู้เฒ่าในสมัยก่อนเข้าหากันด้วยถ้อยคำเท่านั้น ประวาหณะจึงพำนักอยู่ตามธรรมเนียมแห่งการถวายของ
Bṛhadāraṇyaka 6.2.8
स होवाच तथा नस्त्वं गौतम मापराधास्तव च पितामहाः ।
यथेयं विद्येतः पूर्वं न कस्मिंश्चन ब्राह्मन उवास ।
तां त्वहं तुभ्यं वक्ष्यामि ।
को हि त्वैवं ब्रुवन्तमर्हति प्रत्याख्यातुमिति ॥ ६.२.८ ॥
ประวาหณะกล่าวว่า "ดูก่อนท่านเกาตมะ ขอให้ท่านอย่าได้ทำผิดต่อพวกเรา และบรรพบุรุษของท่านก็เช่นกัน วิชานี้ไม่เคยพำนักอยู่ในพราหมณ์คนใดมาก่อนเลย ข้าพเจ้าจะบอกวิชานั้นแก่ท่าน ใครเล่าจะสมควรปฏิเสธผู้ที่พูดเช่นท่าน"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.9
असौ वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्यादित्य एव समित् ।
रश्मयो धूमः ।
अहरर्चिः ।
दिशोऽङ्गाराः ।
अवान्तरदिशो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः श्रद्धां जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै सोमो राजा संभवति ॥ ६.२.९ ॥
"ดูก่อนท่านเกาตมะ โลกนั้นคือไฟ ฟืนของไฟนั้นคือดวงอาทิตย์เท่านั้น ควันคือรังสี เปลวคือกลางวัน ถ่านคือทิศทั้งหลาย ประกายไฟคือทิศระหว่างกลาง ในไฟนี้เทพทั้งหลายถวายศรัทธาเป็นอาหูติ จากอาหูตินั้น พระโสมราชาก็บังเกิดขึ้น"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.10
पर्जन्यो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य संवत्सर एव समित् ।
अभ्राणि धूमः ।
विद्युदर्चिः ।
अशनिरङ्गाराः ।
ह्रादुनयो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः सोमं राजानं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै वृष्टिः संभवति ॥ ६.२.१० ॥
"ดูก่อนท่านเกาตมะ เมฆฝนนั้นคือไฟ ฟืนของไฟนั้นคือปีเท่านั้น ควันคือเมฆ เปลวคือสายฟ้า ถ่านคือฟ้าผ่า ประกายไฟคือเสียงฟ้าร้อง ในไฟนี้เทพทั้งหลายถวายพระโสมราชาเป็นอาหูติ จากอาหูตินั้น ฝนก็บังเกิดขึ้น"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.11
अयं वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्य पृथिव्येव समित् ।
अग्निर्धूमः ।
रात्रिरर्चिः ।
चन्द्रमा अङ्गाराः ।
नक्षत्राणि विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वृष्टिं जुह्वति ।
तस्या आहुत्या अन्नं संभवति ॥ ६.२.११ ॥
"ดูก่อนท่านเกาตมะ โลกนี้นั้นคือไฟ ฟืนของไฟนั้นคือแผ่นดินเท่านั้น ควันคือไฟ เปลวคือกลางคืน ถ่านคือพระจันทร์ ประกายไฟคือดวงดาว ในไฟนี้เทพทั้งหลายถวายฝนเป็นอาหูติ จากอาหูตินั้น อาหารก็บังเกิดขึ้น"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.12
पुरुषो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य व्यात्तमेव समित् ।
प्राणो धूमः ।
वागर्चिः ।
चक्षुरङ्गाराः ।
श्रोत्रं विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा अन्नं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै रेतः संभवति ॥ ६.२.१२ ॥
"ดูก่อนท่านเกาตมะ มนุษย์นั้นคือไฟ ฟืนของไฟนั้นคือปากที่เปิดอยู่เท่านั้น ควันคือลมหายใจ เปลวคือคำพูด ถ่านคือดวงตา ประกายไฟคือหู ในไฟนี้เทพทั้งหลายถวายอาหารเป็นอาหูติ จากอาหูตินั้น น้ำอสุจิ (เรตัส) ก็บังเกิดขึ้น"
Bṛhadāraṇyaka 6.2.13
योषा वा अग्निर्गौतम ।
तस्या उपस्थ एव समित् ।
लोमानि धूमः ।
योनिरर्चिः ।
यदन्तः करोति तेऽङ्गाराः ।
अभिनन्दा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा रेतो जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषः संभवति ।
स जीवति यावज्जीवति ।
अथ यदा म्रियते ॥ ६.२.१३ ॥
