ଉପନିଷଦ · Praśna 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Praśna 1.1
ॐ सुकेशा च भारद्वाजः शैब्यश्च सत्यकामः सौर्यायणी
च गार्ग्यः कौसल्यश्चाश्वलायनो भार्गवो वैदर्भिः कबन्धी
कात्यायनस्ते हैते ब्रह्मपरा ब्रह्मनिष्ठाः परं
ब्रह्मान्वेषमाणा एष ह वै तत्सर्वं वक्ष्यतीति ते ह
समित्पाणयो भगवन्तं पिप्पलादमुपसन्नाः ॥ १.१ ॥
ଓଁ। ସୁକେଶା, ଭାରଦ୍ବାଜ, ଶୈବ୍ୟ ସତ୍ୟକାମ, ସୌର୍ଯାୟଣୀ ଗାର୍ଗ୍ୟ, କୌଶଲ୍ୟ ଆଶ୍ବଲାୟନ, ଭାର୍ଗବ ବୈଦର୍ଭି ଓ କବନ୍ଧୀ କାତ୍ୟାୟନ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମପର, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପରବ୍ରହ୍ମର ଅନ୍ୱେଷୀ ଥିଲେ। 'ଏ ସବୁ ଆମକୁ କହିବେ' ଭାବି ହାତରେ ସମିଧ ଧରି ସେମାନେ ଭଗବାନ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
Praśna 1.2
तन् ह स ऋषिरुवच भूय एव तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया
संवत्सरं संवत्स्यथ
यथाकामं प्रश्नान् पृच्छत यदि विज्ञास्यामः सर्वं ह वो
वक्ष्याम इति ॥ १.२ ॥
ସେଇ ଋଷି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଆଉ ଏକ ବର୍ଷ ବାସ କର। ଯେତେ ପ୍ରଶ୍ନ ଇଚ୍ଛା ପୁଚ୍ଛ। ଆମେ ଜାଣିଲେ ତୁମକୁ ସବୁ କହିବୁ।'
Praśna 1.3
अथ कबन्धी कत्यायन उपेत्य पप्रच्छ ।
भगवन् कुते ह वा इमाः प्रजाः प्रजायन्त इति ॥ १.३ ॥
ତେବେ କବନ୍ଧୀ କାତ୍ୟାୟନ ନିକଟକୁ ଆସି ପଚାରିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ କେଉଁଠାରୁ ଜନ୍ମନ୍ତି?'
Praśna 1.4
तस्मै स होवाच प्रजाकामो वै प्रजापतिः स तपोऽतप्यत
स तपस्तप्त्वा स मिथुनमुत्पादयते ।
रयिं च प्रणं
चेत्येतौ मे बहुधा प्रजाः करिष्यत इति ॥ १.४ ॥
ତାଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ: 'ପ୍ରଜାକାମ ପ୍ରଜାପତି ତପ କଲେ। ତପ କରି ସେ ଏକ ଯୋଡ଼ା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ — ରୟି (ପଦାର୍ଥ) ଓ ପ୍ରାଣ (ଜୀବନଶ୍ୱାସ)। ଏ ଦୁଇଟି ମୋ ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବେ ବୋଲି।'
Praśna 1.5
आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमा रयिर्वा एतत्
सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च तस्मान्मूर्तिरेव रयिः ॥ १.५ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରାଣ, ଚନ୍ଦ୍ର ରୟି। ମୂର୍ତ୍ତ ଓ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଯାହା କିଛି ଅଛି ସବୁ ରୟି। ତେଣୁ ମୂର୍ତ୍ତି ହିଁ ରୟି।
Praśna 1.6
अथादित्य उदयन्यत्प्राचीं दिशं प्रविशति तेन प्राच्यान्
प्राणान् रश्मिषु सन्निधत्ते ।
यद्दक्षिणां यत् प्रतीचीं
यदुदीचीं
यदधो यदूर्ध्वं यदन्तरा दिशो यत् सर्वं प्रकाशयति
तेन सर्वान् प्राणान् रश्मिषु सन्निधत्ते ॥ १.६ ॥
ତା'ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହୋଇ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବର ପ୍ରାଣମାନଙ୍କୁ କିରଣରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ତଳ, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ମଧ୍ୟବର୍ତୀ ଦିଗ ଏବଂ ଯାହା ସବୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣକୁ କିରଣରେ ସ୍ଥାପନ କରେ।
Praśna 1.7
स एष वैश्वानरो विश्वरुपः प्राणोऽग्निरुदयते ।
तदेतदृचाऽभ्युक्तम् ॥ १.७ ॥
ସେଇ ଏହି ବୈଶ୍ୱାନର, ବିଶ୍ୱରୂପ ପ୍ରାଣ, ଅଗ୍ନିରୂପେ ଉଦିତ ହୁଏ। ଏ ବିଷୟରେ ଗୋଟିଏ ଋକ୍ କୁହାଯାଇଛି।
Praśna 1.8
विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं
परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् ।
सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः
प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥ १.८ ॥
ବିଶ୍ୱରୂପ, ହରିତ ବର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ପରମ ଆଶ୍ରୟ, ଏକ ଜ୍ୟୋତି, ତାପଦାତା, ସହସ୍ର କିରଣ ବିଶିଷ୍ଟ, ଶତଧା ବିଦ୍ୟମାନ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରାଣ — ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହୁଏ।
Praśna 1.9
संवत्सरो वै प्रजापतिस्तस्यायने दक्षिणं चोत्तरं च ।
तद्ये ह वै तदिष्टापूर्ते कृतमित्युपासते ते चान्द्रमसमेव
लोकमभिजयन्ते ।
त एव पुनरावर्तन्ते तस्मादेत ऋषयः
प्रजाकामा दक्षिणं प्रतिपद्यन्ते ।
एष ह वै रयिर्यः
पितृयाणः ॥ १.९ ॥
ସଂବତ୍ସର ହିଁ ପ୍ରଜାପତି; ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦୁଇ ଅୟନ ଅଛି। ଯେଉଁମାନେ ଇଷ୍ଟ ଓ ପୂର୍ତ କର୍ମ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବି ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକ ହିଁ ଜୟ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ପୁଣି ଫେରି ଆସନ୍ତି। ଏଣୁ ସନ୍ତାନକାମୀ ଏହି ଋଷିମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ପଥ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହା ହିଁ ରୟି, ଏହା ହିଁ ପିତୃଯାଣ।
Praśna 1.10
अथोत्तरेण तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया
विद्ययाऽऽत्मानमन्विष्यादित्यमभिजयन्ते ।
एतद्वै
प्राणानामायतनमेतदमृतमभयमेतत् परायणमेतस्मान्न
पुनरावर्तन्त इत्येष निरोधस्तदेष श्लोकः ॥ १.१० ॥
କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତର ପଥରେ — ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଖୋଜି — ସେମାନେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଜୟ କରନ୍ତି। ଏହା ହିଁ ପ୍ରାଣମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ; ଏହା ହିଁ ଅମୃତ, ଅଭୟ, ଏହା ହିଁ ପରମ ଗତି। ଏଥିରୁ ସେମାନେ ପୁଣି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ — ଏହା ହିଁ ନିରୋଧ। ଏ ବିଷୟରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅଛି।
Praśna 1.11
पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं
दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् ।
अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं
सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितमिति ॥ १.११ ॥
ପାଞ୍ଚ ପାଦ ଓ ବାର ରୂପବିଶିଷ୍ଟ ପିତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଆକାଶର ଆଗ ପାଖ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ, ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି। ଏବଂ ଏହି ଅନ୍ୟ ବିଚକ୍ଷଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାତ ଚକ୍ର ଓ ଛଅ ଅରବିଶିଷ୍ଟ, ତାହାରେ ଅର୍ପିତ ବୋଲି କହନ୍ତି।
Praśna 1.12
मासो वै प्रजापतिस्तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः
शुक्लः प्रणस्तस्मादेत ऋषयः शुक्ल इष्टं कुर्वन्तीतर
इतरस्मिन् ॥ १.१२ ॥
ମାସ ହିଁ ପ୍ରଜାପତି; ତାଙ୍କର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ହିଁ ରୟି; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପ୍ରାଣ। ଏଣୁ ଏହି ଋଷିମାନେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଇଷ୍ଟ କର୍ମ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ।
Praśna 1.13
अहोरात्रो वै प्रजापतिस्तस्याहरेव प्राणो रात्रिरेव रयिः
प्राणं वा एते प्रस्कन्दन्ति ये दिवा रत्या संयुज्यन्ते
ब्रह्मचर्यमेव तद्यद्रात्रौ रत्या संयुज्यन्ते ॥ १.१३ ॥
ଦିନ ଏବଂ ରାତ୍ରି ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରଜାପତି। ତାଙ୍କର ଦିନ ହିଁ ପ୍ରାଣ ଏବଂ ରାତ୍ରି ହିଁ ରୟି (ପଦାର୍ଥ)। ଯେଉଁମାନେ ଦିନରେ ରତି ଦ୍ୱାରା ମିଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରାଣ ଝରାଇ ଦିଅନ୍ତି। ରାତ୍ରିରେ ରତି ଦ୍ୱାରା ମିଳିତ ହେବା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ।
Praśna 1.14
अन्नं वै प्रजापतिस्ततो ह वै तद्रेतस्तस्मादिमाः प्रजाः
प्रजायन्त इति ॥ १.१४ ॥
ଅନ୍ନ ହିଁ ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରଜାପତି। ତାହାଠାରୁ ସେହି ରେତସ (ବୀର୍ଯ୍ୟ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେଥିପାଇଁ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଜନ୍ମନ୍ତି।
Praśna 1.15
तद्ये ह वै तत् प्रजापतिव्रतं चरन्ति ते मिथुनमुत्पादयन्ते ।
तेषामेवैष ब्रह्मलोको येषां तपो ब्रह्मचर्यं येषु सत्यं
प्रतिष्टितम् ॥ १.१५ ॥
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସେହି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମିଥୁନ (ଯୁଗଳ) ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନଙ୍କଠାରେ ତପ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁମାନଙ୍କଠାରେ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେମାନଙ୍କର ହିଁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଲୋକ।
Praśna 1.16
तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोको न येषु जिह्ममनृतं न
माया चेति ॥ १.१६ ॥
ଯେଉଁମାନଙ୍କଠାରେ ବକ୍ରତା, ମିଥ୍ୟା କିମ୍ବା ମାୟା ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ହିଁ ସେହି ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ।