ఉపనిషత్తులు · Kaṭha 1.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 1.3.1
ऋतं पिबन्तौ सुकृतस्य लोके
गुहां प्रविष्टौ परमे परार्धे ।
छायातपौ ब्रह्मविदो वदन्ति
पञ्चाग्नयो ये च त्रिणाचिकेताः ॥ १.३.१ ॥
సుకృతలోకంలో ఋతాన్ని త్రాగుతూ, పరమ పరార్ధంలో గుహలో ప్రవేశించిన ఇద్దరిని — ఛాయ, ఆతపం అని బ్రహ్మవిదులు చెబుతారు; పంచాగ్నులు, త్రిణాచికేతులు కూడా.
Kaṭha 1.3.2
यः सेतुरीजानानामक्षरं ब्रह्म यत् परम् ।
अभयं तितीर्षतां पारं शकेमहि ॥ १.३.२ ॥
యజ్ఞం చేసేవారికి సేతువు, అక్షరమూ పరమమూ అయిన బ్రహ్మము, అభయమూ, దాటగోరేవారికి పారమూ అయినదాన్ని మేము చేరగలము.
Kaṭha 1.3.3
आत्मानँ रथिनं विद्धि शरीरँ रथमेव तु ।
बुद्धिं तु सारथिं विद्धि मनः प्रग्रहमेव च ॥ १.३.३ ॥
ఆత్మను రథికునిగా తెలుసుకో; శరీరాన్నే రథంగా తెలుసుకో. బుద్ధిని సారథిగా తెలుసుకో; మనస్సును కళ్ళెంగా తెలుసుకో.
Kaṭha 1.3.4
इन्द्रियाणि हयानाहुर्विषयाँ स्तेषु गोचरान् ।
आत्मेन्द्रियमनोयुक्तं भोक्तेत्याहुर्मनीषिणः ॥ १.३.४ ॥
ఇంద్రియాలను గుర్రాలు అంటారు; విషయాలను వాటి మేతభూములు అంటారు. ఇంద్రియాలు మనస్సుతో కూడిన ఆత్మను అనుభవించువాడు అని జ్ఞానులు అంటారు.
Kaṭha 1.3.5
यस्त्वविज्ञानवान्भवत्ययुक्तेन मनसा सदा ।
तस्येन्द्रियाण्यवश्यानि दुष्टाश्वा इव सारथेः ॥ १.३.५ ॥
ఎవడు విజ్ఞానహీనుడై, ఎల్లప్పుడూ అదుపులేని మనస్సుతో ఉంటాడో, అతని ఇంద్రియాలు సారథి చెడ్డ గుర్రాల వలె వశంలో ఉండవు.
Kaṭha 1.3.6
यस्तु विज्ञानवान्भवति युक्तेन मनसा सदा ।
तस्येन्द्रियाणि वश्यानि सदश्वा इव सारथेः ॥ १.३.६ ॥
కాని ఎవడు విజ్ఞానవంతుడై, ఎల్లప్పుడూ నియంత్రిత మనస్సుతో ఉంటాడో, అతని ఇంద్రియాలు సారథి మంచి గుర్రాల వలె వశంలో ఉంటాయి.
Kaṭha 1.3.7
यस्त्वविज्ञानवान्भवत्यमनस्कः सदाऽशुचिः ।
न स तत्पदमाप्नोति संसारं चाधिगच्छति ॥ १.३.७ ॥
ఎవడు విజ్ఞానహీనుడై, మనస్సును నిలుపనివాడై, ఎల్లప్పుడూ అశుచిగా ఉంటాడో, అతడు ఆ పదాన్ని పొందడు; అతడు సంసారంలోనే తిరుగుతాడు.
Kaṭha 1.3.8
यस्तु विज्ञानवान्भवति समनस्कः सदा शुचिः ।
स तु तत्पदमाप्नोति यस्माद्भूयो न जायते ॥ १.३.८ ॥
కాని ఎవడు విజ్ఞానవంతుడై, మనస్సు నిలిచినవాడై, ఎల్లప్పుడూ శుచిగా ఉంటాడో, అతడు ఆ పదాన్ని పొందుతాడు; దాని నుండి అతడు మళ్ళీ జన్మించడు.
