ऋग्वेद · सूक्त 1.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.105.1
च॒न्द्रमा॑ अ॒प्स्व॑न्त~रा सु॑प॒र्णो धा॑वते दि॒वि न वो॑ हिरण्यनेमयः ।
प॒दं वि॑न्दन्ति विद्युतो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
चंद्र पाण्यात आत आहे; सुपर्ण (पक्षी) आकाशात धावतो. हे सोनेरी-परिधी देवांनो, वीजा तुमचे स्थान शोधतात. हे द्यावापृथिवी, हे मला कळू द्या.
1.105.2
अर्थ॒मिद्वा उ॑ अ॒र्थिन॒ आ जा॒या यु॑वते॒ पतिं॑ तु॒ञ्जाते॒ वृष्ण्यं॒ पयः॑ ।
प॒रि॒दाय॒ रसं॑ दुहे वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
खरोखर शोधणाऱ्याला एक हेतू आहे; पत्नी पतीला मिळते. ते दोघे वीर्यवान दूध घुसळतात, रस सभोवती देऊन दोहतात. हे द्यावापृथिवी, हे मला कळू द्या.
1.105.3
मो षु दे॑वा अ॒दः स्व॑रव॑ पादि दि॒वस्परि॒ मा सो॒म्यस्य॑ श॒म्भुवः॑ ।
शूने॑ भूम॒ कदा॑ च॒न वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
हे देवांनो, ते स्वर्गीय तेज खाली न पडो; सोम आणि आनंददात्यापासून मला दूर करू नका. आम्ही कधी सुखकर स्थानी पोहोचलो असलो तरी, हे द्यावापृथिवी, हे मला कळू द्या.
1.105.4
य॒ज्ञं पृ॑च्छाम्यव॒मं स तद्दू॒तो वि वो॑चति॒ क्व॑ ऋ॒तं पू॒र्व्यं ग॒तं ।
कस्तद्बि॑भर्ति॒ नूत॑नो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
मी यज्ञाविषयी, तुच्छ गोष्टीविषयी विचारतो; तो दूत ते जाहीर करील. प्राचीन ऋत कुठे गेले? ते नव्याने कोण धारण करतो? हे द्यावापृथिवी, हे मला कळू द्या.
1.105.5
अ॒मी ये दे॑वा॒ स्थन॑ त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः कद्व॑ ऋ॒तं कदनृ॑तं ।
क्व॑ प्र॒त्ना व॒ आहु॑तिर्वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
हे देवांनो, तुम्ही तीन लोकांत, स्वर्गाच्या तेजात आहात. तुमचे ऋत कोणते, अनृत कोणते? तुमची प्राचीन आहुती कुठे आहे? हे द्यावापृथिवी, हे मला कळू द्या.
1.105.6
कद्व॑ ऋ॒तस्य॑ धर्ण॒सि कद्वरु॑णस्य॒ चक्ष॑णं॒ कद॑र्य॒म्णो म॒हस्प॒था ।
अति॑ क्रामेम दू॒ढ्यो॑ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
तुमच्या ऋताचा आधार कुठे? वरुणाची दृष्टी कुठे? अर्यमनाच्या महान मार्गाने आपण दृढांना ओलांडू शकतो का. हे द्यावापृथिवी, हे मला कळू द्या.
1.105.7
अ॒हं सो अ॑स्मि॒ यः पु॒रा सु॒ते वदा॑मि॒ कानि॑ चि॒त्तं मा॑ व्यन्त्या॒ध्यो॑ ।
वृको॒ न तृ॒ष्णजं॑ मृ॒गं वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
मी पूर्वी सोम पिळताना त्या सर्व गोष्टी सांगणारा तोच आहे. लांडगा तहानलेले हरिण शोधून काढतो तसे, हे द्यावापृथिवी, यात मला (सत्य) प्राप्त होवो.
1.105.8
सं मा॑ तपन्त्य॒भितः॑ स॒पत्नी॑रिव॒ पर्श॑वः॒ मूषो॒ न शि॒श्ना व्य॑दन्ति मा॒ध्यः॑ ।
स्तो॒तारं॑ ते शतक्रतो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
शत्रूंप्रमाणे बरगड्या चहूबाजूंनी मला तापवतात; उंदीर जसे अवयव कुरतडतात तसे त्या (मला) नष्ट करतात. हे शतक्रतो, तुझ्या स्तोत्यासाठी, हे द्यावापृथिवी, यात मला (सत्य) प्राप्त होवो.
1.105.9
अ॒मी ये स॒प्त र॒श्मय॒स्तत्रा॑ मे॒ नाभि॒रात॑ता त्रि॒तस्तद्वे॑दा॒प्त्यः ।
स जा॑मि॒त्वाय॑ रेभति वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
तेथे माझी नाभी म्हणून पसरलेल्या त्या सात किरणांना आप्त्य त्रित जाणतो. तो नातेसंबंधासाठी गर्जना करतो; हे द्यावापृथिवी, यात मला (सत्य) प्राप्त होवो.
1.105.10
अ॒मी ये पञ्चो॒क्षणो॒ मध्ये॑ त॒स्थुर्म॒हो दि॒वः दे॑व॒त्रा नु प्र॒वाच्यं॑ ।
स॒ध्री॒ची॒ना नि वा॑वृतुर्वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
महान द्युलोकाच्या मध्यभागी उभे राहिलेले ते पाच सिंचन करणारे हे आहेत; देवांमध्ये आता जाहीर करण्याजोगे (विषय) त्यांनी एकत्र चालत खाली वळवले. हे द्यावापृथिवी, यात मला (सत्य) प्राप्त होवो.
