ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Kaṭha 1.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 1.3.1
ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके
गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे ।
छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति
पञ्चाग्नयो ये च त्रिणाचिकेताः ॥ १.३.१ ॥
ಸುಕೃತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಋತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವ, ಪರಮ ಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಇಬ್ಬರನ್ನು — ನೆರಳು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲು ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮವಿದರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪಂಚಾಗ್ನಿಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತರು ಕೂಡ.
Kaṭha 1.3.2
यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत् परम् ।
अभयं तितीर्षतां पारं शकेमहि ॥ १.३.२ ॥
ಯಜ್ಞಮಾಡುವವರಿಗೆ ಸೇತುವಾದ, ಅಕ್ಷರವೂ ಪರಮವೂ ಆದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅಭಯವೂ, ದಾಟಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ದಡವೂ ಆದುದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲಾಗಲಿ.
Kaṭha 1.3.3
आत्मानँ रथिनं विद्धि शरीरँ रथमेव तु ।
बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥ १.३.३ ॥
ಆತ್ಮನನ್ನು ರಥದ ಒಡೆಯನೆಂದು ತಿಳಿ; ಶರೀರವನ್ನೇ ರಥವೆಂದು ತಿಳಿ. ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾರಥಿಯೆಂದು ತಿಳಿ; ಮನಸ್ಸನ್ನು ಲಗಾಮೆಂದು ತಿಳಿ.
Kaṭha 1.3.4
इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयाँ स्तेषु गोचरान् ।
आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ॥ १.३.४ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಕುದುರೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೇಯುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆತ್ಮನೇ ಭೋಕ್ತನು ಎಂದು ಮನೀಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Kaṭha 1.3.5
यस्त्वविज्ञानवान्भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।
तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ॥ १.३.५ ॥
ಯಾರು ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಸದಾ ಅಯುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸಾರಥಿಯ ಕೆಟ್ಟ ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ವಶಕ್ಕೆ ಬಾರವು.
Kaṭha 1.3.6
यस्तु विज्ञानवान्भवति युक्तेन मनसा सदा ।
तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ १.३.६ ॥
ಯಾರು ವಿವೇಕಿಯಾಗಿ ಸದಾ ಸಂಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸಾರಥಿಯ ಒಳ್ಳೆಯ ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
Kaṭha 1.3.7
यस्त्वविज्ञानवान्भवत्यमनस्कः सदाऽशुचिः ।
न स तत्पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ॥ १.३.७ ॥
ಯಾರು ವಿವೇಕರಹಿತನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದವನಾಗಿ, ಸದಾ ಅಶುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಆ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಸಂಸಾರವನ್ನೇ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.3.8
यस्तु विज्ञानवान्भवति समनस्कः सदा शुचिः ।
स तु तत्पदमाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते ॥ १.३.८ ॥
ಆದರೆ ಯಾರು ವಿವೇಕವುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವನಾಗಿ, ಸದಾ ಶುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಆ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
Kaṭha 1.3.9
विज्ञानसारथिर्यस्तु मनः प्रग्रहवान्नरः ।
सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १.३.९ ॥
ವಿವೇಕವನ್ನು ಸಾರಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮನಸ್ಸಿನ ಲಗಾಮನ್ನು ಹಿಡಿದವನು ಮಾರ್ಗದ ಆಚೆಯ ದಡವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಅದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಪದ.
Kaṭha 1.3.10
इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान्परः ॥ १.३.१० ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಿಂತ ಅರ್ಥಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ಮನಸ್ಸು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಬುದ್ಧಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
Kaṭha 1.3.11
महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः ।
पुरुषान्न परं किंचित्सा सा परा गतिः ॥ १.३.११ ॥
ಮಹತ್ತಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದದ್ದು ಅವ್ಯಕ್ತ; ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದವನು ಪುರುಷ. ಪುರುಷನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದದ್ದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಅದೇ ಪರಮ ಗತಿ.
Kaṭha 1.3.12
एष सर्वेषु भूतेषु गूढोऽऽत्मा न प्रकाशते ।
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥ १.३.१२ ॥
ಈ ಆತ್ಮನು ಸರ್ವ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಢವಾಗಿ ಅಡಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಿಗಳು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
Kaṭha 1.3.13
यच्छेद्वाङ्मनसी प्राज्ञस्तद्यच्छेज्ज्ञान आत्मनि ।
ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेत्तद्यच्छेच्छान्त आत्मनि ॥ १.३.१३ ॥
ಪ್ರಾಜ್ಞನು ವಾಕ್ಕನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಶಾಂತ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.
Kaṭha 1.3.14
उत्तिष्ठत जाग्रत
प्राप्य वरान्निबोधत ।
क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया
दुर्गं पथस्तत्कवयो वदन्ति ॥ १.३.१४ ॥
ಏಳಿರಿ, ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಿರಿ; ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಪಡೆದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ. ಆ ದಾರಿ ಹರಿತವಾದ ಕ್ಷೌರದ ಕತ್ತಿಯ ಅಂಚಿನಂತೆ ದಾಟಲು ಕಷ್ಟಕರ, ದುರ್ಗಮ ಎಂದು ಕವಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Kaṭha 1.3.15
अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं
तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् ।
अनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं
निचाय्य तन्मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १.३.१५ ॥
ಯಾವುದು ಶಬ್ದರಹಿತವೋ, ಸ್ಪರ್ಶರಹಿತವೋ, ರೂಪರಹಿತವೋ, ಅವ್ಯಯವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ರಸರಹಿತವೋ, ನಿತ್ಯವೋ, ಗಂಧರಹಿತವೋ, ಯಾವುದು ಆದಿರಹಿತವೂ ಅಂತ್ಯರಹಿತವೂ ಮಹತ್ತಿಗಿಂತ ಪರವೂ ಸ್ಥಿರವೂ ಆಗಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಅರಿತು ಮನುಷ್ಯನು ಮೃತ್ಯುವಿನ ಬಾಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.3.16
नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तँ सनातनम् ।
उक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १.३.१६ ॥
ಮೃತ್ಯುವು ಹೇಳಿದ ನಚಿಕೇತನ ಈ ಸನಾತನ ಉಪಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಕೇಳಿ, ಮೇಧಾವಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 1.3.17
य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।
प्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते ।
तदानन्त्याय कल्पत इति ॥ १.३.१७ ॥
ಈ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುವವನು, ಅಥವಾ ಸಂಯಮದಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುವವನು ಅನಂತ ಫಲಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅನಂತ ಫಲಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ.