อุปนิษัท · Kaṭha 2.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 2.3.1
ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।
तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते ।
तस्मिँल्लोकाः श्रिताः सर्वे तदु नात्येति कश्चन ।
एतद्वै तत् ॥ २.३.१ ॥
ต้นอัศวัตถะนิรันดร์นี้มีรากอยู่ข้างบนและกิ่งก้านอยู่ข้างล่าง นั่นคือสิ่งที่รุ่งโรจน์ นั่นคือพรหมัน นั่นเรียกว่าอมตะ โลกทั้งปวงตั้งอยู่ในสิ่งนั้น ไม่มีผู้ใดก้าวล่วงไปได้ สิ่งนี้นั่นเอง
Kaṭha 2.3.2
यदिदं किं च जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम् ।
महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २.३.२ ॥
สิ่งใดๆ ที่มีอยู่ในโลกนี้ ทั้งหมดนั้นกำเนิดจากปราณและเคลื่อนไหวด้วยปราณ ปราณเป็นความกลัวอันยิ่งใหญ่ ประดุจสายฟ้าที่ถูกยกขึ้น ผู้ที่รู้สิ่งนี้ย่อมเป็นอมตะ
Kaṭha 2.3.3
भयादस्याग्निस्तपति भयात्तपति सूर्यः ।
भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥ २.३.३ ॥
เพราะความกลัวต่อพระองค์ ไฟจึงลุกโชน เพราะความกลัวต่อพระองค์ ดวงอาทิตย์จึงแผดแสง เพราะความกลัวต่อพระองค์ พระอินทร์และพระวายุ และความตายเป็นองค์ที่ห้า ต่างก็วิ่งไป
Kaṭha 2.3.4
इह चेदशकद्बोद्धुं प्राक्षरीरस्य विस्रसः ।
ततः सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥ २.३.४ ॥
หากผู้ใดสามารถเข้าใจสิ่งนี้ได้ในชีวิตนี้ ก่อนที่จะหลุดพ้นจากร่างกาย ผู้นั้นย่อมคู่ควรที่จะไม่ต้องเกิดในร่างอีกในการสร้างสรรค์และโลกทั้งหลาย
Kaṭha 2.3.5
यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके ।
यथाऽप्सु परीव ददृशे तथा गन्धर्वलोके
छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥ २.३.५ ॥
เหมือนในกระจกเงา เช่นนั้นในอาตมัน เหมือนในความฝัน เช่นนั้นในโลกของบรรพบุรุษ เหมือนเงาที่ปรากฏในน้ำ เช่นนั้นในโลกของพระคันธรรพ์ และเหมือนเงาและแสง เช่นนั้นในพรหมโลก
Kaṭha 2.3.6
इन्द्रियाणां पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत् ।
पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ २.३.६ ॥
เมื่อเข้าใจความแตกต่างของอินทรีย์ทั้งหลาย และการขึ้นและการตกของอินทรีย์เหล่านั้น และรู้ว่าอินทรีย์ที่เกิดขึ้นต่างกันย่อมเกิดแยกจากกัน ผู้มั่นคงย่อมไม่เศร้าโศก
Kaṭha 2.3.7
इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वमुत्तमम् ।
सत्त्वादधि महानात्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम् ॥ २.३.७ ॥
เหนือกว่าอินทรีย์คือใจ เหนือกว่าใจคือสัตตวะ ซึ่งประเสริฐที่สุด เหนือกว่าสัตตวะคืออาตมันผู้ยิ่งใหญ่ และเหนือกว่าสิ่งยิ่งใหญ่คืออัพยักตะอันสูงสุด
Kaṭha 2.3.8
अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।
यं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति ॥ २.३.८ ॥
เหนือกว่าอัพยักตะคือปุรุษะ ผู้แผ่ไปทั่วและไร้ลักษณะใดๆ เมื่อรู้พระองค์แล้ว สัตว์ผู้มีชีวิตย่อมหลุดพ้นและบรรลุอมตภาพ
Kaṭha 2.3.9
न संदृशे तिष्ठति रूपमस्य
न चक्षुषा पश्यति कश्चनैनम् ।
हृदा मनीषा मनसाऽभिक्लृप्तो
य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ २.३.९ ॥
