ఉపనిషత్తులు · Praśna 1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Praśna 1.1
ॐ सुकेशा च भारद्वाजः शैब्यश्च सत्यकामः सौर्यायणी
च गार्ग्यः कौसल्यश्चाश्वलायनो भार्गवो वैदर्भिः कबन्धी
कात्यायनस्ते हैते ब्रह्मपरा ब्रह्मनिष्ठाः परं
ब्रह्मान्वेषमाणा एष ह वै तत्सर्वं वक्ष्यतीति ते ह
समित्पाणयो भगवन्तं पिप्पलादमुपसन्नाः ॥ १.१ ॥
ఓం. సుకేశా, భారద్వాజుడు, శైబ్యుడు సత్యకాముడు, సౌర్యాయణి గార్గ్యుడు, కౌసల్యుడు ఆశ్వలాయనుడు, భార్గవుడు వైదర్భి, కబంధి కాత్యాయనుడు — వీరంతా బ్రహ్మపరులు, బ్రహ్మనిష్ఠులు, పరబ్రహ్మను అన్వేషించువారు. 'ఈయన అంతా చెబుతాడు' అని భావించి, చేతుల్లో సమిధలతో భగవాన్ పిప్పలాదుని వద్దకు చేరారు.
Praśna 1.2
तन् ह स ऋषिरुवच भूय एव तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया
संवत्सरं संवत्स्यथ
यथाकामं प्रश्नान् पृच्छत यदि विज्ञास्यामः सर्वं ह वो
वक्ष्याम इति ॥ १.२ ॥
ఆ ఋషి వారితో ఇలా అన్నాడు: 'తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, శ్రద్ధతో మరొక సంవత్సరం నివసించండి. మీకు ఇష్టమైన ప్రశ్నలు అడగండి. మనం తెలుసుకోగలిగితే మీకు అన్నీ చెబుతాము.'
Praśna 1.3
अथ कबन्धी कत्यायन उपेत्य पप्रच्छ ।
भगवन् कुते ह वा इमाः प्रजाः प्रजायन्त इति ॥ १.३ ॥
అప్పుడు కబంధి కాత్యాయనుడు దగ్గరకు వచ్చి అడిగాడు: 'భగవన్, ఈ ప్రజలు ఎక్కడ నుండి పుడుతున్నారు?'
Praśna 1.4
तस्मै स होवाच प्रजाकामो वै प्रजापतिः स तपोऽतप्यत
स तपस्तप्त्वा स मिथुनमुत्पादयते ।
रयिं च प्रणं
चेत्येतौ मे बहुधा प्रजाः करिष्यत इति ॥ १.४ ॥
వారితో ఆయన చెప్పాడు: 'ప్రజలను కోరిన ప్రజాపతి తపస్సు చేశాడు. తపస్సు చేసి ఒక జంటను సృష్టించాడు — రయి (పదార్థం) మరియు ప్రాణం (జీవశ్వాస). ఈ రెండూ నాకు అనేక విధాలుగా ప్రజలను సృష్టిస్తాయని.'
Praśna 1.5
आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमा रयिर्वा एतत्
सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च तस्मान्मूर्तिरेव रयिः ॥ १.५ ॥
నిశ్చయంగా సూర్యుడు ప్రాణుడు; చంద్రుడు రయి. రూపం కలిగినదీ రూపం లేనిదీ అన్నీ రయియే. కాబట్టి రూపమే రయి.
Praśna 1.6
अथादित्य उदयन्यत्प्राचीं दिशं प्रविशति तेन प्राच्यान्
प्राणान् रश्मिषु सन्निधत्ते ।
यद्दक्षिणां यत् प्रतीचीं
यदुदीचीं
यदधो यदूर्ध्वं यदन्तरा दिशो यत् सर्वं प्रकाशयति
तेन सर्वान् प्राणान् रश्मिषु सन्निधत्ते ॥ १.६ ॥
తర్వాత సూర్యుడు ఉదయించి తూర్పు దిశలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, దాని ద్వారా తూర్పు ప్రాణాలను కిరణాలలో నిలుపుతాడు. దక్షిణ, పశ్చిమ, ఉత్తర, క్రింది, పై, మధ్య దిశలను, సమస్తాన్ని ప్రకాశింపజేసినప్పుడు, దాని ద్వారా సమస్త ప్రాణాలను కిరణాలలో నిలుపుతాడు.
Praśna 1.7
स एष वैश्वानरो विश्वरुपः प्राणोऽग्निरुदयते ।
तदेतदृचाऽभ्युक्तम् ॥ १.७ ॥
ఆ ఈ వైశ్వానరుడు, విశ్వరూపుడు ప్రాణుడు, అగ్నిగా ఉదయిస్తాడు. దీనిపై ఒక ఋక్కు చెప్పబడింది.
Praśna 1.8
विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं
परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् ।
सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः
प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥ १.८ ॥
విశ్వరూపుడు, హరిత వర్ణుడు, సర్వజ్ఞుడు, పరమ ఆశ్రయం, ఏకమైన జ్యోతి, తపించువాడు, వేయి కిరణాలు కలవాడు, నూరు విధాలుగా ఉండువాడు, ప్రజల ప్రాణమైన ఈ సూర్యుడు ఉదయిస్తాడు.