"ดูก่อนท่านเกาตมะ สตรีนั้นคือไฟ ฟืนของไฟนั้นคือตักของนางเท่านั้น ควันคือขนตามร่างกาย เปลวคือช่องคลอด สิ่งที่กระทำภายในคือถ่าน ความยินดีแห่งการร่วมกันคือประกายไฟ ในไฟนี้เทพทั้งหลายถวายน้ำอสุจิ (เรตัส) เป็นอาหูติ จากอาหูตินั้น บุรุษ (ปุรุษะ) ก็บังเกิดขึ้น เขามีชีวิตอยู่ตราบเท่าที่มีชีวิต เมื่อใดเขาตาย
Bṛhadāraṇyaka 6.2.14
अथैनमग्नये हरन्ति ।
तस्याग्निरेवाग्निर्भवति ।
समित्समित् ।
धूमो धूमः ।
अर्चिरर्चिः ।
अङ्गारा अङ्गाराः ।
विष्फुलिङ्गा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः पुरुषं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषो भास्वरवर्णः संभवति ॥ ६.२.१४ ॥
จากนั้นพวกเขานำเขาไปยังไฟ ไฟของเขาก็กลายเป็นไฟนั่นเอง เชื้อของเขากลายเป็นเชื้อ ควันของเขากลายเป็นควัน เปลวของเขากลายเป็นเปลว ถ่านของเขากลายเป็นถ่าน ประกายไฟของเขากลายเป็นประกายไฟ ในไฟนั้นเหล่าเทพถวายบุรุษเป็นเครื่องบูชา และจากเครื่องบูชานั้นบุรุษผู้มีสีรัศมีจึงเกิดขึ้น
Bṛhadāraṇyaka 6.2.15
ते य एवमेतद्विदुर्ये चामी अरण्ये श्रद्धां सत्यमुपासते तेऽर्चिरभिसंभवन्ति ।
अर्चिषोऽहः ।
अह्न आपूर्यमाणपक्षम् ।
आपूर्यमाणपक्षाद्यान् षण्मासानुदङ्ङादित्य एति ।
मासेभ्यो देवलोकम् ।
देवलोकादादित्यम् ।
आदित्याद्वैद्युतम् ।
तान् वैद्युतान् पुरुषो मानस एत्य ब्रह्मलोकान् गमयति ।
ते तेषु ब्रह्मलोकेषु पराः परावतो वसन्ति ।
तेषां न पुनरावृत्तिः ॥ ६.२.१५ ॥
ผู้ที่รู้ความนี้ และผู้ที่ในป่าเคารพศรัทธาและสัจจะ ย่อมไปสู่เปลวไฟ จากเปลวไฟไปสู่กลางวัน จากกลางวันไปสู่ปักษ์ขึ้น จากปักษ์ขึ้นไปสู่หกเดือนที่พระอาทิตย์เคลื่อนไปทางเหนือ จากหกเดือนนั้นไปสู่โลกของเหล่าเทพ จากโลกของเหล่าเทพไปสู่พระอาทิตย์ จากพระอาทิตย์ไปสู่สายฟ้า บุรุษที่เกิดจากใจจะมาพบเหล่าสายฟ้าและนำพวกเขาไปสู่พรหมโลก พวกเขาอยู่ในพรหมโลกเหล่านั้นตลอดกาลอันยาวนานอย่างยิ่ง และสำหรับพวกเขาไม่มีการกลับมาเกิดอีก
Bṛhadāraṇyaka 6.2.16
अथ ये यज्ञेन दानेन तपसा लोकाञ्जयन्ति ते धूममभिसंभवन्ति ।
धूमाद्रात्रिम् ।
रात्रेरपक्षीयमाणपक्षम् ।
अपक्षीयमाणपक्षाद्यान् षण्मासान् दक्षिणादित्य एति ।
मासेभ्यः पितृलोकम् ।
पितृलोकाच्चन्द्रम् ।
ते चन्द्रं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
तांस्तत्र देवा यथा सोमं राजानमाप्यायस्वापक्षीयस्वेत्येवमेनांस्तत्र भक्षयन्ति ।
तेषां यदा तत्पर्यवैत्यथेममेवाकाशमभिनिष्पद्यन्ते ।
आकाशाद्वायुम् ।
वायोर्वृष्टिम् ।
वृष्टेः पृथिवीम् ।
ते पृथिवीं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
ते पुनः पुरुषाग्नौ हूयन्ते ततो योषाग्नौ जायन्ते ।
लोकान् प्रत्युथायिनस्त एवमेवानुपरिवर्तन्ते ।
अथ य एतौ पन्थानौ न विदुस्ते कीटाः पतङ्गा यदिदं दन्दशूकम् ॥ ६.२.१६ ॥
ส่วนผู้ที่ได้โลกด้วยยัญ การให้ทาน และตบะ ย่อมไปสู่ควัน จากควันไปสู่ราตรี จากราตรีไปสู่ปักษ์แรม จากปักษ์แรมไปสู่หกเดือนที่พระอาทิตย์เคลื่อนไปทางใต้ จากหกเดือนนั้นไปสู่โลกของปิตฤ จากโลกของปิตฤไปสู่พระจันทร์ เมื่อไปถึงพระจันทร์แล้วพวกเขาก็กลายเป็นอาหาร และที่นั่นเหล่าเทพก็กินพวกเขา ราวกับกล่าวว่า โอ้พระโสมราชา จงเจริญขึ้นเถิด อย่าได้เสื่อมไป เมื่อการนั้นสิ้นสุดลง พวกเขาก็ปรากฏขึ้นจากอากาศนี้เอง จากอากาศไปสู่ลม จากลมไปสู่ฝน จากฝนไปสู่แผ่นดิน เมื่อไปถึงแผ่นดินแล้วพวกเขาก็กลายเป็นอาหารอีก แล้วถูกถวายในไฟของบุรุษ จากนั้นจึงเกิดในไฟของสตรี ผู้ที่ลุกขึ้นกลับไปยังโลกทั้งหลายย่อมหมุนเวียนไปเช่นนี้อีกและอีก ส่วนผู้ที่ไม่รู้ทางทั้งสองนี้ จะกลายเป็นหนอน ผีเสื้อ และสัตว์กัดต่อยทั้งหลาย