ഉപനിഷത്തുകൾ · Bṛhadāraṇyaka 6.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 6.2.1
द्वितीयं ब्राह्मण् (पञ्चाग्निविद्याब्राह्मणं वा श्वेतकेतुब्राह्मणम्)
श्वेतकेतुर्वा आरुणेयः पन्चालानां परिषदमाजगाम ।
स आजगाम जैवलिं प्रवाहणं परिचारयमाणम् ।
तमुदीक्ष्याभ्युवाद कुमारा३ इति ।
स भो३ इति प्रतिशुश्राव ।
अनुशिष्टो न्वसि पित्रेति ।
ओमिति होवाच ॥ ६.२.१ ॥
രണ്ടാമത്തെ ബ്രാഹ്മണം (പഞ്ചാഗ്നിവിദ്യാ ബ്രാഹ്മണം അഥവാ ശ്വേതകേതു ബ്രാഹ്മണം). ആരുണിയുടെ പുത്രൻ ശ്വേതകേതു പാഞ്ചാലരുടെ സഭയിൽ എത്തി. ശുശ്രൂഷ ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന ജൈവലി പ്രവാഹണനെ കണ്ട് "കുമാരാ!" എന്ന് വിളിച്ചു. അവൻ "ഓ!" എന്ന് മറുപടി നൽകി. "അച്ഛൻ നിനക്ക് ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ടോ?" എന്ന് ചോദിച്ചു. "ഉവ്വ്" എന്ന് പറഞ്ഞു.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.2
वेत्थ यथेमाः प्रजाः प्रयत्यो विप्रतिपद्यन्ता३ इति ।
नेति होवाच ।
वेत्थो यथेमं लोकं पुनरापद्यन्ता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यथासौ लोक एवं बहुभिः पुनः पुनः प्रयद्भिर्न संपूर्यता३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो यतिथ्यामाहुत्यां हुतायामापः पुरुषवाचो भूत्वा समुत्थाय वदन्ती३ इति ।
नेति हैवोवाच ।
वेत्थो देवयानस्य वा पथः प्रतिपदं पितृयाणस्य वा ।
यत्कृत्वा देवयानं वा पन्थानं प्रतिपद्यन्ते पितृयाणं वा ।
अपि हि न ऋषेर्वचः श्रुतं
द्वे सृती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् ।
ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं चेति ।
नाहमत एकं चन वेदेति होवाच ॥ ६.२.२ ॥
പ്രവാഹണ ജൈവലി പറഞ്ഞു: ഈ പ്രജകൾ വ്യത്യസ്ത വഴികളിൽ പോകുന്നത് നിനക്കറിയാമോ? ഗൗതമൻ: ഇല്ല. ഈ ലോകത്തേക്ക് അവ വീണ്ടും മടങ്ങുന്നത് എങ്ങനെയെന്ന് അറിയാമോ? ഇല്ല. പലരുടെ തുടർച്ചയായ പോക്കിനാലും ആ ലോകം എങ്ങനെ നിറയാതെ നിൽക്കുന്നുവെന്ന് അറിയാമോ? ഇല്ല. അഞ്ചാമത്തെ ആഹുതി അർപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ജലങ്ങൾ മനുഷ്യവാക്കായി എഴുന്നേറ്റ് സംസാരിക്കുന്നത് അറിയാമോ? ഇല്ല. ദേവയാനമോ പിതൃയാനമോ ആയ വഴിയുടെ തുടക്കവും ഏത് കർമ്മത്താൽ അവയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു എന്നും അറിയാമോ? ഋഷിവചനം ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്: 'പിതൃക്കൾക്കും ദേവന്മാർക്കും മർത്യർക്കും രണ്ടു വഴികൾ ഞാൻ കേട്ടു; അച്ഛനമ്മമാർക്കിടയിൽ ചലിക്കുന്ന ഈ വിശ്വം അവയാൽ ഒന്നുചേരുന്നു.' അവയിൽ ഒന്നുപോലും ഞാൻ അറിയുന്നില്ല എന്നു പറഞ്ഞു.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.3
अथैनं वसत्योपमन्त्रयां चक्रे ।
अनादृत्य वसतिं कुमारः प्रदुद्राव ।
स आजगाम पितरम् ।
तं होवाच इति वाव किल नो भवान् पुरानुशिष्टानवोच इति ।
कथं सुमेध इति ।
पञ्च मा प्रश्नान् राजन्यबन्धुरप्राक्षीत् ।
ततो नैकं चन वेदेति ।
कतमे त इति ।
इम इति ह प्रतीकान्युदाजहार ॥ ६.२.३ ॥
