ऋग्वेद · सूक्त 3.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.53.1
इन्द्रा॑पर्वता बृह॒ता रथे॑न वा॒मीरिष॒ आ व॑हतं सु॒वीराः॑ ।
वी॒तं ह॒व्यान्य॑ध्व॒रेषु॑ देवा॒ वर्धे॑थां गी॒र्भिरिळ॑या॒ मद॑न्ता ॥
हे इंद्रा आणि पर्वता, विशाल रथाने उत्तम वीरांसह प्रिय अन्न येथे आणा. हे देवांनो, यज्ञांत हविर्द्रव्ये स्वीकारून, स्तोत्रांनी आणि इळेच्या अर्पणाने प्रसन्न होऊन वाढा.
3.53.2
तिष्ठा॒ सु कं॑ मघव॒न्मा परा॑ गाः॒ सोम॑स्य॒ नु त्वा॒ सुषु॑तस्य यक्षि ।
पि॒तुर्न पु॒त्रः सिच॒मा र॑भे त॒ इन्द्र॒ स्वादि॑ष्ठया गि॒रा श॑चीवः ॥
हे मघवन्, नीट उभे राहा, दूर जाऊ नका. चांगल्या पिळलेल्या सोमासाठी आता मी तुमची पूजा करतो. हे इंद्रा, हे शचीवन्, वडिलांना धरणाऱ्या पुत्राप्रमाणे, अत्यंत गोड वाणीने मी तुम्हाला धरतो.
3.53.3
शंसा॑वाध्वर्यो॒ प्रति॑ मे गृणी॒हीन्द्रा॑य॒ वाहः॑ कृणवाव॒ जुष्ट॑म् ।
एदं ब॒र्हिर्यज॑मानस्य सी॒दाथा॑ च भूदु॒क्थमिन्द्रा॑य श॒स्तम् ॥
हे अध्वर्यो, आपण दोघे पठण करू; माझ्यासाठी प्रतिफळ म्हणून स्तुती कर. इंद्रासाठी प्रिय सेवा करू. यजमानाच्या या दर्भावर बस; इंद्रासाठी प्रशंसित स्तोत्र उच्चारले जावो.
3.53.4
जा॒येदस्तं॑ मघव॒न्त्सेदु॒ योनि॒स्तदित्त्वा॑ यु॒क्ता हर॑यो वहन्तु ।
य॒दा क॒दा च॑ सु॒नवा॑म॒ सोम॑म॒ग्निष्ट्वा॑ दू॒तो ध॑न्वा॒त्यच्छ॑ ॥
हे मघवन्, पत्नीच घर असते; तीच विश्रांतिस्थान असते. तिने जोडलेले हरी अश्व तुम्हाला येथे वाहून आणोत. जेव्हा केव्हा आम्ही सोम पिळतो, तेव्हा अग्नी दूत होऊन तुमच्याकडे धावो.
3.53.5
परा॑ याहि मघव॒न्ना च॑ या॒हीन्द्र॑ भ्रातरुभ॒यत्रा॑ ते॒ अर्थ॑म् ।
यत्रा॒ रथ॑स्य बृह॒तो नि॒धानं॑ वि॒मोच॑नं वा॒जिनो॒ रास॑भस्य ॥
हे मघवन्, दूर जा आणि इथेही ये. हे इंद्रा, हे बंधो, दोन्ही ठिकाणी तुझे प्रयोजन आहे. रथाचे मोठे विश्रांतिस्थान जिथे आहे, आणि वेगवान गाढवाचे सोडण्याचे ठिकाण जिथे आहे, तिथे तू जा.
3.53.6
अपाः॒ सोम॒मस्त॑मिन्द्र॒ प्र या॑हि कल्या॒णीर्जा॒या सु॒रणं॑ गृ॒हे ते॑ ।
यत्रा॒ रथ॑स्य बृह॒तो नि॒धानं॑ वि॒मोच॑नं वा॒जिनो॒ दक्षि॑णावत् ॥
हे इंद्रा, तू सोम प्यायला आहेस; घराच्या दिशेने पुढे जा. तुझी सुंदर पत्नी घरात उत्तम धनासह आहे. रथाचे मोठे विश्रांतिस्थान जिथे आहे आणि वेगवान अश्व सोडले जातात, तिथे दानशील होऊन ये.
3.53.7
इ॒मे भो॒जा अङ्गि॑रसो॒ विरू॑पा दि॒वस्पु॒त्रासो॒ असु॑रस्य वी॒राः ।
वि॒श्वामि॑त्राय॒ दद॑तो म॒घानि॑ सहस्रसा॒वे प्र ति॑रन्त॒ आयुः॑ ॥
हे विविध रूपांचे अङ्गिरस, द्युलोकाचे पुत्र, असुराचे वीर आहेत; विश्वामित्राला धन देताना सहस्रसावात (इंद्रात) ते आपले आयुष्य वाढवतात.
