Vedyatra वेदयात्रा
ਖੋਜੋ

ਰਿਗਵੇਦ · ਸੂਕਤ 1.105

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

1.105.1

च॒न्द्रमा॑ अ॒प्स्व॑न्त~रा सु॑प॒र्णो धा॑वते दि॒वि न वो॑ हिरण्यनेमयः ।
प॒दं वि॑न्दन्ति विद्युतो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਚੰਦਰਮਾ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ; ਸੁਪਰਣ (ਪੰਛੀ) ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵੋ, ਬਿਜਲੀਆਂ ਤੁਹਾਡਾ ਥਾਂ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਦਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

1.105.2

अर्थ॒मिद्वा उ॑ अ॒र्थिन॒ आ जा॒या यु॑वते॒ पतिं॑ तु॒ञ्जाते॒ वृष्ण्यं॒ पयः॑ ।
प॒रि॒दाय॒ रसं॑ दुहे वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੋੜਵੰਦ ਦਾ ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਹੈ; ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਲਵਾਨ ਦੁੱਧ ਰਿੜਕਦੇ ਹਨ, ਰਸ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਕੇ ਦੁਹਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

1.105.3

मो षु दे॑वा अ॒दः स्व॑रव॑ पादि दि॒वस्परि॒ मा सो॒म्यस्य॑ श॒म्भुवः॑ ।
शूने॑ भूम॒ कदा॑ च॒न वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਹੇ ਦੇਵੋ, ਉਹ ਸਵਰਗੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਡਿੱਗੇ; ਸੋਮ ਅਤੇ ਆਨੰਦਦਾਤੇ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਸੁਖਦਾਈ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ ਵੀ ਹੋਈਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਹੇ ਦਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

1.105.4

य॒ज्ञं पृ॑च्छाम्यव॒मं स तद्दू॒तो वि वो॑चति॒ क्व॑ ऋ॒तं पू॒र्व्यं ग॒तं ।
कस्तद्बि॑भर्ति॒ नूत॑नो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਮੈਂ ਯੱਗ ਬਾਰੇ, ਨੀਵੀਂ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਦੂਤ ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਤ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਇਸਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਕੌਣ ਧਾਰਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

1.105.5

अ॒मी ये दे॑वा॒ स्थन॑ त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः कद्व॑ ऋ॒तं कदनृ॑तं ।
क्व॑ प्र॒त्ना व॒ आहु॑तिर्वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਤ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਅਨਰਿਤ ਕਿਹੜਾ? ਤੁਹਾਡੀ ਪੁਰਾਤਨ ਆਹੂਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਹੇ ਦਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

1.105.6

कद्व॑ ऋ॒तस्य॑ धर्ण॒सि कद्वरु॑णस्य॒ चक्ष॑णं॒ कद॑र्य॒म्णो म॒हस्प॒था ।
अति॑ क्रामेम दू॒ढ्यो॑ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਵਰੁਣ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਅਰਯਮਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਦ੍ਰਿੜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੀਏ। ਹੇ ਦਯਾਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

1.105.7

अ॒हं सो अ॑स्मि॒ यः पु॒रा सु॒ते वदा॑मि॒ कानि॑ चि॒त्तं मा॑ व्यन्त्या॒ध्यो॑ ।
वृको॒ न तृ॒ष्णजं॑ मृ॒गं वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਮੈਂ ਉਹੀ ਹਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਮ ਨਿਚੋੜੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਬਘਿਆੜ ਪਿਆਸੇ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ (ਸੱਚ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

1.105.8

सं मा॑ तपन्त्य॒भितः॑ स॒पत्नी॑रिव॒ पर्श॑वः॒ मूषो॒ न शि॒श्ना व्य॑दन्ति मा॒ध्यः॑ ।
स्तो॒तारं॑ ते शतक्रतो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਵੈਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਸਲੀਆਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮੈਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੂਹੇ ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੁਤਰ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ (ਮੈਨੂੰ) ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ, ਤੇਰੇ ਸਤੋਤਾ ਲਈ, ਹੇ ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ (ਸੱਚ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

1.105.9

अ॒मी ये स॒प्त र॒श्मय॒स्तत्रा॑ मे॒ नाभि॒रात॑ता त्रि॒तस्तद्वे॑दा॒प्त्यः ।
स जा॑मि॒त्वाय॑ रेभति वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਉੱਥੇ ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਵਜੋਂ ਫੈਲੀਆਂ ਉਹ ਸੱਤ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪ੍ਤਯ ਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਲਈ ਗਰਜਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ (ਸੱਚ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

1.105.10

अ॒मी ये पञ्चो॒क्षणो॒ मध्ये॑ त॒स्थुर्म॒हो दि॒वः दे॑व॒त्रा नु प्र॒वाच्यं॑ ।
स॒ध्री॒ची॒ना नि वा॑वृतुर्वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਮਹਾਨ ਦਿਓਲੋਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਉਹ ਪੰਜ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਐਲਾਨਣ ਯੋਗ (ਵਿਸ਼ੇ) ਨੂੰ (ਉਹ) ਇਕੱਠੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ (ਸੱਚ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