പിന്നെ അവനെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരിക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു. ബാലൻ താമസസ്ഥലത്തെ ആദരിക്കാതെ ഓടിപ്പോയി. അവൻ പിതാവിന്റെ അടുത്ത് വന്നു. അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ മുമ്പ് ഞങ്ങൾക്ക് ഉപദേശിച്ചത്...' എങ്ങനെ, ഓ സുമേധാ? ഒരു രാജവംശജൻ എന്നോട് അഞ്ച് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചു; അവയിൽ ഒന്നുപോലും എനിക്കറിയില്ല. അവ ഏവ? എന്ന് പറഞ്ഞ് ആരംഭവാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.4
स होवाच तथा नस्त्वं तत जानीथा यथा यदहं किंच वेद सर्वमहं तत्तुभमवोचम् ।
प्रेहि तु तत्र ।
प्रतीत्य ब्रह्मचर्यं वत्स्याव इति ।
भवानेव गच्छत्विति ।
स आजगाम गौतमो यत्र प्रवाहणस्य जैवलेरास ।
तस्मा आसनमाहृत्योदकमाहारयां चकार ।
अथ हास्मा अर्घ्यं चकार ।
तं होवाच वरं भगवते गौतमाय दद्म इति ॥ ६.२.४ ॥
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ നീ ഞങ്ങളെ അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക; ഞാൻ അറിയുന്നതെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു. വരൂ, അവിടെ ബ്രഹ്മചര്യത്തോടെ വസിക്കാം. നീ തന്നെ പോകൂ.' ഗൗതമൻ പ്രവാഹണ ജൈവലി ഇരുന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി. അദ്ദേഹത്തിനായി ഇരിപ്പിടം കൊണ്ടുവന്ന് വെള്ളം എത്തിച്ചു. പിന്നെ അർഘ്യം നൽകി സ്വാഗതം ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവാനായ ഗൗതമന് ഞങ്ങൾ ഒരു വരം നൽകുന്നു.'
Bṛhadāraṇyaka 6.2.5
स होवाच प्रतिज्ञतो म एष वरः ।
यां तु कुमारस्यान्ते वाचमभाषथास्तां मे ब्रूहीति ॥ ६.२.५ ॥
അവൻ പറഞ്ഞു: 'നീ എനിക്ക് വാക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്നു; ഇതാണ് ആ വരം. ബാലന്റെ മുന്നിൽ നീ പറഞ്ഞ ആ വാക്ക് എന്നോട് പറയുക.'
Bṛhadāraṇyaka 6.2.6
स होवाच दैवेषु वै गौतम तद्वरेषु ।
मानुषाणां ब्रूहीति ॥ ६.२.६ ॥
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഗൗതമാ, ദേവന്മാരുടെ ഇടയിലെ വരങ്ങൾ നീ ചോദിക്കുക; മനുഷ്യരുടെ ഇടയിലേത് പറയുക.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.7
स होवाच विज्ञायते हास्तिहिरण्यस्यापात्तं गोअश्वानां दासीनां प्रवाराणां परिधानस्य ।
मा नो भवान् बहोरनन्तस्यापर्यन्तस्याभ्यवदान्यो भूदिति ।
स वै गौतम तीर्थेनेच्छसा इति ।
उपैम्यहं भवन्तमिति ।
वाचा ह स्मैव पूर्व उपयन्ति ।
स होपायनकीर्त्योवास ॥ ६.२.७ ॥
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ആനകൾ, സ്വർണം, പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, ദാസിമാർ, ശ്രേഷ്ഠമായ വസ്ത്രങ്ങൾ, പുതപ്പുകൾ എന്നിവയുടെ സഞ്ചയം നിന്റെ പക്കലുണ്ടെന്ന് അറിയുന്നു. അവസാനമില്ലാത്ത, അതിരില്ലാത്ത (സമ്പത്തിൽ) നീ ഞങ്ങളോട് ഔദാര്യമില്ലാത്തവനാകരുത്. ഗൗതമാ, യഥാവിധി ആഗ്രഹിക്കുക. (ഗൗതമൻ:) ഞാൻ നിന്റെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നു. പൂർവികർ വാക്കുകൊണ്ടുമാത്രം സമീപിച്ചിരുന്നു. അവർ കാഴ്ചയർപ്പണരീതിയിൽ വസിച്ചു.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.8
स होवाच तथा नस्त्वं गौतम मापराधास्तव च पितामहाः ।
यथेयं विद्येतः पूर्वं न कस्मिंश्चन ब्राह्मन उवास ।
तां त्वहं तुभ्यं वक्ष्यामि ।
को हि त्वैवं ब्रुवन्तमर्हति प्रत्याख्यातुमिति ॥ ६.२.८ ॥
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: അങ്ങനെതന്നെ, ഗൗതമാ, നീ ഞങ്ങളോട് കുറ്റക്കാരനാകരുത്; നിന്റെ പൂർവികരും അങ്ങനെ ആയിരുന്നില്ല. ഇതുവരെ ഈ വിദ്യ ഒരു ബ്രാഹ്മണനിലും വസിച്ചിട്ടില്ല. ആ വിദ്യ ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതരാം. ഇങ്ങനെ പറയുന്ന നിന്നെ നിരസിക്കാൻ ആർക്കാണ് കഴിയുക?
Bṛhadāraṇyaka 6.2.9
असौ वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्यादित्य एव समित् ।
रश्मयो धूमः ।
अहरर्चिः ।
दिशोऽङ्गाराः ।
अवान्तरदिशो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः श्रद्धां जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै सोमो राजा संभवति ॥ ६.२.९ ॥
ഗൗതമാ, ആ ലോകം തന്നെയാണ് അഗ്നി. അതിന്റെ വിറകു സൂര്യൻ മാത്രമാണ്; അതിന്റെ പുക കിരണങ്ങൾ; അതിന്റെ ജ്വാല പകൽ; അതിന്റെ കനലുകൾ ദിക്കുകൾ; അതിന്റെ തീപ്പൊരികൾ ഉപദിക്കുകൾ. ഈ അഗ്നിയിൽ ദേവന്മാർ ശ്രദ്ധ ഹോമിക്കുന്നു; ആ ആഹുതിയിൽ നിന്ന് സോമരാജാവ് ഉണ്ടാകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.10
पर्जन्यो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य संवत्सर एव समित् ।
अभ्राणि धूमः ।
विद्युदर्चिः ।
अशनिरङ्गाराः ।
ह्रादुनयो विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः सोमं राजानं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै वृष्टिः संभवति ॥ ६.२.१० ॥
ഗൗതമാ, പർജന്യനാണ് അഗ്നി. സംവത്സരമാണ് അതിന്റെ സമിത്. മേഘങ്ങൾ പുക, മിന്നൽ ജ്വാല, ഇടിവാൾ കനലുകൾ, ഇടിമുഴക്കം തീപ്പൊരികൾ. ഈ അഗ്നിയിൽ ദേവന്മാർ രാജാവായ സോമനെ ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കുന്നു; ആ ആഹുതിയിൽ നിന്ന് മഴ ഉണ്ടാകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.11
अयं वै लोकोऽग्निर्गौतम ।
तस्य पृथिव्येव समित् ।
अग्निर्धूमः ।
रात्रिरर्चिः ।
चन्द्रमा अङ्गाराः ।
नक्षत्राणि विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वृष्टिं जुह्वति ।
तस्या आहुत्या अन्नं संभवति ॥ ६.२.११ ॥
ഗൗതമാ, ഈ ലോകമാണ് അഗ്നി. ഭൂമിയാണ് അതിന്റെ സമിത്. അഗ്നി പുക, രാത്രി ജ്വാല, ചന്ദ്രൻ കനലുകൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ തീപ്പൊരികൾ. ഈ അഗ്നിയിൽ ദേവന്മാർ മഴയെ ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കുന്നു; ആ ആഹുതിയിൽ നിന്ന് അന്നം ഉണ്ടാകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.12
पुरुषो वा अग्निर्गौतम ।
तस्य व्यात्तमेव समित् ।
प्राणो धूमः ।
वागर्चिः ।
चक्षुरङ्गाराः ।
श्रोत्रं विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा अन्नं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै रेतः संभवति ॥ ६.२.१२ ॥
