ఉపనిషత్తులు · Kaṭha 2.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 2.3.1
ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।
तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।
तस्मिँल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।
एतद्वै तत् ॥ २.३.१ ॥
ఈ శాశ్వతమైన అశ్వత్థ వృక్షం యొక్క వేళ్లు పైన, కొమ్మలు కింద ఉన్నాయి. అదే శుక్రం, అదే బ్రహ్మం, అదే అమృతం అని చెప్పబడుతుంది. అందులో లోకాలన్నీ ఆశ్రయించి ఉన్నాయి; ఎవరూ దానిని అతిక్రమించరు. అదే అది.
Kaṭha 2.3.2
यदिदं किं च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।
महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २.३.२ ॥
ఈ జగత్తులో ఏదైతే ఉందో, అంతా ప్రాణం నుండి వెలువడి దాని ద్వారా కదులుతోంది. ఇది పైకెత్తిన వజ్రంలా గొప్ప భయం. దీనిని తెలిసినవారు అమరులవుతారు.
Kaṭha 2.3.3
भयादस्याग्निस्तपति भयात्तपति सूर्यः ।
भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ २.३.३ ॥
ఆయన భయంవల్ల అగ్ని వేడిచేస్తుంది; ఆయన భయంవల్ల సూర్యుడు తపిస్తాడు. ఆయన భయంవల్ల ఇంద్రుడు, వాయువు, ఐదవవాడైన మృత్యువు పరుగెత్తుతారు.
Kaṭha 2.3.4
इह चेदशकद्बोद्धुं प्राक्षरीरस्य विस्रसः ।
ततः सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ २.३.४ ॥
ఇక్కడే, శరీరం విడిపోకముందే దీనిని ఎవరైనా తెలుసుకోగలిగితే, అతడు సృష్టులలో, లోకాలలో మళ్లీ శరీరం ధరించడానికి అర్హుడు కాడు.
Kaṭha 2.3.5
यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके ।
यथाऽप्सु परीव ददृशे तथा गन्धर्वलोके
छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ २.३.५ ॥
అద్దంలో ఎలాగో, ఆత్మలో అలాగే; కలలో ఎలాగో, పితృలోకంలో అలాగే; నీటిలో ప్రతిబింబం కనిపించినట్లు గంధర్వలోకంలో కనిపిస్తుంది; నీడ, ఎండల వలె బ్రహ్మలోకంలో (అది కనిపిస్తుంది).
Kaṭha 2.3.6
इन्द्रियाणां पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत् ।
पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ २.३.६ ॥
ఇంద్రియాల వేర్వేరు స్వభావాన్ని, వాటి ఉదయాస్తమయాలను, వేర్వేరుగా పుట్టేవాటిని తెలిసికొని ధీరుడు శోకించడు.
Kaṭha 2.3.7
इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।
सत्त्वादधि महानात्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥ २.३.७ ॥
ఇంద్రియాలకు అవతల మనస్సు; మనస్సుకు అవతల ఉత్తమమైన సత్త్వం (బుద్ధి); సత్త్వానికి పైన మహాన్ ఆత్మ; మహాన్‌కు అవతల ఉత్తమమైన అవ్యక్తం.
Kaṭha 2.3.8
अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।
यं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ २.३.८ ॥
అవ్యక్తానికి కూడా పరమైనవాడు పురుషుడు; అతడు సర్వవ్యాపి, లింగరహితుడు. అతడిని తెలుసుకున్న జీవుడు విముక్తి పొంది అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.
Kaṭha 2.3.9
न संदृशे तिष्ठति रूपमस्य
न चक्षुषा पश्यति कश्चनैनम् ।
हृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो
य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २.३.९ ॥
అతని రూపం దృష్టి పరిధిలో నిలవదు; ఎవరూ కంటితో అతడిని చూడరు. హృదయంతో, బుద్ధితో, మనస్సుతో తెలియబడినవాడిని ఎవరు ఇది తెలుసుకుంటారో వారు అమరులవుతారు.