Praśna 1.9
संवत्सरो वै प्रजापतिस्तस्यायने दक्षिणं चोत्तरं च ।
तद्ये ह वै तदिष्टापूर्ते कृतमित्युपासते ते चान्द्रमसमेव
लोकमभिजयन्ते ।
त एव पुनरावर्तन्ते तस्मादेत ऋषयः
प्रजाकामा दक्षिणं प्रतिपद्यन्ते ।
एष ह वै रयिर्यः
पितृयाणः ॥ १.९ ॥
సంవత్సరమే ప్రజాపతి; దానికి దక్షిణ, ఉత్తర అనే రెండు అయనాలు ఉన్నాయి. ఇష్టం, పూర్తం అనే కర్మలు చేయబడ్డాయని భావించి ఉపాసించేవారు చంద్రలోకాన్నే జయిస్తారు; వారు మళ్లీ తిరిగి వస్తారు. అందుకే సంతానం కోరే ఋషులు దక్షిణ మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు. ఇదే రయి, ఇదే పితృయాణం.
Praśna 1.10
अथोत्तरेण तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया
विद्ययाऽऽत्मानमन्विष्यादित्यमभिजयन्ते ।
एतद्वै
प्राणानामायतनमेतदमृतमभयमेतत् परायणमेतस्मान्न
पुनरावर्तन्त इत्येष निरोधस्तदेष श्लोकः ॥ १.१० ॥
కాని ఉత్తర మార్గం ద్వారా — తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, శ్రద్ధ, విద్యల ద్వారా ఆత్మను అన్వేషించి — వారు ఆదిత్యుని జయిస్తారు. ఇదే ప్రాణాలకు ఆశ్రయం; ఇదే అమృతం, అభయం, ఇదే పరమ గమ్యం. దీని నుండి వారు మళ్లీ తిరిగిరారు — ఇదే నిరోధం. ఈ విషయంలో ఈ శ్లోకం ఉంది.
Praśna 1.11
पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं
दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् ।
अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं
सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितमिति ॥ १.११ ॥
ఐదు పాదాలు, పన్నెండు రూపాలు కలిగిన తండ్రిని, ఆకాశానికి ఆవలి అర్ధభాగంలో జలంతో నిండినవాడని కొందరు అంటారు. మరియు ఈ ఇతర విచక్షణులు అతన్ని ఏడు చక్రాలు ఆరు ఆకులు కలిగి అందులో అర్పితమైనవాడని అంటారు.
Praśna 1.12
मासो वै प्रजापतिस्तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः
शुक्लः प्रणस्तस्मादेत ऋषयः शुक्ल इष्टं कुर्वन्तीतर
इतरस्मिन् ॥ १.१२ ॥
మాసమే ప్రజాపతి; అతని కృష్ణపక్షమే రయి; శుక్లపక్షం ప్రాణం. అందుకే ఈ ఋషులు శుక్లపక్షంలో ఇష్టయాగం చేస్తారు; ఇతరులు ఇతర పక్షంలో.
Praśna 1.13
अहोरात्रो वै प्रजापतिस्तस्याहरेव प्राणो रात्रिरेव रयिः
प्राणं वा एते प्रस्कन्दन्ति ये दिवा रत्या संयुज्यन्ते
ब्रह्मचर्यमेव तद्यद्रात्रौ रत्या संयुज्यन्ते ॥ १.१३ ॥
పగలు మరియు రాత్రి నిజంగా ప్రజాపతి. ఆయన పగలే ప్రాణం; రాత్రే రయి (పదార్థం). పగలు రతితో కలిసేవారు ప్రాణాన్ని చిందిస్తారు. రాత్రి రతితో కలవడమే బ్రహ్మచర్యం.
Praśna 1.14
अन्नं वै प्रजापतिस्ततो ह वै तद्रेतस्तस्मादिमाः प्रजाः
प्रजायन्त इति ॥ १.१४ ॥
అన్నమే నిజంగా ప్రజాపతి. దాని నుండే ఆ రేతస్సు (వీర్యం) కలుగుతుంది; అందుచేతనే ఈ ప్రజలు పుడతారు.
Praśna 1.15
तद्ये ह वै तत् प्रजापतिव्रतं चरन्ति ते मिथुनमुत्पादयन्ते ।
तेषामेवैष ब्रह्मलोको येषां तपो ब्रह्मचर्यं येषु सत्यं
प्रतिष्टितम् ॥ १.१५ ॥
ప్రజాపతి ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించేవారు జంటను ఉత్పత్తి చేస్తారు. తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం ఉన్నవారికి, సత్యం స్థిరంగా ఉన్నవారికి ఇదే బ్రహ్మలోకం.
Praśna 1.16
तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोको न येषु जिह्ममनृतं न
माया चेति ॥ १.१६ ॥
వక్రత, అసత్యం, మాయ లేనివారికే ఆ నిర్మలమైన బ్రహ్మలోకం.