ଉପନିଷଦ · Kaṭha 1.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 1.3.1
ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके
गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे ।
छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति
पञ्चाग्नयो ये च त्रिणाचिकेताः ॥ १.३.१ ॥
ସୁକୃତ ଲୋକରେ ଋତ ପାନ କରୁଥିବା, ପରମ ପରାର୍ଧରେ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ — ଛାୟା ଓ ଆତପ ବୋଲି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି; ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ଓ ତ୍ରିଣାଚିକେତ ମଧ୍ୟ।
Kaṭha 1.3.2
यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत् परम् ।
अभयं तितीर्षतां पारं शकेमहि ॥ १.३.२ ॥
ଯଜ୍ଞକାରୀମାନଙ୍କର ଯାହା ସେତୁ, ଯାହା ଅକ୍ଷର ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ଅଭୟ ଏବଂ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକମାନଙ୍କର ପାର — ତାହାକୁ ଆମେ ଜାଣିପାରିବା।
Kaṭha 1.3.3
आत्मानँ रथिनं विद्धि शरीरँ रथमेव तु ।
बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥ १.३.३ ॥
ଆତ୍ମାକୁ ରଥର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ଜାଣ, ଶରୀରକୁ ହିଁ ରଥ ବୋଲି ଜାଣ। ବୁଦ୍ଧିକୁ ସାରଥି ବୋଲି ଜାଣ ଏବଂ ମନକୁ ଲଗାମ ବୋଲି ଜାଣ।
Kaṭha 1.3.4
इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयाँ स्तेषु गोचरान् ।
आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ॥ १.३.४ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଘୋଡ଼ା ବୋଲାଯାଏ ଏବଂ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ଚରାଚର ଭୂମି ବୋଲାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ଭୋକ୍ତା ବୋଲି ମନୀଷୀମାନେ କହନ୍ତି।
Kaṭha 1.3.5
यस्त्वविज्ञानवान्भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।
तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ॥ १.३.५ ॥
ଯିଏ ଅବିବେକୀ ହୋଇ ସଦା ଅସଂଯତ ମନ ସହିତ ରହେ, ତାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ସାରଥିର ଦୁଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ପରି ବଶରେ ରହେ ନାହିଁ।
Kaṭha 1.3.6
यस्तु विज्ञानवान्भवति युक्तेन मनसा सदा ।
तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ १.३.६ ॥
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ବିବେକୀ ହୋଇ ସଦା ସଂଯତ ମନ ସହିତ ରହେ, ତାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ସାରଥିର ଭଲ ଘୋଡ଼ା ପରି ବଶରେ ରହେ।
Kaṭha 1.3.7
यस्त्वविज्ञानवान्भवत्यमनस्कः सदाऽशुचिः ।
न स तत्पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ॥ १.३.७ ॥
ଯିଏ ଅବିବେକୀ, ମନକୁ ସ୍ଥିର ନ ରଖୁଥିବା ଏବଂ ସର୍ବଦା ଅଶୁଚି, ସେ ସେ ପଦ ପାଏ ନାହିଁ; ସେ ସଂସାରରେ ହିଁ ଫେରିଯାଏ।
Kaṭha 1.3.8
यस्तु विज्ञानवान्भवति समनस्कः सदा शुचिः ।
स तु तत्पदमाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते ॥ १.३.८ ॥
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ବିବେକୀ, ମନ ସ୍ଥିର ରଖୁଥିବା ଏବଂ ସର୍ବଦା ଶୁଚି, ସେ ସେ ପଦ ପାଏ; ଯାହାଠାରୁ ସେ ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନିଏ ନାହିଁ।
Kaṭha 1.3.9
विज्ञानसारथिर्यस्तु मनः प्रग्रहवान्नरः ।
सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १.३.९ ॥
ବିବେକକୁ ସାରଥି କରି ମନର ଲଗାମ ଧରୁଥିବା ମଣିଷ ପଥର ଅପର ପାରିକୁ ପହଞ୍ଚେ; ତାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦ।
Kaṭha 1.3.10
इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान्परः ॥ १.३.१० ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଠାରୁ ବିଷୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ବିଷୟଠାରୁ ମନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମନଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ମହାନ ଆତ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
Kaṭha 1.3.11
महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः ।
पुरुषान्न परं किंचित्सा सा परा गतिः ॥ १.३.११ ॥
ମହତ୍ଠାରୁ ପର ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅବ୍ୟକ୍ତଠାରୁ ପର ପୁରୁଷ। ପୁରୁଷଠାରୁ ପର କିଛି ନାହିଁ; ତାହା ହିଁ ପରମ ଗତି।
Kaṭha 1.3.12
एष सर्वेषु भूतेषु गूढोऽऽत्मा न प्रकाशते ।
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥ १.३.१२ ॥
ଏହି ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ଭୂତରେ ଗୂଢ଼ ଭାବେ ଲୁଚି ରହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସୂକ୍ଷ୍ମଦର୍ଶୀମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୁଦ୍ଧିରେ ତାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି।
Kaṭha 1.3.13
यच्छेद्वाङ्मनसी प्राज्ञस्तद्यच्छेज्ज्ञान आत्मनि ।
ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेत्तद्यच्छेच्छान्त आत्मनि ॥ १.३.१३ ॥
ପ୍ରାଜ୍ଞ ବାକ୍ ଓ ମନକୁ ସଂଯମ କରନ୍ତୁ; ତାହାକୁ ଜ୍ଞାନରେ ସଂଯମ କରନ୍ତୁ। ଜ୍ଞାନକୁ ମହାନ ଆତ୍ମାରେ ସଂଯମ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ତାହାକୁ ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ସଂଯମ କରନ୍ତୁ।
Kaṭha 1.3.14
उत्तिष्ठत जाग्रत
प्राप्य वरान्निबोधत ।
क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया
दुर्गं पथस्तत्कवयो वदन्ति ॥ १.३.१४ ॥
ଉଠ, ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ; ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ପାଇ ବୁଝ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ସେହି ପଥ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରର ଧାର ପରି, ପାର ହେବା କଷ୍ଟକର ଓ ଦୁର୍ଗମ।
Kaṭha 1.3.15
अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं
तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् ।
अनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं
निचाय्य तन्मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १.३.१५ ॥
ଯାହା ଶବ୍ଦରହିତ, ସ୍ପର୍ଶରହିତ, ରୂପରହିତ, ଅବ୍ୟୟ, ସେହିପରି ରସରହିତ, ନିତ୍ୟ ଓ ଗନ୍ଧରହିତ, ଯାହା ଆଦି-ଅନ୍ତରହିତ, ମହତ୍ଠାରୁ ପର ଓ ଧ୍ରୁବ, ତାକୁ ଜାଣି ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Kaṭha 1.3.16
नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तँ सनातनम् ।
उक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १.३.१६ ॥
ମୃତ୍ୟୁ କହିଥିବା ନଚିକେତାଙ୍କ ଏହି ସନାତନ ଆଖ୍ୟାନ କହି ଓ ଶୁଣି ମେଧାବୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ମହିମା ପାଏ।
Kaṭha 1.3.17
य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।
प्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते ।
तदानन्त्याय कल्पत इति ॥ १.३.१७ ॥
ଯିଏ ଏହି ପରମ ଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ବ୍ରହ୍ମସଭାରେ ଶୁଣାଏ, କିମ୍ବା ସଂଯମରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ ଶୁଣାଏ, ସେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ; ଅନନ୍ତ ଫଳ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।