उपनिषदे · Śvetāśvatara 2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Śvetāśvatara 2.1
युञ्जानः प्रथमं मनस्तत्त्वाय सविता धियः ।
अग्नेर्ज्योतिर्निचाय्य पृथिव्या अध्याभरत् ॥ २.१ ॥
प्रथम मनाला तत्त्वासाठी जोडून सवितृने बुद्धींनाही जोडले. पृथ्वीवरून अग्नीची ज्योती एकत्र करून तिला वर धारण केले.
Śvetāśvatara 2.2
युक्तेन मनसा वयं देवस्य सवितुः सवे ।
सुवर्गेयाय शक्त्या ॥ २.२ ॥
आपण युक्त मनाने देव सवितृच्या प्रेरणेत असू. स्वर्गाला पोहोचण्यासाठी, शक्तीने.
Śvetāśvatara 2.3
युक्त्वाय मनसा देवान् सुवर्यतो धिया दिवम् ।
बृहज्ज्योतिः करिष्यतः सविता प्रसुवाति तान् ॥ २.३ ॥
मनाने युक्त करून, देवांना, स्वर्ग शोधत, बुद्धीने द्युलोकाला, महाज्योती करणारे—सविता त्यांना प्रेरित करतो.
Śvetāśvatara 2.4
युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः ।
विहोत्रा दधे वयुनाविदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः ॥ २.४ ॥
विप्र मनाला जोडतात, बुद्धींनाही जोडतात—महान, सर्वज्ञ विप्राच्या (ध्यानात). मार्ग जाणणारे विहोत्र एकालाच धारण करतात; ही देव सवितृची महान स्तुती आहे.
Śvetāśvatara 2.5
युजे वां ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर्विश्लोक एतु पथ्येव सूरेः ।
शृण्वन्तु विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः ॥ २.५ ॥
मी तुम्हा दोघांना प्राचीन ब्रह्माशी नमस्कारांसह जोडतो; ज्ञानी पुरुषाची कीर्ती मार्गावरील प्रवाशाप्रमाणे पोहोचो. दिव्य धामांत स्थित असलेले अमृताचे सर्व पुत्र ऐकोत.
Śvetāśvatara 2.6
अग्निर्यत्राभिमथ्यते वायुर्यत्राधिरुध्यते ।
सोमो यत्रातिरिच्यते तत्र सञ्जायते मनः ॥ २.६ ॥
जिथे अग्नी मंथला जातो, जिथे वायू रोखला जातो, जिथे सोम ओसंडतो, तिथेच मन उत्पन्न होते.
Śvetāśvatara 2.7
सवित्रा प्रसवेन जुषेत ब्रह्म पूर्व्यम् ।
यत्र योनिं कृणवसे न हि ते पूर्तमक्षिपत् ॥ २.७ ॥
सवितृच्या प्रेरणेने माणसाने प्राचीन ब्रह्मात रमावे; जिथे तू उगमस्थान निर्माण करतोस, तिथे तुझे पुण्य व्यर्थ जात नाही.
Śvetāśvatara 2.8
त्रिरुन्नतं स्थाप्य समं शरीरं हृदीन्द्रियाणि मनसा सन्निवेश्य ।
ब्रह्मोडुपेन प्रतरेत विद्वान्स्रोतांसि सर्वाणि भयानकानि ॥ २.८ ॥
शरीर तीन भागांत सरळ आणि समान ठेवून, इंद्रिये मनासह हृदयात स्थापित करून, विद्वानाने ब्रह्मरूप तराफ्याने सर्व भयंकर प्रवाह ओलांडावेत.
Śvetāśvatara 2.9
प्राणान्प्रपीड्येह स युक्तचेष्टः क्षीणे प्राणे नासिकयोच्छ्वसीत ।
दुष्टाश्वयुक्तमिव वाहमेनं विद्वान्मनो धारयेताप्रमत्तः ॥ २.९ ॥
येथे प्राणांना नियंत्रित करून, संयमित चेष्टा असलेल्या साधकाने, प्राण क्षीण झाल्यावर नाकाने उच्छ्वास घ्यावा. दुष्ट घोड्यांनी जुंपलेल्या रथाप्रमाणे, विद्वानाने सावधपणे या मनाला धारण करावे.
Śvetāśvatara 2.10
समे शुचौ शर्करावह्निवालुकाविवर्जिते शब्दजलाश्रयादिभिः ।
मनोनुकूले न तु चक्षुपीडने गुहानिवाताश्रयणे प्रयोजयेत् ॥ २.१० ॥
सपाट, स्वच्छ, खडे, अग्नी व वाळू नसलेल्या, आवाज व पाण्यापासून दूर, मनाला अनुकूल, डोळ्यांना त्रास न देणाऱ्या, वाऱ्यापासून संरक्षित गुहेत साधना करावी.
Śvetāśvatara 2.11
नीहारधूमार्कानिलानलानां खद्योतविद्युत्स्फटिकशशीनाम् ।
एतानि रूपाणि पुरःसराणि ब्रह्मण्यभिव्यक्तिकराणि योगे ॥ २.११ ॥
धुके, धूर, सूर्य, वारा, अग्नी, काजवा, वीज, स्फटिक, चंद्र — ही रूपे योगात ब्रह्माचे प्रकटीकरण करणारी पूर्वचिन्हे आहेत.
Śvetāśvatara 2.12
पृथिव्यप्तेजोऽनिलखे समुत्थिते पञ्चात्मके योगगुणे प्रवृत्ते ।
न तस्य रोगो न जरा न मृत्युः प्राप्तस्य योगाग्निमयं शरीरम् ॥ २.१२ ॥
पृथ्वी, जल, तेज, वायू आणि आकाश — या पाच घटकांनी युक्त योगगुण उदयास आणि प्रवृत्त झाल्यावर, योग प्राप्त झालेल्याला रोग नसतो, जरा नसते, मृत्यूही नसतो; त्याचे शरीर योगाग्निमय होते.
Śvetāśvatara 2.13
लघुत्वमारोग्यमलोलुपत्वं वर्णप्रसादं स्वरसौष्ठवं च ।
गन्धः शुभो मूत्रपुरीषमल्पं योगप्रवृत्तिं प्रथमां वदन्ति ॥ २.१३ ॥
हलकेपणा, आरोग्य, लोलुपतेचा अभाव, वर्णाची प्रसन्नता, स्वराची मधुरता, शुभ गंध आणि मल-मूत्र अल्प असणे — यांना योगाची पहिली प्रवृत्ती म्हणतात.
Śvetāśvatara 2.14
यथैव बिम्बं मृदयोपलिप्तं तेजोमयं भ्राजते तत्सुधान्तम् ।
तद्वाऽऽत्मतत्त्वं प्रसमीक्ष्य देही एकः कृतार्थो भवते वीतशोकः ॥ २.१४ ॥
मातीने माखलेला आरसा नीट घासल्यावर तेजोमय होऊन चमकतो, तसेच आत्मतत्त्व नीट पाहून देही एकटाच कृतार्थ होऊन शोकरहित होतो.
Śvetāśvatara 2.15
यदात्मतत्त्वेन तु ब्रह्मतत्त्वं दीपोपमेनेह युक्तः प्रपश्येत् ।
अजं ध्रुवं सर्वतत्त्वैर्विशुद्धं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपापैः ॥ २.१५ ॥
येथे योगयुक्त पुरुष आत्मतत्त्वाद्वारे दीपाप्रमाणे ब्रह्मतत्त्व पूर्णपणे पाहतो, तेव्हा अजन्मा, ध्रुव, सर्व तत्त्वांनी विशुद्ध अशा देवाला जाणून तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
Śvetāśvatara 2.16
एषो ह देवः प्रदिशोऽनु सर्वाः पूर्वो ह जातः स उ गर्भे अन्तः ।
स एव जातः स जनिष्यमाणः प्रत्यङ्जनास्तिष्ठति सर्वतोमुखः ॥ २.१६ ॥
हा देव सर्व दिशांमध्ये व्यापलेला आहे. तोच प्रथम जन्मलेला होता आणि गर्भातही तोच आहे. तोच जन्मलेला आणि तोच जन्म घेणारा आहे. सर्वतोमुख होऊन तो माणसांच्या अंतरात उभा आहे.
Śvetāśvatara 2.17
यो देवॊऽग्नौ योऽप्सु यो विश्वं भुवनमाविवेश ।
य ओषधीषु यो वनस्पतिषु तस्मै देवाय नमो नमः ॥ २.१७ ॥
जो देव अग्नीत आहे, जो पाण्यात आहे, ज्याने सर्व भुवनात प्रवेश केला आहे, जो औषधींमध्ये आणि वनस्पतींमध्ये आहे, त्या देवाला नमस्कार, नमस्कार.