Kaṭha 1.3.9
विज्ञानसारथिर्यस्तु मनः प्रग्रहवान्नरः ।
सोऽध्वनः पारमाप्नोति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १.३.९ ॥
విజ్ఞానాన్ని సారథిగా చేసుకొని మనస్సు అనే కళ్ళెం పట్టుకున్న మనుషుడు మార్గం యొక్క ఆవలి తీరాన్ని చేరుతాడు; అది విష్ణువు యొక్క పరమ పదం.
Kaṭha 1.3.10
इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यश्च परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान्परः ॥ १.३.१० ॥
ఇంద్రియాలకంటే అర్థాలు ఉన్నతమైనవి; అర్థాలకంటే మనస్సు ఉన్నతమైనది. మనస్సుకంటే బుద్ధి ఉన్నతమైనది; బుద్ధికంటే మహత్తైన ఆత్మ ఉన్నతమైనది.
Kaṭha 1.3.11
महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः ।
पुरुषान्न परं किंचित्सा सा परा गतिः ॥ १.३.११ ॥
మహత్తు కంటే పరమైనది అవ్యక్తం; అవ్యక్తం కంటే పరమైనవాడు పురుషుడు. పురుషుని కంటే పరమైనది ఏదీ లేదు; అదే పరమ గతి.
Kaṭha 1.3.12
एष सर्वेषु भूतेषु गूढोऽऽत्मा न प्रकाशते ।
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥ १.३.१२ ॥
ఈ ఆత్మ సర్వ ప్రాణులలో గూఢంగా ఉన్నాడు; అందువల్ల ప్రకాశించడు. కానీ సూక్ష్మదర్శులు అగ్ర్యమైన, సూక్ష్మమైన బుద్ధితో దానిని చూస్తారు.
Kaṭha 1.3.13
यच्छेद्वाङ्मनसी प्राज्ञस्तद्यच्छेज्ज्ञान आत्मनि ।
ज्ञानमात्मनि महति नियच्छेत्तद्यच्छेच्छान्त आत्मनि ॥ १.३.१३ ॥
ప్రాజ్ఞుడు వాక్కును, మనస్సును నిగ్రహించాలి; దానిని జ్ఞానంలో నిగ్రహించాలి. జ్ఞానాన్ని మహాత్మమైన ఆత్మలో నిగ్రహించాలి; దానిని శాంతమైన ఆత్మలో నిగ్రహించాలి.
Kaṭha 1.3.14
उत्तिष्ठत जाग्रत
प्राप्य वरान्निबोधत ।
क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया
दुर्गं पथस्तत्कवयो वदन्ति ॥ १.३.१४ ॥
లేవండి, మేలుకోండి; శ్రేష్ఠులను పొంది తెలుసుకోండి. ఆ మార్గం పదునైన క్షురపు అంచులా దాటడానికి కష్టమైనది, దుర్గమమైనది అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
Kaṭha 1.3.15
अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं
तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् ।
अनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं
निचाय्य तन्मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १.३.१५ ॥
ఏది శబ్దరహితమో, స్పర్శరహితమో, రూపరహితమో, అవ్యయమో, అలాగే రసరహితమో, నిత్యమో, గంధరహితమో, ఏది ఆదిలేనిదో, అంతంలేనిదో, మహత్తు కంటే పరమైనదో, స్థిరమో, దానిని గ్రహించి మనిషి మృత్యువు నోటి నుండి విముక్తుడవుతాడు.
Kaṭha 1.3.16
नाचिकेतमुपाख्यानं मृत्युप्रोक्तँ सनातनम् ।
उक्त्वा श्रुत्वा च मेधावी ब्रह्मलोके महीयते ॥ १.३.१६ ॥
మృత్యువు చెప్పిన నాచికేతుని ఈ సనాతన ఉపాఖ్యానాన్ని చెప్పి విని, మేధావి బ్రహ్మలోకంలో మహిమ పొందుతాడు.
Kaṭha 1.3.17
य इमं परमं गुह्यं श्रावयेद् ब्रह्मसंसदि ।
प्रयतः श्राद्धकाले वा तदानन्त्याय कल्पते ।
तदानन्त्याय कल्पत इति ॥ १.३.१७ ॥
ఈ పరమ రహస్యాన్ని బ్రహ్మసభలో వినిపించేవాడు, లేదా నియమంతో శ్రాద్ధకాలంలో వినిపించేవాడు, అది అనంత ఫలానికి అర్హుడవుతాడు; అనంత ఫలానికి అర్హుడవుతాడు.