3.53.8
रू॒पंरू॑पं म॒घवा॑ बोभवीति मा॒याः कृ॑ण्वा॒नस्त॒न्वं॑ परि॒ स्वाम् ।
त्रिर्यद्दि॒वः परि॑ मुहू॒र्तमागा॒त्स्वैर्मन्त्रै॒रनृ॑तुपा ऋ॒तावा॑ ॥
मघवान (इंद्र) रूपामागून रूप धारण करतो, आपल्या देहाभोवती माया निर्माण करत. स्वर्गातून क्षणात तीन वेळा आला तेव्हा, स्वतःच्या मंत्रांनी, ऋताचा स्वामी होऊन.
3.53.9
म॒हाँ ऋषि॑र्देव॒जा दे॒वजू॒तोऽस्त॑भ्ना॒त्सिन्धु॑मर्ण॒वं नृ॒चक्षाः॑ ।
वि॒श्वामि॑त्रो॒ यदव॑हत्सु॒दास॒मप्रि॑यायत कुशि॒केभि॒रिन्द्रः॑ ॥
महान ऋषी, देवांपासून जन्मलेला, देवांनी आवाहन केलेला, मानवांचा रक्षक, त्याने सिंधू आणि समुद्र धारण केले. विश्वामित्र सुदासला आणला तेव्हा कुशिकांसह इंद्र त्याच्यावर प्रसन्न झाला.
3.53.10
हं॒सा इ॑व कृणुथ॒ श्लोक॒मद्रि॑भि॒र्मद॑न्तो गी॒र्भिर॑ध्व॒रे सु॒ते सचा॑ ।
दे॒वेभि॑र्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो॒ वि पि॑बध्वं कुशिकाः सो॒म्यं मधु॑ ॥
हंसांसारखे ध्वनी करा, दगडांसह, गीतांनी आनंदित होत, यज्ञात सोम पिळला जाताना एकत्र. देवांसह, हे विप्रांनो, ऋषिंनो, कुशिकांनो, सोमाचा मधुर रस प्या.
3.53.11
उप॒ प्रेत॑ कुशिकाश्चे॒तय॑ध्व॒मश्वं॑ रा॒ये प्र मु॑ञ्चता सु॒दासः॑ ।
राजा॑ वृ॒त्रं ज॑ङ्घन॒त्प्रागपा॒गुद॒गथा॑ यजाते॒ वर॒ आ पृ॑थि॒व्याः ॥
हे कुशिकांनो, पुढे व्हा, लक्ष द्या; धनासाठी सुदासाचा अश्व मोकळा करा. राजा (इंद्र) वृत्राला मारला; पूर्व, पश्चिम, उत्तरेकडे, नंतर पृथ्वीच्या श्रेष्ठ स्थानी ते यज्ञ करतात.
3.53.12
य इ॒मे रोद॑सी उ॒भे अ॒हमिन्द्र॒मतु॑ष्टवम् ।
वि॒श्वामि॑त्रस्य रक्षति॒ ब्रह्मे॒दं भार॑तं॒ जन॑म् ॥
या दोन्ही लोकांमध्ये मी इंद्राची स्तुती केली; तीच विश्वामित्राचे रक्षण करते — हे ब्रह्म भरत जनाचे रक्षण करो.
3.53.13
वि॒श्वामि॑त्रा अरासत॒ ब्रह्मेन्द्रा॑य व॒ज्रिणे॑ ।
कर॒दिन्नः॑ सु॒राध॑सः ॥
विश्वामित्र वंशजांनी वज्रधारी इंद्राला प्रार्थनामंत्राने नमन अर्पण केले. तो आमच्यासाठी सोम-आहुती समृद्ध करो.
3.53.14
किं ते॑ कृण्वन्ति॒ कीक॑टेषु॒ गावो॒ नाशिरं॑ दु॒ह्रे न त॑पन्ति घ॒र्मम् ।
आ नो॑ भर॒ प्रम॑गन्दस्य॒ वेदो॑ नैचाशा॒खं म॑घवन्रन्धया नः ॥
कीकटांमध्ये गायी तुझ्यासाठी काय करतील? त्या कासेतून दूध काढत नाहीत, उष्ण आहुतीही तापवत नाहीत. हे दानशूर इंद्रा, प्रमगंदाचे धन आणि नैचाशाखाचे धन येथे आणून आमच्यासाठी उघडून दे.
3.53.15
स॒स॒र्प॒रीरम॑तिं॒ बाध॑माना बृ॒हन्मि॑माय ज॒मद॑ग्निदत्ता ।
आ सूर्य॑स्य दुहि॒ता त॑तान॒ श्रवो॑ दे॒वेष्व॒मृत॑मजु॒र्यम् ॥
द्वेषाला दूर घालवीत ती सरकत येते; जमदग्नीने दिलेली ती महत्त्वाने आकार देते. सूर्याची कन्या देवांमध्ये कीर्ती पसरवते, अमर आणि अजर कीर्ती.
3.53.16
स॒स॒र्प॒रीर॑भर॒त्तूय॑मे॒भ्योऽधि॒ श्रवः॒ पाञ्च॑जन्यासु कृ॒ष्टिषु॑ ।
सा प॒क्ष्या॑ नव्य॒मायु॒र्दधा॑ना॒ यां मे॑ पलस्तिजमद॒ग्नयो॑ द॒दुः ॥
सरकत आलेली ती लवकर यांच्यासाठी पाच जमातींमध्ये आणि प्रजांमध्ये कीर्ती घेऊन आली. पंख असलेली, नवे आयुष्य धारण करणारी जी पलस्ती आणि जमदग्नींनी मला दिली.