รูปของพระองค์ไม่ปรากฏอยู่ในขอบเขตของการมองเห็น ไม่มีผู้ใดเห็นพระองค์ด้วยตา พระองค์ปรากฏแก่หัวใจ ด้วยปัญญา ด้วยใจ ผู้ที่รู้สิ่งนี้ย่อมเป็นอมตะ
Kaṭha 2.3.10
यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ।
बुद्धिश्च न विचेष्टते तामाहुः परमां गतिम् ॥ २.३.१० ॥
เมื่อญาณทั้งห้านิ่งสงบอยู่พร้อมกับใจ และปัญญาก็ไม่เคลื่อนไหว นั่นเรียกว่าภาวะสูงสุด
Kaṭha 2.3.11
तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् ।
अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ २.३.११ ॥
การควบคุมอินทรีย์ให้มั่นคงนั้น ท่านถือว่าเป็นโยคะ เมื่อนั้นผู้นั้นย่อมไม่ประมาท เพราะโยคะคือทั้งการกำเนิดและการดับสลาย
Kaṭha 2.3.12
नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा ।
अस्तीति ब्रुवतोऽन्यत्र कथं तदुपलभ्यते ॥ २.३.१२ ॥
ไม่อาจบรรลุพระองค์ได้ด้วยวาจา ไม่ว่าด้วยใจหรือด้วยตา หากไม่ใช่ผู้กล่าวว่า "พระองค์มีอยู่" จะรู้จักพระองค์ได้อย่างไร
Kaṭha 2.3.13
अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः ।
अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥ २.३.१३ ॥
พึงรู้จักพระองค์ว่า "พระองค์มีอยู่" และโดยสองทางคือตามสภาวะแท้จริงของพระองค์ สำหรับผู้ที่รู้จักพระองค์ว่า "พระองค์มีอยู่" สภาวะแท้จริงของพระองค์ย่อมปรากฏชัด
Kaṭha 2.3.14
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ २.३.१४ ॥
เมื่อกามทั้งปวงที่ตั้งอยู่ในหัวใจของผู้นั้นถูกปลดปล่อยไปหมดแล้ว ผู้เป็นมนุษย์ย่อมเป็นอมตะ และบรรลุพรหมันในชีวิตนี้
Kaṭha 2.3.15
यथा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्येतावद्ध्यनुशासनम् ॥ २.३.१५ ॥
เหมือนปมทั้งหลายในหัวใจถูกแก้ออกในชีวิตนี้ ฉันใด มนุษย์ย่อมเป็นอมตะฉันนั้น นี่คือคำสอนทั้งหมด
Kaṭha 2.3.16
शतं चैका च हृदयस्य नाड्य-
स्तासां मूर्धानमभिनिःसृतैका ।
तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति
विष्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥ २.३.१६ ॥
หัวใจมีเส้นนาดีหนึ่งร้อยเอ็ดเส้น เส้นหนึ่งในนั้นพุ่งขึ้นไปถึงกระหม่อมศีรษะ ผู้ที่ไปตามเส้นนั้นขึ้นไปย่อมบรรลุอมตภาพ ส่วนเส้นอื่นๆ เมื่อถึงเวลาละจากร่าง ย่อมแยกกระจายไปทุกทิศทาง
Kaṭha 2.3.17
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा
सदा जनानां हृदये संनिविष्टः ।
तं स्वाच्छरीरात्प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीकां धैर्येण ।
तं विद्याच्छुक्रममृतं तं विद्याच्छुक्रममृतमिति ॥ २.३.१७ ॥
ปุรุษะขนาดเท่านิ้วหัวแม่มือ อันตราตมัน ผู้ประทับอยู่ในหัวใจของมนุษย์เสมอ พึงดึงพระองค์ออกจากร่างของตนด้วยความมั่นคง ดุจดึงก้านหญ้าออกจากหญ้ามุญชะ พึงรู้พระองค์ว่าบริสุทธิ์และเป็นอมตะ พึงรู้พระองค์ว่าบริสุทธิ์และเป็นอมตะ
Kaṭha 2.3.18
मृत्युप्रोक्तां नचिकेतोऽथ लब्ध्वा
विद्यामेतां योगविधिं च कृत्स्नम् ।
ब्रह्मप्राप्तो विरजोऽभूद्विमृत्यु-
रन्योऽप्येवं यो विदध्यात्ममेव ॥ २.३.१८ ॥
นจิเกตัสได้รับความรู้นี้ที่ยมะกล่าวสอน พร้อมวิธีโยคะทั้งสิ้น จึงบรรลุพรหมัน ปราศจากกิเลสและปราศจากความตาย ผู้อื่นที่รู้อาตมันอย่างนี้ก็จะเป็นเช่นนั้นเช่นกัน