ഗൗതമാ, പുരുഷനാണ് അഗ്നി. തുറന്ന വായ് തന്നെയാണ് അതിന്റെ സമിത്. പ്രാണൻ പുക, വാക്ക് ജ്വാല, കണ്ണ് കനലുകൾ, ചെവി തീപ്പൊരികൾ. ഈ അഗ്നിയിൽ ദേവന്മാർ അന്നത്തെ ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കുന്നു; ആ ആഹുതിയിൽ നിന്ന് രേതസ് ഉണ്ടാകുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.13
योषा वा अग्निर्गौतम ।
तस्या उपस्थ एव समित् ।
लोमानि धूमः ।
योनिरर्चिः ।
यदन्तः करोति तेऽङ्गाराः ।
अभिनन्दा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा रेतो जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषः संभवति ।
स जीवति यावज्जीवति ।
अथ यदा म्रियते ॥ ६.२.१३ ॥
ഗൗതമാ, സ്ത്രീയാണ് അഗ്നി. അവളുടെ മടിയാണ് അതിന്റെ സമിത്. രോമങ്ങൾ പുക, യോനി ജ്വാല. അകത്ത് ചെയ്യുന്നത് കനലുകൾ; അഭിനന്ദ (സുഖം) തീപ്പൊരികൾ. ഈ അഗ്നിയിൽ ദേവന്മാർ രേതസ്സിനെ ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കുന്നു; ആ ആഹുതിയിൽ നിന്ന് പുരുഷൻ ഉണ്ടാകുന്നു. അവൻ ജീവിക്കുന്നിടത്തോളം ജീവിക്കുന്നു. പിന്നെ അവൻ മരിക്കുമ്പോൾ
Bṛhadāraṇyaka 6.2.14
अथैनमग्नये हरन्ति ।
तस्याग्निरेवाग्निर्भवति ।
समित्समित् ।
धूमो धूमः ।
अर्चिरर्चिः ।
अङ्गारा अङ्गाराः ।
विष्फुलिङ्गा विष्फुलिङ्गाः ।
तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः पुरुषं जुह्वति ।
तस्या आहुत्यै पुरुषो भास्वरवर्णः संभवति ॥ ६.२.१४ ॥
പിന്നീട് ഇവനെ അഗ്നിയുടെ അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. അവന്റെ അഗ്നി തന്നെ അഗ്നിയായിത്തീരുന്നു; സമിത് സമിത്തായിത്തീരുന്നു, പുക പുകയായിത്തീരുന്നു, ജ്വാല ജ്വാലയായിത്തീരുന്നു, കനലുകൾ കനലുകളായിത്തീരുന്നു, തീപ്പൊരികൾ തീപ്പൊരികളായിത്തീരുന്നു. ആ അഗ്നിയിൽ ദേവന്മാർ പുരുഷനെ ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കുന്നു; ആ ആഹുതിയിൽ നിന്ന് തിളങ്ങുന്ന വർണമുള്ള പുരുഷൻ ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.15
ते य एवमेतद्विदुर्ये चामी अरण्ये श्रद्धां सत्यमुपासते तेऽर्चिरभिसंभवन्ति ।
अर्चिषोऽहः ।
अह्न आपूर्यमाणपक्षम् ।
आपूर्यमाणपक्षाद्यान् षण्मासानुदङ्ङादित्य एति ।
मासेभ्यो देवलोकम् ।
देवलोकादादित्यम् ।
आदित्याद्वैद्युतम् ।
तान् वैद्युतान् पुरुषो मानस एत्य ब्रह्मलोकान् गमयति ।
ते तेषु ब्रह्मलोकेषु पराः परावतो वसन्ति ।
तेषां न पुनरावृत्तिः ॥ ६.२.१५ ॥
ഇങ്ങനെ ഇത് അറിയുന്നവരും കാട്ടിൽ ശ്രദ്ധയെയും സത്യത്തെയും ഉപാസിക്കുന്നവരും അർചിസിനെ (ജ്വാലയെ) പ്രാപിക്കുന്നു. അർചിസിൽനിന്ന് പകൽ, പകലിൽനിന്ന് ശുക്ലപക്ഷം, ശുക്ലപക്ഷത്തിൽനിന്ന് സൂര്യൻ ഉത്തരദിക്കിലേക്ക് പോകുന്ന ആറു മാസങ്ങൾ; മാസങ്ങളിൽനിന്ന് ദേവലോകം, ദേവലോകത്തിൽനിന്ന് ആദിത്യൻ, ആദിത്യനിൽനിന്ന് മിന്നൽ. മിന്നലിലെത്തിയ ശേഷം മാനസനായ ഒരു പുരുഷൻ അവരെ ബ്രഹ്മലോകങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. അവർ ആ ബ്രഹ്മലോകങ്ങളിൽ വളരെ ദീർഘകാലം വസിക്കുന്നു; അവർക്ക് പുനരാവൃത്തിയില്ല.
