ઉપનિષદો · Śvetāśvatara 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Śvetāśvatara 3.1
य एको जालवानीशत ईशनीभिः सर्वांल्लोकानीशत ईशनीभिः ।
य एवैक उद्भवे सम्भवे च य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ३.१ ॥
જે એકલો જાલવાન છે, જે પોતાની શક્તિઓથી શાસન કરે છે; પોતાની શક્તિઓથી સર્વ લોકો પર શાસન કરે છે; ઉદ્ભવમાં અને સંભવમાં તે એકલો જ છે. જેઓ આ જાણે છે તેઓ અમર થાય છે.
Śvetāśvatara 3.2
एको हि रुद्रो न द्वितीयाय तस्थुर्य इमांल्लोकानीशत ईशनीभिः ।
प्रत्यङ्जनास्तिष्ठति सञ्चुकोचान्तकाले संसृज्य विश्वा भुवनानि गोपाः ॥ ३.२ ॥
રુદ્ર એક જ છે; બીજા માટે તેઓ ઊભા રહ્યા નથી. જે પોતાની શક્તિઓથી આ લોકો પર શાસન કરે છે, તે અંતર્મુખ લોકોમાં સ્થિત છે; અંતકાળે તે સર્વ ભુવનોનું સર્જન કરીને સંકેલે છે, રક્ષક તરીકે.
Śvetāśvatara 3.3
विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुरुत विश्वतस्पात् ।
सम्बाहुभ्यां धमति सम्पतत्रैर्द्यावाभूमी जनयन्देव एकः ॥ ३.३ ॥
સર્વત્ર આંખો ધરાવનાર, સર્વત્ર મુખ ધરાવનાર, સર્વત્ર બાહુ ધરાવનાર, સર્વત્ર પગ ધરાવનાર; એકલો તે દેવ બાહુઓ અને પાંખો વડે વાયુ ફૂંકે છે, અને દ્યાવા-ભૂમિને ઉત્પન્ન કરે છે.
Śvetāśvatara 3.4
यो देवानां प्रभवश्चोद्भवश्च विश्वाधिपो रुद्रो महर्षिः ।
हिरण्यगर्भं जनयामास पूर्वं स नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु ॥ ३.४ ॥
જે દેવોના પ્રભવ અને ઉદ્ભવ છે, સર્વાધિપતિ, મહર્ષિ રુદ્ર — જેમણે આદિમાં હિરણ્યગર્ભને ઉત્પન્ન કર્યો — તે અમને શુભ બુદ્ધિથી યુક્ત કરો.
Śvetāśvatara 3.5
या ते रुद्रा शिवा तनूरघोराऽपापकाशिनी ।
तया नस्तनुवा शन्तमया गिरिशन्ताभिचाकशीहि ॥ ३.५ ॥
હે રુદ્ર, તારું જે શિવ, અઘોર, પાપ ન દેખાડનાર શરીર છે, તે અતિ શાંત રૂપથી, હે ગિરીશ, અમારી તરફ જુઓ.
Śvetāśvatara 3.6
यामिषुं गिरिशतं हस्ते बिभर्ष्यस्तवे ।
शिवां गिरित्र तां कुरु मा हिंसीः पुरुषं जगत् ॥ ३.६ ॥
હે ગિરીશ, ફેંકવા માટે તું હાથમાં ધારણ કરે છે તે બાણને, હે ગિરિત્ર, શિવ (કલ્યાણકારી) કર; પુરુષ અને જગતની હિંસા ન કર.
Śvetāśvatara 3.7
ततः परं ब्रह्म परं बृहन्तं यथा निकायं सर्वभूतेषु गूढम् ।
विश्वस्यैकं परिवेष्टितारमीशं तं ज्ञात्वाऽमृता भवन्ति ॥ ३.७ ॥
તેનાથી પર પરબ્રહ્મ છે — જે મહાન અને વિશાળ છે, સર્વ ભૂતોમાં તેમના નિવાસોમાં ગૂઢ રીતે છુપાયેલું; જે વિશ્વને વીંટળાયેલો એકમાત્ર ઈશ્વર છે. તેને જાણીને તેઓ અમૃત થાય છે.
Śvetāśvatara 3.8
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ।
तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय ॥ ३.८ ॥
અંધકારથી પર, સૂર્ય સમાન વર્ણવાળા તે મહાન પુરુષને હું જાણું છું. તેમને જાણીને જ મનુષ્ય મૃત્યુને પાર કરે છે; મુક્તિ માટે બીજો કોઈ માર્ગ નથી.
Śvetāśvatara 3.9
यस्मात्परं नापरमस्ति किंचिद्यस्मान्नणीयो न ज्यायोऽस्ति कश्चित् ।
वृक्ष इव स्तब्धो दिवि तिष्ठत्येकस्तेनेदं पूर्णं पुरुषेण सर्वम् ॥ ३.९ ॥
તેમનાથી ઉચ્ચ કે નીચ કંઈ નથી; તેમનાથી સૂક્ષ્મ કે મોટું કોઈ નથી. વૃક્ષની જેમ અચળ થઈને તેઓ એકલા દિવ્ય આકાશમાં સ્થિત છે; તે પુરુષથી આ સર્વ પૂર્ણ છે.
Śvetāśvatara 3.10
ततो यदुत्तरतरं तदरूपमनामयम् ।
य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्त्यथेतरे दुःखमेवापियन्ति ॥ ३.१० ॥
તેનાથી પણ ઉત્તમ જે છે તે રૂપરહિત અને દુઃખરહિત છે. જેઓ આને જાણે છે તેઓ અમૃત થાય છે; બીજાઓ દુઃખને જ પામે છે.
Śvetāśvatara 3.11
सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः ।
सर्वव्यापी स भगवांस्तस्मात्सर्वगतः शिवः ॥ ३.११ ॥
જેમનાં મુખ, મસ્તક અને ગરદન સર્વત્ર છે, જે સર્વ પ્રાણીઓના હૃદયગુહામાં વસે છે, જે સર્વવ્યાપી છે, તે ભગવાન તેથી સર્વગત અને શિવ છે.
Śvetāśvatara 3.12
महान्प्रभुर्वै पुरुषः सत्वस्यैष प्रवर्तकः ।
सुनिर्मलामिमां प्राप्तिमीशानो ज्योतिरव्ययः ॥ ३.१२ ॥
તે મહાન પ્રભુ પુરુષ જ સત્ત્વનો પ્રવર્તક છે. આ અતિ નિર્મળ પ્રાપ્તિ છે; ઈશાન અવિનાશી જ્યોતિ છે.
Śvetāśvatara 3.13
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः ।
हृदा मनीषा मनसाभिक्लृप्तो य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ३.१३ ॥
અંગૂઠા જેટલો પુરુષ એ અંતરાત્મા છે; તે સદા જીવોના હૃદયમાં સ્થિત છે. હૃદય, બુદ્ધિ અને મનથી તે જાણાય છે. જેઓ આ જાણે છે તેઓ અમર થાય છે.
Śvetāśvatara 3.14
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
स भूमिं विश्वतो वृत्वाऽत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ॥ ३.१४ ॥
હજાર માથાવાળો પુરુષ, હજાર આંખોવાળો, હજાર પગવાળો છે. તે પૃથ્વીને ચારેબાજુથી આવરીને દસ આંગળ આગળ રહ્યો.
Śvetāśvatara 3.15
पुरुष एवेदँसर्वं यद्भूतं यच्च भव्यम् ।
उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति ॥ ३.१५ ॥
આ બધું પુરુષ જ છે—જે થયું અને જે થશે. તે જ અમરત્વનો ઈશાન છે, જે અન્નથી વૃદ્ધિ પામીને વિસ્તરે છે.
Śvetāśvatara 3.16
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।
सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥ ३.१६ ॥
તે સર્વત્ર હાથ અને પગવાળો છે, સર્વત્ર આંખ, માથાં અને મુખવાળો છે; સર્વત્ર કાનવાળો છે. જગતમાં સર્વને આવરીને તે રહે છે.
Śvetāśvatara 3.17
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् ।
सर्वस्य प्रभुमीशानं सर्वस्य शरणं सुहृत् ॥ ३.१७ ॥
તે સર્વ ઇન્દ્રિયોના ગુણોનો આભાસ છે, છતાં સર્વ ઇન્દ્રિયોથી રહિત છે. તે સર્વનો પ્રભુ અને ઈશાન છે; સર્વનો આશ્રય અને હિતૈષી મિત્ર છે.
Śvetāśvatara 3.18
नवद्वारे पुरे देही हंसो लेलायते बहिः ।
वशी सर्वस्य लोकस्य स्थावरस्य चरस्य च ॥ ३.१८ ॥
નવ દ્વારવાળા નગર (શરીર)માં દેહી હંસ (આત્મા) બહાર તરફ ઊડે છે; તે સમગ્ર લોકનો, સ્થાવર અને જંગમનો નિયંતા છે.
Śvetāśvatara 3.19
अपाणिपादो जवनो ग्रहीता पश्यत्यचक्षुः स शृणोत्यकर्णः ।
स वेत्ति वेद्यं न च तस्यास्ति वेत्ता तमाहुरग्र्यं पुरुषं महान्तम् ॥ ३.१९ ॥
હાથ-પગ વિનાનો છે છતાં વેગવાન અને ગ્રહણ કરનાર છે; આંખ વિના જુએ છે, કાન વિના સાંભળે છે. જાણવા યોગ્ય સર્વ તે જાણે છે, પણ તેને જાણનાર કોઈ નથી; તેને અગ્ર્ય, મહાન પુરુષ કહે છે.
Śvetāśvatara 3.20
अणोरणीयान्महतो महीयानात्मा गुहायां निहितोऽस्य जन्तोः ।
तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमीशम् ॥ ३.२० ॥
અણુથી પણ અણુ અને મહાનથી પણ મહાન એવો આત્મા જીવની ગુફા (હૃદય)માં સ્થિત છે. સંકલ્પરહિત અને શોકરહિત પુરુષ ધાતાની કૃપાથી તે મહિમાવાન ઈશ્વરને જુએ છે.
Śvetāśvatara 3.21
वेदाहमेतमजरं पुराणं सर्वात्मानं सर्वगतं विभुत्वात् ।
जन्मनिरोधं प्रवदन्ति यस्य ब्रह्मवादिनो हि प्रवदन्ति नित्यम् ॥ ३.२१ ॥
અજર, પુરાતન, સર્વાત્મા અને પોતાની વિભુતાને લીધે સર્વત્ર વ્યાપેલા આને હું જાણું છું. બ્રહ્મવાદીઓ સદા કહે છે કે જેના જન્મનો નિરોધ થાય છે.