યજુર્વેદ · અધ્યાય 30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
30.1
देव सवितः प्र सुव यज्ञं प्र सुव यज्ञपतिं भगाय ।
दिव्यो गन्धर्वः केतुपूः केतं नः पुनातु वाचस्पतिर् वाजं नः स्वदतु ॥ ३०.१ ॥
હે દેવ સવિતા, યજ્ઞને આગળ ધપાવો; યજ્ઞપતિને ભગ માટે આગળ ધપાવો. દિવ્ય ગંધર્વ, જ્ઞાનના શોધક, અમારા જ્ઞાનને પવિત્ર કરો; વાચસ્પતિ અમારા અન્નને મધુર કરો.
30.2
तत् सवितुर् वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ।
धियो यो नः प्रचोदयत् ॥ ३०.२ ॥
સવિતા દેવના તે વરેણ્ય તેજનું અમે ધ્યાન ધરીએ છીએ; તે અમારી બુદ્ધિને પ્રેરણા આપે.
30.3
विश्वानि देव सवितर् दुरितानि परा सुव ।
यद् भद्रं तन् न ऽ आ सुव ॥ ३०.३ ॥
હે દેવ સવિતા, સર્વ દુરિતોને દૂર હડસેલો; જે કલ્યાણકારી છે તે અમારા તરફ લાવો.
30.4
विभक्तारꣳ हवामहे वसोश् चित्रस्य राधसः ।
सवितारं नृचक्षसम् ॥ ३०.४ ॥
ધન અને અદ્ભુત દાનના વિતરક, મનુષ્યોના નિરીક્ષક સવિતાને અમે આહ્વાન કરીએ છીએ.
30.5
ब्रह्मणे ब्राह्मणं क्षत्राय राजन्यं मरुद्भ्यो वैश्यं तपसे शूद्रं तमसे तस्करं नारकाय वीरहणं पाप्मने क्लीबम् आक्रयाया ऽ अयोगुं कामाय पुꣳश्चलूम् अतिक्रुष्टाय मागधम् ॥ ३०.५ ॥
બ્રહ્મ માટે બ્રાહ્મણ, ક્ષત્ર માટે રાજન્ય, મરુતો માટે વૈશ્ય, તપ માટે શૂદ્ર, તમસ માટે ચોર, નરક માટે વીરહન, પાપ માટે ક્લીબ, આક્રયા માટે અયોગુ, કામ માટે પુંશ્ચલી, અતિક્રુષ્ટ માટે માગધ.
30.6
नृत्ताय सूतं गीताय शैलूषं धर्माय सभाचरं नरिष्ठायै भीमलं नर्माय रेभꣳ हसाय कारिम् आनन्दाय स्त्रीषखं प्रमदे कुमारीपुत्रं मेधायै रथकारं धैर्याय तक्षाणम् ॥ ३०.६ ॥
નૃત્ય માટે સૂત, ગીત માટે શૈલૂષ, ધર્મ માટે સભાચર, નરિષ્ઠા માટે ભીમલ, રમત માટે રેભ, હાસ્ય માટે કારિ, આનંદ માટે સ્ત્રીષખ, પ્રમોદ માટે કુમારીપુત્ર, મેધા માટે રથકાર અને ધૈર્ય માટે તક્ષ.
30.7
तपसे कौलालं मायायै कर्मारꣳ रूपाय मणिकारꣳ शुभे वपꣳ शरव्याया ऽ इषुकारꣳ हेत्यै धनुष्कारं कर्मणे ज्याकारं दिष्टाय रज्जुसर्जं मृत्यवे मृगयुम् अन्तकाय श्वनिनम् ॥ ३०.७ ॥
તપ માટે કુંભાર, માયા માટે લુહાર, રૂપ માટે મણિકાર, શુભ માટે વાળંદ, શરવ્યા માટે ઇષુકાર, હેતિ માટે ધનુષ્કાર, કર્મ માટે જ્યાકાર, દિષ્ટ માટે રજ્જુસર્જ, મૃત્યુ માટે મૃગયુ અને અંતક માટે શ્વનિ.
30.8
नदीभ्यः पौञ्जिष्ठम् ऋक्षीकाभ्यो नैषादं पुरुषव्याघ्राय दुर्मदं गन्धर्वाप्सरोभ्यो व्रात्यं प्रयुग्भ्य ऽ उन्मत्तꣳ सर्पदेवजनेभ्यो ऽप्रतिपदमयेभ्यः कितवम् ईर्यताया ऽ अकितवं पिशाचेभ्यो बिदलकारीं यातुधानेभ्यः कण्टकीकारीम् ॥ ३०.८ ॥
નદીઓ માટે પૌંજિષ્ઠ, ઋક્ષીકાઓ માટે નૈષાદ, પુરુષવ્યાઘ્ર માટે દુર્મદ, ગંધર્વ-અપ્સરાઓ માટે વ્રાત્ય, પ્રયુક્ માટે ઉન્મત્ત, સર્પ-દેવ-જનો માટે અપ્રતિપદ, અયો માટે કિતવ, ઈર્યતા માટે અકિતવ, પિશાચો માટે બિદલકારી અને યાતુધાનો માટે કંટકીકારી.
30.9
संधये जारं गेहायोपपतिम् आर्त्यै परिवित्तं निर्ऋत्यै परिविविदानम् अराद्ध्या ऽ एदिधिषुःपतिं निष्कृत्यै पेशस्कारीꣳ संज्ञानाय स्मरकारीं प्रकामोद्यायोपसदं वर्णायानुरुधं बलायोपदाम् ॥ ३०.९ ॥
સંધિ માટે જારને, ગૃહ માટે ઉપપતિને, આર્તિ માટે પરિવિત્તને, નિર્ઋતિ માટે પરિવિવિદાનને, અરાદ્ધિ માટે એદિધિષુપતિને, નિષ્કૃતિ માટે પેશસ્કારીને, સંજ્ઞાન માટે સ્મરકારીને, પ્રકામોદ્ય માટે ઉપસદને, વર્ણ માટે અનુરુધને, બળ માટે ઉપદાને.
30.10
उत्सादेभ्यः कुब्जं प्रमुदे वामनं द्वार्भ्यः स्रामꣳ स्वप्नायान्धम् अधर्माय बधिरं पवित्राय भिषजं प्रज्ञानाय नक्षत्रदर्शम् आशिक्षायै प्रश्निनम् उपशिक्षाया ऽ अभिप्रश्निनं मर्यादायै प्रश्नविवाकम् ॥ ३०.१० ॥
ઉત્સાદો માટે કુબ્જને, પ્રમોદ માટે વામનને, દ્વારો માટે સ્રામને, સ્વપ્ન માટે અંધને, અધર્મ માટે બધિરને, પવિત્રતા માટે ભિષજને, પ્રજ્ઞાન માટે નક્ષત્રદર્શીને, આશિક્ષા માટે પ્રશ્નીને, ઉપશિક્ષા માટે અભિપ્રશ્નીને, મર્યાદા માટે પ્રશ્નવિવાકને.
30.11
अर्मेभ्यो हस्तिपं जवायाश्वपं पुष्ट्यै गोपालं वीर्यायाविपालं तेजसे ऽजपालम् इरायै कीनाशं कीलालाय सुराकारं भद्राय गृहपꣳ श्रेयसे वित्तधम् आध्यक्ष्यायानुक्षत्तारम् ॥ ३०.११ ॥
અર્મો માટે હસ્તિપને, જવ માટે અશ્વપને, પુષ્ટિ માટે ગોપાલને, વીર્ય માટે અવિપાલને, તેજ માટે અજપાલને, ઇરા માટે કીનાશને, કીલાલ માટે સુરાકારને, ભદ્ર માટે ગૃહપને, શ્રેય માટે વિત્તધને, આધ્યક્ષ્ય માટે અનુક્ષત્તાને.
30.12
भायै दार्वाहारं प्रभाया ऽ अग्न्येधं ब्रध्नस्य विष्टपायाभिषेक्तारं वर्षिष्ठाय नाकाय परिवेष्टारं देवलोकाय पेशितारं मनुष्यलोकाय प्रकरितारꣳ सर्वेभ्यो लोकेभ्यो ऽ उपसेक्तारम् अव ऽ ऋत्यै वधायोपमन्थितारं मेधाय वासःपल्पूलीं प्रकामाय रजयित्रीम् ॥ ३०.१२ ॥
તેજ માટે લાકડાં વહેનાર, પ્રભા માટે અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરનાર, વિષ્ટપ માટે અભિષેક કરનાર, વર્ષિષ્ઠ નાક માટે પરિવેષ્ટા, દેવલોક માટે છેદક, મનુષ્યલોક માટે વિકિરક, સર્વ લોકો માટે સિંચક; અવ-ઋતિ અને વધ માટે મંથન કરનાર; મેધા માટે વસ્ત્ર ધોનારી, પ્રકામ માટે રંગનારી.