1.105.11

सु॒प॒र्णा ए॒त आ॑सते॒ मध्य॑ आ॒रोध॑ने दि॒वः ते से॑धन्ति प॒थो वृकं॑ ।
तर॑न्तं य॒ह्वती॑र॒पो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਇਹ ਸੁਪਰਣ ਪੰਛੀ ਦਿਓਲੋਕ ਦੀ ਬਾਲਟੀ ਵਰਗੀ ਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ; ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਬਘਿਆੜ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਭਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ (ਸੱਚ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

1.105.12

नव्यं॒ तदु॒क्थ्यं॑ हि॒तं देवा॑सः सुप्रवाच॒नमृ॒तम॑र्षन्ति॒ सिन्ध॑वः ।
स॒त्यं ता॑तान॒ सूर्यो॑ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਉਹ ਨਵਾਂ, ਕਹਿਣ ਯੋਗ, ਹਿਤਕਾਰੀ, ਸੁਵਚਨ (ਵਿਸ਼ਾ) — ਰਿਤ ਵੱਲ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਫੈਲਾਇਆ ਹੈ; ਹੇ ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ (ਸੱਚ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

1.105.13

अग्ने॒ तव॒ त्यदु॒क्थ्यं॑ दे॒वेष्व॒स्त्याप्यं॒ स नः॑ स॒त्तो म॑नु॒ष्व~दा ।
दे॒वान्य॑क्षि वि॒दुष्ट॑रो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਉਹ ਉਸਤਤ-ਯੋਗ ਅਤੇ ਪੀਣ-ਯੋਗ ਸੋਮ ਹੈ। ਮਨੂ ਵਾਂਗ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਦਿਊ-ਧਰਤੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਦਿਓ।

1.105.14

स॒त्तो होता॑ मनु॒ष्व~दा दे॒वाँ अच्छा॑ वि॒दुष्ट॑रः अ॒ग्निर्ह॒व्या सु॑षूदति ।
दे॒वो दे॒वेषु॒ मेधि॑रो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਬੈਠਾ ਹੋਤਾ ਬਣ ਕੇ, ਮਨੂ ਵਾਂਗ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਹਵਿ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇਵ, ਹੇ ਦਿਊ-ਧਰਤੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਦਿਓ।

1.105.15

ब्रह्मा॑ कृणोति॒ वरु॑णो गातु॒विदं॒ तमी॑महे॒ व्यू॑र्णोति हृ॒दा म॒तिं ।
नव्यो॑ जायतामृ॒तं वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਵਰੁਣ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਰਚਦਾ ਹੈ; ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਦਿਲੋਂ ਵਿਚਾਰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਨਵਾਂ ਜਨਮੇ, ਰਿਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ। ਹੇ ਦਿਊ-ਧਰਤੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਦਿਓ।

1.105.16

अ॒सौ यः पन्था॑ आदि॒त्यो दि॒वि प्र॒वाच्यं॑ कृ॒तः न स दे॑वा अति॒क्रमे॑ ।
तं म॑र्तासो॒ न प॑श्यथ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿੱਤ ਦਾ ਜੋ ਰਾਹ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ। ਹੇ ਮਨੁੱਖੋ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ। ਹੇ ਦਿਊ-ਧਰਤੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਦਿਓ।

1.105.17

त्रि॒तः कूपेऽव॑हितो दे॒वान्ह॑वत ऊ॒तये॒ तच्छु॑श्राव॒ बृह॒स्पतिः॑ ।
कृ॒ण्वन्न॑ंहूर॒णादु॒रु वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਤ੍ਰਿਤ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਹ ਸੁਣਿਆ। ਟੋਏ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਹੇ ਦਿਊ-ਧਰਤੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਦਿਓ।

1.105.18

अ॒रु॒णो मा॑ स॒कृद्वृकः॑ प॒था यन्तं॑ द॒दर्श॒ हि उज्जि॑हीते नि॒चाय्या॑ ।
तष्टे॑व पृष्ट्याम॒यी वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

ਲਾਲ (ਸੂਰਜ) ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉੱਪਰ ਲੁਕਦਾ ਹੈ। ਤਰਖਾਣ ਪੱਥਰ-ਯੰਤਰ ਤੇ ਪਹੀਏ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦਿਊ-ਧਰਤੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਦਿਓ।

1.105.19

ए॒नाङ्गू॒षेण॑ व॒यमिन्द्र॑वन्तो अ॒भि ष्या॑म वृ॒जने॒ सर्व॑वीराः ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑तिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

ਇਸ ਆਂਗੂਸ਼ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀਏ। ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਅਦਿਤੀ, ਸਿੰਧੂ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਦਿਆਉ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।