3.53.17
स्थि॒रौ गावौ॑ भवतां वी॒ळुरक्षो॒ मेषा वि व॑र्हि॒ मा यु॒गं वि शा॑रि ।
इन्द्रः॑ पात॒ल्ये॑ ददतां॒ शरी॑तो॒ररि॑ष्टनेमे अ॒भि नः॑ सचस्व ॥
स्थिर असोत दोन्ही गायी (रथ ओढणाऱ्या); आस दृढ राहो, जोखडाची खुंटी उडू नये; जोखड वेगळे होऊ नये. इंद्र दोन्ही चाकांच्या नाभी बसवो; हे अरिष्टनेमी, आमच्यासोबत राहा.
3.53.18
बलं॑ धेहि त॒नूषु॑ नो॒ बल॑मिन्द्रान॒ळुत्सु॑ नः ।
बलं॑ तो॒काय॒ तन॑याय जी॒वसे॒ त्वं हि ब॑ल॒दा असि॑ ॥
आमच्या शरीरांत बल ठेव; आमच्या बैलांत बल ठेव, हे इंद्रा. आमच्या संतती आणि वंशजांना जगण्यासाठी बल दे, कारण तूच बल देणारा आहेस.
3.53.19
अ॒भि व्य॑यस्व खदि॒रस्य॒ सार॒मोजो॑ धेहि स्पन्द॒ने शिं॒शपा॑याम् ।
अक्ष॑ वीळो वीळित वी॒ळय॑स्व॒ मा यामा॑द॒स्मादव॑ जीहिपो नः ॥
खदिर वृक्षाच्या सारासह प्रहार कर; कंपनात आणि शिंशपा वृक्षात बल स्थापित कर. हे धुरे, हे बलवान, दृढ हो; या प्रवासापासून आम्हांला दूर सोडू नकोस.
3.53.20
अ॒यम॒स्मान्वन॒स्पति॒र्मा च॒ हा मा च॑ रीरिषत् ।
स्व॒स्त्या गृ॒हेभ्य॒ आव॒सा आ वि॒मोच॑नात् ॥
हा वनस्पती आम्हांला मारू नये, हानी करू नये. घरांपासून कल्याण होवो, संरक्षणासाठी; मुक्तीपर्यंत कल्याण होवो.
3.53.21
इन्द्रो॒तिभि॑र्बहु॒लाभि॑र्नो अ॒द्य या॑च्छ्रे॒ष्ठाभि॑र्मघवञ्च्छूर जिन्व ।
यो नो॒ द्वेष्ट्यध॑रः॒ सस्प॑दीष्ट॒ यमु॑ द्वि॒ष्मस्तमु॑ प्रा॒णो ज॑हातु ॥
हे इंद्रा, आज आमच्यासाठी अनेक साहाय्यांसह, श्रेष्ठ साहाय्यांसह प्रेरणा दे. हे धनवान, हे वीरा, जो आमचा द्वेष करतो तो खाली पडो; आणि ज्याचा आम्ही द्वेष करतो त्याला प्राणच सोडो.
3.53.22
प॒र॒शुं चि॒द्वि त॑पति शिम्ब॒लं चि॒द्वि वृ॑श्चति ।
उ॒खा चि॑दिन्द्र॒ येष॑न्ती॒ प्रय॑स्ता॒ फेन॑मस्यति ॥
कुर्‍हाडीलाही तो तापवतो; शिंबलालाही छेदतो. हे इंद्रा, भांडेही उकळताना उंच उचलून फेस फेकते.
3.53.23
न साय॑कस्य चिकिते जनासो लो॒धं न॑यन्ति॒ पशु॒ मन्य॑मानाः ।
नावा॑जिनं वा॒जिना॑ हासयन्ति॒ न ग॑र्द॒भं पु॒रो अश्वा॑न्नयन्ति ॥
बाणाचे ज्ञान नाही, हे लोकहो; लोक पशू समजून आमिष नेतात. घोड्याविना असलेल्याला घोडेवाले हसवत नाहीत; गाढवाला घोड्यांपुढे नेत नाहीत.
3.53.24
इ॒म इ॑न्द्र भर॒तस्य॑ पु॒त्रा अ॑पपि॒त्वं चि॑कितु॒र्न प्र॑पि॒त्वम् ।
हि॒न्वन्त्यश्व॒मर॑णं॒ न नित्यं॒ ज्या॑वाजं॒ परि॑ णयन्त्या॒जौ ॥
हे इंद्रा, हे भरताचे पुत्र आहेत; अपापित्व (सुरक्षितता) जाणतात, प्रपित्व (रक्षकहीनता) जाणत नाहीत. अचल, शर्यतीत नेहमी वेगवान घोड्याला ते प्रेरतात; युद्धात घोड्याला सर्वत्र फिरवतात.