30.13
ऋतये स्तेनहृदयं वैरहत्याय पिशुनं विविक्त्यै क्षत्तारम् औपद्रष्ट्र्यायानुक्षत्तारं बालायानुचरं भूम्ने परिष्कन्दं प्रियाय प्रियवादिनम् अरिष्ट्या ऽ अश्वसादꣳ स्वर्गाय लोकाय भागदुघं वर्षिष्ठाय नाकाय परिवेष्टारम् ॥ ३०.१३ ॥
ઋત માટે ચોરહૃદય, વૈરહત્યા માટે પિશુન, વિવિક્તિ માટે ક્ષત્તા, ઔપદ્રષ્ટ્ર્ય માટે અનુક્ષત્તા, બાળક માટે અનુચર, ભૂમા માટે પરિષ્કંદ, પ્રિય માટે પ્રિયવાદી; અરિષ્ટિ માટે અશ્વસાદ; સ્વર્ગલોક માટે ભાગદુઘ; વર્ષિષ્ઠ નાક માટે પરિવેષ્ટા.
30.14
मन्यवे ऽयस्तापं क्रोधाय निसरं योगाय योक्तारꣳ शोकायाभिसर्तारं क्षेमाय विमोक्तारम् उत्कीलेभ्यस् त्रिष्ठिनं वपुषे मानस्कृतꣳ शीलायाञ्जनीकारीं निर्ऋत्यै कोशकारीं यमायासूम् ॥ ३०.१४ ॥
મન્યુ માટે લોખંડ તપાવનાર, ક્રોધ માટે નિસર, યોગ માટે યોક્તા, શોક માટે અભિસર્તા, ક્ષેમ માટે વિમોક્તા, ઉત્કીલો માટે ત્રિષ્ઠી, શરીર માટે માનસ્કૃત, શીલ માટે અંજનીકારી, નિર્ઋતિ માટે કોશકારી, યમ માટે આસૂ.
30.15
यमाय यमसूम् अथर्वभ्यो ऽवतोकाꣳ संवत्सराय पर्यायिणीं परिवत्सरायाविजाताम् इदावत्सरायातीत्वरीम् इद्वत्सरायातिष्कद्वरीं वत्सराय विजर्जराꣳ संवत्सराय पलिक्नीम् ऋभुभ्यो ऽजिनसंधꣳ साध्येभ्यश् चर्मम्नम् ॥ ३०.१५ ॥
યમ માટે યમસૂ, અથર્વો માટે અવતોકા, સંવત્સર માટે પર્યાયિણી, પરિવત્સર માટે અવિજાતા, ઇદાવત્સર માટે અતીત્વરી, ઇદ્વત્સર માટે અતિષ્કદ્વરી, વત્સર માટે વિજર્જરા, સંવત્સર માટે પલિક્ની, ઋભુઓ માટે અજિનસંધ, સાધ્યો માટે ચર્મમ્ન.
30.16
सरोभ्यो धैवरम् उपस्थावराभ्यो दाशं वैशन्ताभ्यो बैन्दं नड्वलाभ्यः शौष्कलं पाराय मार्गारम् अवराय केवर्तं तीर्थेभ्य ऽ आन्दं विषमेभ्यो मैनालꣳ स्वनेभ्यः पर्णकं गुहाभ्यः किरातꣳ सानुभ्यो जम्भकं पर्वतेभ्यः किम्पूरुषम् ॥ ३०.१६ ॥
સરોવરો માટે ધૈવર, ઉપસ્થાવરો માટે દાશ, વૈશંતો માટે બૈન્દ, નડ્વલો માટે શૌષ્કલ, પાર માટે માર્ગાર, અવર માટે કેવર્ત, તીર્થો માટે આન્દ, વિષમો માટે મૈનાલ, સ્વનો માટે પર્ણક, ગુફાઓ માટે કિરાત, શિખરો માટે જમ્ભક, પર્વતો માટે કિંપુરુષ.
30.17
बीभत्सायै पौल्कसं वर्णाय हिरण्यकारं तुलायै वाणिजं पश्चादोषाय ग्लाविनं विश्वेभ्यो भूतेभ्यः सिध्मलं भूत्यै जागरणम् अभूत्यै स्वपनम् आर्त्यै जनवादिनं व्यृद्ध्या ऽ अपगल्भꣳ सꣳशराय प्रच्छिदम् ॥ ३०.१७ ॥
ભીભત્સા માટે પૌલ્કસ, વર્ણ માટે સોની, તુલા માટે વેપારી, પશ્ચાદ્દોષ માટે થાકેલો, સર્વ ભૂતો માટે કોઢી, ભૂતિ માટે જાગરણ, અભૂતિ માટે નિદ્રા, આર્તિ માટે જનવાદી, વ્યૃદ્ધિ માટે નિર્ભયતા વિનાનો, સંશર માટે છેદક.
