ഉപനിഷത്തുകൾ · Kaṭha 2.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 2.3.1
ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।
तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।
तस्मिँल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।
एतद्वै तत् ॥ २.३.१ ॥
ഈ ശാശ്വതമായ അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തിന്റെ വേരുകൾ മുകളിലും ശാഖകൾ താഴെയുമാണ്. അതുതന്നെ ശുക്രം, അതുതന്നെ ബ്രഹ്മം, അതുതന്നെ അമൃതം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അതിലാണ് എല്ലാ ലോകങ്ങളും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്; ആരും അതിനെ അതിക്രമിക്കുന്നില്ല. ഇതാണ് അത്.
Kaṭha 2.3.2
यदिदं किं च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।
महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २.३.२ ॥
ഈ ലോകത്തിലുള്ളതെല്ലാം പ്രാണനിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ട് അതിനാൽത്തന്നെ ചലിക്കുന്നു. ഉയർത്തിയ വജ്രംപോലെയുള്ള മഹാഭയമാണിത്. ഇതറിയുന്നവർ അമൃതരാകുന്നു.
Kaṭha 2.3.3
भयादस्याग्निस्तपति भयात्तपति सूर्यः ।
भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ २.३.३ ॥
അവന്റെ ഭയത്താൽ അഗ്നി ജ്വലിക്കുന്നു; അവന്റെ ഭയത്താൽ സൂര്യൻ തപിക്കുന്നു. അവന്റെ ഭയത്താൽ ഇന്ദ്രനും വായുവും, അഞ്ചാമനായ മൃത്യുവും ഓടുന്നു.
Kaṭha 2.3.4
इह चेदशकद्बोद्धुं प्राक्षरीरस्य विस्रसः ।
ततः सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ २.३.४ ॥
ഇവിടെവെച്ചുതന്നെ, ശരീരം വിട്ടുപോകുന്നതിനുമുമ്പ് ഇതറിയാൻ ഒരാൾക്ക് കഴിഞ്ഞാൽ, അവൻ സൃഷ്ടികളിലും ലോകങ്ങളിലും ശരീരധാരണത്തിന് യോഗ്യനാകുന്നില്ല.
Kaṭha 2.3.5
यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके ।
यथाऽप्सु परीव ददृशे तथा गन्धर्वलोके
छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ २.३.५ ॥
കണ്ണാടിയിൽ എന്നപോലെ ആത്മാവിൽ; സ്വപ്നത്തിൽ എന്നപോലെ പിതൃലോകത്തിൽ; വെള്ളത്തിൽ പ്രതിബിംബം കാണുന്നതുപോലെ ഗന്ധർവലോകത്തിൽ; നിഴലും വെയിലും പോലെ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ (അത് കാണപ്പെടുന്നു).
Kaṭha 2.3.6
इन्द्रियाणां पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत् ।
पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ २.३.६ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ വേറിട്ട സ്വഭാവവും അവയുടെ ഉദയാസ്തമയങ്ങളും, വേറിട്ടുണ്ടാകുന്നവയെയും അറിഞ്ഞ് ധീരൻ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
Kaṭha 2.3.7
इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।
सत्त्वादधि महानात्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥ २.३.७ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറം മനസ്സ്; മനസ്സിനപ്പുറം ഉത്തമമായ സത്ത്വം (ബുദ്ധി); സത്ത്വത്തിന് മീതെ മഹാനായ ആത്മാവ്; മഹത്തിനപ്പുറം ഉത്തമമായ അവ്യക്തം.
Kaṭha 2.3.8
अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।
यं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ २.३.८ ॥
അവ്യക്തത്തിനും അപ്പുറമാണ് പുരുഷൻ; അവൻ സർവവ്യാപിയും ലിംഗരഹിതനുമാണ്. അവനെ അറിയുന്ന ജീവി മുക്തനായി അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.
Kaṭha 2.3.9
न संदृशे तिष्ठति रूपमस्य
न चक्षुषा पश्यति कश्चनैनम् ।
हृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो
य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २.३.९ ॥
അവന്റെ രൂപം ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നില്ല; ആരും കണ്ണുകൊണ്ട് അവനെ കാണുന്നില്ല. ഹൃദയത്താലും ബുദ്ധിയാലും മനസ്സാലും ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നവനെ ഇതറിയുന്നവർ അമരരാകുന്നു.