1.105.11
सु॒प॒र्णा ए॒त आ॑सते॒ मध्य॑ आ॒रोध॑ने दि॒वः ते से॑धन्ति प॒थो वृकं॑ ।
तर॑न्तं य॒ह्वती॑र॒पो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
हे सुपर्ण पक्षी द्युलोकाच्या बादलीसारख्या स्थानाच्या मध्यभागी बसतात; वाहत्या पाण्याला ओलांडणाऱ्या लांडग्याला ते वाटेत हाकलून देतात. हे द्यावापृथिवी, यात मला (सत्य) प्राप्त होवो.
1.105.12
नव्यं॒ तदु॒क्थ्यं॑ हि॒तं देवा॑सः सुप्रवाच॒नमृ॒तम॑र्षन्ति॒ सिन्ध॑वः ।
स॒त्यं ता॑तान॒ सूर्यो॑ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
हे देवांनो, ते नवीन, सांगण्याजोगे, हितकारक, सुवचन (विषय) — ऋताकडे नद्या वाहतात. सत्य सूर्याने पसरवले आहे; हे द्यावापृथिवी, यात मला (सत्य) प्राप्त होवो.
1.105.13
अग्ने॒ तव॒ त्यदु॒क्थ्यं॑ दे॒वेष्व॒स्त्याप्यं॒ स नः॑ स॒त्तो म॑नु॒ष्व~दा ।
दे॒वान्य॑क्षि वि॒दुष्ट॑रो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
हे अग्नी, देवांमध्ये तुझा तो स्तुत्य आणि पिण्यायोग्य सोम आहे. मनूप्रमाणे बसून आमच्यासाठी देवांची पूजा कर; अत्यंत जाणणाऱ्या, हे द्यावापृथिवी, हे मला शोधून दे.
1.105.14
स॒त्तो होता॑ मनु॒ष्व~दा दे॒वाँ अच्छा॑ वि॒दुष्ट॑रः अ॒ग्निर्ह॒व्या सु॑षूदति ।
दे॒वो दे॒वेषु॒ मेधि॑रो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
बसलेला होता म्हणून, मनूप्रमाणे, येथे अत्यंत जाणणारा अग्नी देवांकडे हविर्द्रव्य पाठवतो. देवांमध्ये बुद्धिमान देवा, हे द्यावापृथिवी, हे मला शोधून दे.
1.105.15
ब्रह्मा॑ कृणोति॒ वरु॑णो गातु॒विदं॒ तमी॑महे॒ व्यू॑र्णोति हृ॒दा म॒तिं ।
नव्यो॑ जायतामृ॒तं वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
वरुण प्रार्थना घडवतो; मार्ग शोधणाऱ्या त्याचीच आम्ही याचना करतो. तो हृदयातून विचार उघडतो; नवा जन्मो, ऋत प्रकट करो. हे द्यावापृथिवी, हे मला शोधून दे.
1.105.16
अ॒सौ यः पन्था॑ आदि॒त्यो दि॒वि प्र॒वाच्यं॑ कृ॒तः न स दे॑वा अति॒क्रमे॑ ।
तं म॑र्तासो॒ न प॑श्यथ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
अदितीचा पुत्र आदित्य याचा जो मार्ग, जो स्वर्गात घोषण्यायोग्य आहे; तो ओलांडून जाण्यासाठी केलेला नाही, हे देवांनो. हे मर्त्यांनो, तुम्ही त्याला पाहत नाही. हे द्यावापृथिवी, हे मला शोधून दे.
1.105.17
त्रि॒तः कूपेऽव॑हितो दे॒वान्ह॑वत ऊ॒तये॒ तच्छु॑श्राव॒ बृह॒स्पतिः॑ ।
कृ॒ण्वन्न॑ंहूर॒णादु॒रु वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
विहिरीत पडलेला त्रित रक्षणासाठी देवांना हाक मारतो; बृहस्पतीने ते ऐकले. खड्ड्यातून त्याला विस्तीर्ण मुक्ती देत. हे द्यावापृथिवी, हे मला शोधून दे.
1.105.18
अ॒रु॒णो मा॑ स॒कृद्वृकः॑ प॒था यन्तं॑ द॒दर्श॒ हि उज्जि॑हीते नि॒चाय्या॑ ।
तष्टे॑व पृष्ट्याम॒यी वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥
तांबडा (सूर्य) एकदा वाटेवर चाललेल्या मला पाहतो; तो खरोखर वर लपतो. सुतार दगडी यंत्राने आणि चाकाने जसा करतो तसा. हे द्यावापृथिवी, हे मला शोधून दे.
1.105.19
ए॒नाङ्गू॒षेण॑ व॒यमिन्द्र॑वन्तो अ॒भि ष्या॑म वृ॒जने॒ सर्व॑वीराः ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑तिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥
या आंगूष गर्जनेसह, इंद्राला सोबती करून, आम्ही आमच्या सर्व वीरांसह संघर्षात विजयी होऊ. मित्र आणि वरुण, अदिती, सिंधू, पृथ्वी आणि द्यौ हे आम्हाला ते वरदान देवोत.