Kaṭha 2.3.10
यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।
बुद्धिश्च न विचेष्टते तामाहुः परमां गतिम् ॥ २.३.१० ॥
ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు మనస్సుతో కలిసి నిలిచిపోయి, బుద్ధి కూడా చలించనప్పుడు, దాన్ని పరమ గతి అని అంటారు.
Kaṭha 2.3.11
तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् ।
अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ २.३.११ ॥
ఇంద్రియాలను స్థిరంగా నిగ్రహించడాన్నే యోగం అని భావిస్తారు. అప్పుడు మనిషి అప్రమత్తుడవుతాడు; యోగమే ఉద్భవానికి, లయానికి మూలం.
Kaṭha 2.3.12
नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।
अस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ २.३.१२ ॥
ఆయనను వాక్కుతో గాని, మనస్సుతో గాని, కన్నుతో గాని పొందలేము. 'ఉన్నాడు' అని అనేవారు కాకుండా ఇతరులకు ఆయన ఎలా అర్థమవుతాడు?
Kaṭha 2.3.13
अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।
अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ २.३.१३ ॥
'ఉన్నాడు' అనే రూపంలోనే ఆయనను తెలుసుకోవాలి; రెండు విధాలుగానూ ఆయన నిజస్వభావం ద్వారా. 'ఉన్నాడు' అని మాత్రమే తెలుసుకున్నవానికి ఆయన తత్త్వస్వభావం ప్రకాశిస్తుంది.
Kaṭha 2.3.14
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ २.३.१४ ॥
ఇతని హృదయంలో ఆశ్రయించి ఉన్న అన్ని కోరికలు విడిచిపెట్టబడినప్పుడు, మర్త్యుడు అమృతుడవుతాడు; ఇక్కడే బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
Kaṭha 2.3.15
यथा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावद्ध्यनुशासनम् ॥ २.३.१५ ॥
ఇక్కడ హృదయంలోని అన్ని ముడులు విడిపోయినట్లే, మర్త్యుడు అమృతుడవుతాడు. ఇదే అనుశాసనం.
Kaṭha 2.3.16
शतं चैका च हृदयस्य नाड्य-
स्तासां मूर्धानमभिनिःसृतैका ।
तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति
विष्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ २.३.१६ ॥
హృదయానికి వందా ఒకటి నాడులు ఉన్నాయి; వాటిలో ఒకటి శిరస్సు వైపు వెళ్ళుతుంది. దాని ద్వారా పైకి వెళ్ళువాడు అమరత్వం పొందుతాడు. మిగిలినవి ప్రయాణ సమయంలో అన్ని దిశలలో వ్యాపిస్తాయి.
Kaṭha 2.3.17
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा
सदा जनानां हृदये संनिविष्टः ।
तं स्वाच्छरीरात्प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकां धैर्येण ।
तं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ॥ २.३.१७ ॥
బొటనవేలు పరిమాణం గల పురుషుడు, అంతరాత్మ, ఎల్లప్పుడూ మనుషుల హృదయంలో స్థితుడై ఉన్నాడు. ముంజ గడ్డి నుండి కాడను లాగినట్లు ధైర్యంగా తన శరీరం నుండి అతన్ని వేరు చేయాలి. అతన్ని శుద్ధుడుగా, అమృతుడుగా తెలుసుకోవాలి; అతన్ని శుద్ధుడుగా, అమృతుడుగా తెలుసుకోవాలి.
Kaṭha 2.3.18
मृत्युप्रोक्तां नचिकेतोऽथ लब्ध्वा
विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।
ब्रह्मप्राप्तो विरजोऽभूद्विमृत्यु-
रन्योऽप्येवं यो विदध्यात्ममेव ॥ २.३.१८ ॥
మృత్యువు బోధించిన ఈ విద్యను, సంపూర్ణ యోగవిధిని పొంది నచికేతుడు బ్రహ్మాన్ని పొందాడు; రజస్సు లేనివాడై మృత్యువు లేనివాడయ్యాడు. ఇదే విధంగా ఆత్మను ఎవరు తెలుసుకుంటారో వారూ అలాగే అవుతారు.