Kaṭha 2.3.10
यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।
बुद्धिश्च न विचेष्टते तामाहुः परमां गतिम् ॥ २.३.१० ॥
അഞ്ച് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സോടൊപ്പം നിശ്ചലമായി നിൽക്കുകയും ബുദ്ധിയും ചലിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, അതിനെ പരമമായ ഗതി എന്ന് പറയുന്നു.
Kaṭha 2.3.11
तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् ।
अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ २.३.११ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ സ്ഥിരമായി അടക്കിനിർത്തുന്നതിനെയാണ് യോഗം എന്ന് അവർ കരുതുന്നത്. അപ്പോൾ മനുഷ്യൻ ജാഗരൂകനാകുന്നു; യോഗം തന്നെയാണ് ഉത്ഭവത്തിനും ലയത്തിനും അടിസ്ഥാനം.
Kaṭha 2.3.12
नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।
अस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ २.३.१२ ॥
വാക്കുകൊണ്ടോ മനസ്സുകൊണ്ടോ കണ്ണുകൊണ്ടോ അവനെ നേടാനാവില്ല. 'അവനുണ്ട്' എന്നു പറയുന്നവനല്ലാതെ മറ്റാർക്ക് അവനെ അറിയാനാകും?
Kaṭha 2.3.13
अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।
अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ २.३.१३ ॥
'അവനുണ്ട്' എന്ന രീതിയിൽത്തന്നെ അവനെ അറിയണം; രണ്ടു വിധത്തിലും അവന്റെ തത്ത്വസ്വഭാവത്താൽ. 'അവനുണ്ട്' എന്നു മാത്രം അറിഞ്ഞവന് അവന്റെ തത്ത്വസ്വഭാവം തെളിയുന്നു.
Kaṭha 2.3.14
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ २.३.१४ ॥
ഇവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന എല്ലാ കാമനകളും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, മർത്യൻ അമൃതനാകുന്നു; ഇവിടെത്തന്നെ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Kaṭha 2.3.15
यथा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावद्ध्यनुशासनम् ॥ २.३.१५ ॥
ഇവിടെ ഹൃദയത്തിലെ എല്ലാ കെട്ടുകളും അഴിഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ, മർത്യൻ അമൃതനാകുന്നു. ഇതാണ് അനുശാസനം.
Kaṭha 2.3.16
शतं चैका च हृदयस्य नाड्य-
स्तासां मूर्धानमभिनिःसृतैका ।
तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति
विष्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ २.३.१६ ॥
ഹൃദയത്തിന് നൂറ്റൊന്ന് നാഡികളുണ്ട്; അവയിലൊന്ന് മൂർധാവിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു. അതുവഴി ഊർധ്വം കയറുന്നവൻ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവ ഉത്ക്രമണസമയത്ത് എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു.
Kaṭha 2.3.17
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा
सदा जनानां हृदये संनिविष्टः ।
तं स्वाच्छरीरात्प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकां धैर्येण ।
तं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ॥ २.३.१७ ॥
തള്ളവിരൽ വലിപ്പമുള്ള പുരുഷൻ, അന്തരാത്മാവ്, എപ്പോഴും മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതനാണ്. മുഞ്ജപ്പുല്ലിൽ നിന്ന് കോൽ വലിച്ചെടുക്കുന്നതുപോലെ ധൈര്യത്തോടെ ഒരാൾ അവനെ സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കണം. അവനെ ശുദ്ധനും അമൃതനുമായി അറിയണം; അവനെ ശുദ്ധനും അമൃതനുമായി അറിയണം.
Kaṭha 2.3.18
मृत्युप्रोक्तां नचिकेतोऽथ लब्ध्वा
विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।
ब्रह्मप्राप्तो विरजोऽभूद्विमृत्यु-
रन्योऽप्येवं यो विदध्यात्ममेव ॥ २.३.१८ ॥
മൃത്യു ഉപദേശിച്ച ഈ വിദ്യയും സമ്പൂർണമായ യോഗവിധിയും ലഭിച്ച് നചികേതസ്സ് ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിച്ചു; രജസ്സില്ലാത്തവനായി മൃത്യുവിൽ നിന്ന് മുക്തനായി. ഇതുപോലെ ആത്മാവിനെ അറിയുന്ന മറ്റൊരാളും അങ്ങനെ തന്നെ ആകും.