Bṛhadāraṇyaka 6.2.16
अथ ये यज्ञेन दानेन तपसा लोकाञ्जयन्ति ते धूममभिसंभवन्ति ।
धूमाद्रात्रिम् ।
रात्रेरपक्षीयमाणपक्षम् ।
अपक्षीयमाणपक्षाद्यान् षण्मासान् दक्षिणादित्य एति ।
मासेभ्यः पितृलोकम् ।
पितृलोकाच्चन्द्रम् ।
ते चन्द्रं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
तांस्तत्र देवा यथा सोमं राजानमाप्यायस्वापक्षीयस्वेत्येवमेनांस्तत्र भक्षयन्ति ।
तेषां यदा तत्पर्यवैत्यथेममेवाकाशमभिनिष्पद्यन्ते ।
आकाशाद्वायुम् ।
वायोर्वृष्टिम् ।
वृष्टेः पृथिवीम् ।
ते पृथिवीं प्राप्यान्नं भवन्ति ।
ते पुनः पुरुषाग्नौ हूयन्ते ततो योषाग्नौ जायन्ते ।
लोकान् प्रत्युथायिनस्त एवमेवानुपरिवर्तन्ते ।
अथ य एतौ पन्थानौ न विदुस्ते कीटाः पतङ्गा यदिदं दन्दशूकम् ॥ ६.२.१६ ॥
യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ് എന്നിവയാൽ ലോകങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവർ ധൂമത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. ധൂമത്തിൽനിന്ന് രാത്രി, രാത്രിയിൽനിന്ന് കൃഷ്ണപക്ഷം, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽനിന്ന് സൂര്യൻ ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക് പോകുന്ന ആറു മാസങ്ങൾ; മാസങ്ങളിൽനിന്ന് പിതൃലോകം, പിതൃലോകത്തിൽനിന്ന് ചന്ദ്രൻ. ചന്ദ്രനെ പ്രാപിച്ച് അവർ അന്നമായിത്തീരുന്നു. അവിടെ ദേവന്മാർ 'രാജാവായ സോമാ, വളരൂ, ക്ഷയിക്കരുതേ' എന്നു പറഞ്ഞ് അവരെ അങ്ങനെതന്നെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. അത് തീരുമ്പോൾ അവർ ഈ ആകാശത്തിൽത്തന്നെ ഉദയം ചെയ്യുന്നു; ആകാശത്തിൽനിന്ന് വായു, വായുവിൽനിന്ന് മഴ, മഴയിൽനിന്ന് ഭൂമി. ഭൂമിയെ പ്രാപിച്ച് അവർ വീണ്ടും അന്നമാകുന്നു; പിന്നെ പുരുഷാഗ്നിയിൽ ആഹുതിയാകുന്നു, അനന്തരം സ്ത്രീ അഗ്നിയിൽ ജനിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി ഉയർന്നുവന്ന് അവർ ഇങ്ങനെതന്നെ ചുറ്റിത്തിരിയുന്നു. എന്നാൽ ഈ രണ്ടു വഴികളും അറിയാത്തവർ പുഴുക്കളും ശലഭങ്ങളും ഈ കടിക്കുന്ന ജീവികളും ആയിത്തീരുന്നു.