30.18
अक्षराजाय कितवं कृतायादिनवदर्शं त्रेतायै कल्पिनं द्वापरायाधिकल्पिनम् आस्कन्दाय सभास्थाणुं मृत्यवे गोव्यच्छम् अन्तकाय गोघातं क्षुधे यो गां विकृन्तन्तं भिक्षमाण ऽ उपतिष्ठति दुष्कृताय चरकाचार्यं पाप्मने सैलगम् ॥ ३०.१८ ॥
અક્ષરાજ માટે જુગારી, કૃત માટે આદિનવદર્શ, ત્રેતા માટે કલ્પી, દ્વાપર માટે અધિકલ્પી, આસ્કંદ માટે સભાસ્થાણુ, મૃત્યુ માટે ગોવ્યચ્છ, અંતક માટે ગોઘાતક, ક્ષુધા માટે ગાયને કાપીને ભિક્ષા માંગનાર સમીપ ઊભો રહે છે, દુષ્કૃત માટે ચરકાચાર્ય, પાપ્મ માટે શૈલગ.
30.19
प्रतिश्रुत्काया ऽ अर्तनं घोषाय भषम् अन्ताय बहुवादिनम् अनन्ताय मूकꣳ शब्दायाडम्बराघातं महसे वीणावादं क्रोशाय तूणवध्मम् अवरस्पराय शङ्खध्मं वनाय वनपम् अन्यतोरण्याय दावपम् ॥ ३०.१९ ॥
પ્રતિશ્રુત્કા માટે અર્તન, ઘોષ માટે ભષક, અંત માટે બહુવાદી, અનંત માટે મૂક, શબ્દ માટે આડંબરઘાત, મહસ માટે વીણાવાદક, ક્રોશ માટે તૂણવાદક, અવરસ્પર માટે શંખધ્મક, વન માટે વનપાલ, અન્યતોરણ્ય માટે દાવપ.
30.20
नर्माय पुꣳश्चलूꣳ हसाय कारिं यादसे शाबल्यां ग्रामण्यं गणकम् अभिक्रोशकं तान् महसे वीणावादं पाणिघ्नं तूणवध्मं तान् नृतायानन्दाय तलवम् ॥ ३०.२० ॥
હાસ્ય માટે વ્યભિચારિણી, ગાયક, જળચર, ચિતરેલી સ્ત્રી, ગ્રામપ્રમુખ, ગણક, નિંદક એમને; તે મહાન માટે વીણાવાદક, હાથથી મારનાર, તૂણવ વાદક; નર્તક માટે, આનંદ માટે તલવ.
30.21
अग्नये पीवानं पृथिव्यै पीठसर्पिणं वायवे चाण्डालम् अन्तरिक्षाय वꣳशनर्तिनं दिवे खलतिꣳ सूर्याय हर्यक्षं नक्षत्रेभ्यः किर्मिरं चन्द्रमसे किलासम् अह्ने शुक्लं पिङ्गाक्षꣳ रात्र्यै कृष्णं पिङ्गाक्षम् ॥ ३०.२१ ॥
અગ્નિ માટે જાડો, પૃથ્વી માટે પીઠ પર સરકનાર, વાયુ માટે ચાંડાળ, અંતરિક્ષ માટે વાંસનર્તક, દ્યુલોક માટે ટકલો, સૂર્ય માટે પિંગળ આંખોવાળો, નક્ષત્રો માટે ધાબાવાળો, ચંદ્ર માટે કોઢી, દિવસ માટે શ્વેત પિંગળાક્ષ, રાત્રિ માટે કૃષ્ણ પિંગળાક્ષ.
30.22
अथैतान् अष्टौ विरूपान् आ लभते ऽतिदीर्घं चातिह्रस्वं चातिस्थूलं चातिकृशं चातिशुक्लं चातिकृष्णं चातिकुल्वं चातिलोमशं च ।
अशूद्रा ऽ अब्राह्मणास् ते प्राजापत्याः ।
मागधः पुꣳश्चली कितवः क्लीबो ऽशूद्रा ऽ अब्राह्मणास् ते प्राजापत्याः ॥ ३०.२२ ॥
પછી આ આઠ વિરૂપોને લે છે: અતિ લાંબો, અતિ ટૂંકો, અતિ સ્થૂળ, અતિ દુર્બળ, અતિ ગોરો, અતિ કાળો, અતિ કુબડો, અતિ રોમશ. તેઓ શૂદ્ર નથી, બ્રાહ્મણ નથી; તેઓ પ્રજાપતિના છે. માગધ, વેશ્યાપુરુષ, જુગારી, નપુંસક — તેઓ શૂદ્ર નથી, બ્રાહ્મણ નથી; તેઓ પ્રજાપતિના છે.