ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Kaṭha 2.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 2.3.1
ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।
तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।
तस्मिँल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।
एतद्वै तत् ॥ २.३.१ ॥
ಈ ಶಾಶ್ವತ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷದ ಬೇರುಗಳು ಮೇಲಿವೆ, ಕೊಂಬೆಗಳು ಕೆಳಗಿವೆ. ಅದೇ ಶುಕ್ರ, ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅದೇ ಅಮೃತ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ; ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಅದು.
Kaṭha 2.3.2
यदिदं किं च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।
महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २.३.२ ॥
ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಅದರಿಂದಲೇ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಎತ್ತಿದ ವಜ್ರದಂತೆ ಮಹಾ ಭಯ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಅಮೃತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Kaṭha 2.3.3
भयादस्याग्निस्तपति भयात्तपति सूर्यः ।
भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ २.३.३ ॥
ಆತನ ಭಯದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ; ಆತನ ಭಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯ ತಾಪ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಭಯದಿಂದ ಇಂದ್ರನೂ ವಾಯುವೂ, ಐದನೆಯವನಾದ ಮೃತ್ಯುವೂ ಓಡುತ್ತಾರೆ.
Kaṭha 2.3.4
इह चेदशकद्बोद्धुं प्राक्षरीरस्य विस्रसः ।
ततः सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ २.३.४ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ, ದೇಹ ಬಿಡುವ ಮೊದಲೇ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹ ಧರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Kaṭha 2.3.5
यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके ।
यथाऽप्सु परीव ददृशे तथा गन्धर्वलोके
छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ २.३.५ ॥
ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ; ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕಾಣುವಂತೆ ಗಂಧರ್ವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ನೆರಳು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ (ಅದು ಕಾಣುತ್ತದೆ).
Kaṭha 2.3.6
इन्द्रियाणां पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत् ।
पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ २.३.६ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನೂ, ಅವುಗಳ ಉದಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ತವನ್ನೂ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವವುಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದು ಧೀರನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Kaṭha 2.3.7
इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।
सत्त्वादधि महानात्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥ २.३.७ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಿಂತ ಮನಸ್ಸು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸತ್ತ್ವ (ಬುದ್ಧಿ); ಸತ್ತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ; ಮಹಾನ್‌ಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅವ್ಯಕ್ತ.
Kaṭha 2.3.8
अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।
यं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ २.३.८ ॥
ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರನಾದ ಪುರುಷನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕನು, ಲಿಂಗರಹಿತನು. ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದ ಜೀವಿ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 2.3.9
न संदृशे तिष्ठति रूपमस्य
न चक्षुषा पश्यति कश्चनैनम् ।
हृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो
य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २.३.९ ॥
ಅವನ ರೂಪವು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ನಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾರೂ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಹೃದಯದಿಂದ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಅಮರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Kaṭha 2.3.10
यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।
बुद्धिश्च न विचेष्टते तामाहुः परमां गतिम् ॥ २.३.१० ॥
ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಂತು, ಬುದ್ಧಿಯೂ ಚಲಿಸದಿರುವಾಗ, ಅದನ್ನು ಪರಮ ಗತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Kaṭha 2.3.11
तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् ।
अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ २.३.११ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ಥಿರವಾದ ನಿಗ್ರಹವನ್ನೇ ಯೋಗವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಮನುಷ್ಯನು ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ಯೋಗವೇ ಉದಯ ಮತ್ತು ಲಯಗಳ ಆಧಾರ.
Kaṭha 2.3.12
नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।
अस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ २.३.१२ ॥
ಅವನನ್ನು ವಾಣಿಯಿಂದಾಗಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಲಿ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದಾಗಲಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 'ಅವನಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳುವವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಅವನು ಹೇಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತಾನೆ?
Kaṭha 2.3.13
अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।
अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ २.३.१३ ॥
'ಅವನಿದ್ದಾನೆ' ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು; ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ತತ್ತ್ವಸ್ವಭಾವದಿಂದ. 'ಅವನಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದೇ ಅರಿತವನಿಗೆ ಅವನ ತತ್ತ್ವಸ್ವಭಾವ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
Kaṭha 2.3.14
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ २.३.१४ ॥
ಇವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಮರ್ತ್ಯನು ಅಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Kaṭha 2.3.15
यथा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावद्ध्यनुशासनम् ॥ २.३.१५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹೃದಯದ ಎಲ್ಲ ಗಂಟುಗಳು ಬಿಚ್ಚಿಹೋಗುವಂತೆ, ಮರ್ತ್ಯನು ಅಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಅನುಶಾಸನ.
Kaṭha 2.3.16
शतं चैका च हृदयस्य नाड्य-
स्तासां मूर्धानमभिनिःसृतैका ।
तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति
विष्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ २.३.१६ ॥
ಹೃದಯದ ನೂರಾ ಒಂದು ನಾಡಿಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೂಲಕ ಮೇಲೇರುವವನು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದವು ಉತ್ಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತವೆ.
Kaṭha 2.3.17
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा
सदा जनानां हृदये संनिविष्टः ।
तं स्वाच्छरीरात्प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकां धैर्येण ।
तं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ॥ २.३.१७ ॥
ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದ ಪುರುಷನು, ಅಂತರಾತ್ಮನು, ಸದಾ ಮನುಷ್ಯರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೋಲನ್ನು ಎಳೆಯುವಂತೆ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು. ಅವನನ್ನು ಶುದ್ಧನೆಂದೂ ಅಮೃತನೆಂದೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನನ್ನು ಶುದ್ಧನೆಂದೂ ಅಮೃತನೆಂದೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Kaṭha 2.3.18
मृत्युप्रोक्तां नचिकेतोऽथ लब्ध्वा
विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।
ब्रह्मप्राप्तो विरजोऽभूद्विमृत्यु-
रन्योऽप्येवं यो विदध्यात्ममेव ॥ २.३.१८ ॥
ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಗವಿಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನಚಿಕೇತನು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸೇರಿದನು; ರಜಸ್ಸಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು. ಹೀಗೆಯೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಬೇರೆಯವನೂ ತಿಳಿದರೆ ಅವನೂ ಹಾಗಾಗುವನು.