ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Śvetāśvatara 3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Śvetāśvatara 3.1
य एको जालवानीशत ईशनीभिः सर्वांल्लोकानीशत ईशनीभिः ।
य एवैक उद्भवे सम्भवे च य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ३.१ ॥
ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਜਾਲ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਇਕੱਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Śvetāśvatara 3.2
एको हि रुद्रो न द्वितीयाय तस्थुर्य इमांल्लोकानीशत ईशनीभिः ।
प्रत्यङ्जनास्तिष्ठति सञ्चुकोचान्तकाले संसृज्य विश्वा भुवनानि गोपाः ॥ ३.२ ॥
ਰੁਦਰ ਇੱਕੋ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਲਈ ਉਹ ਨਹੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੁਵਨ ਰਚ ਕੇ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ।
Śvetāśvatara 3.3
विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुरुत विश्वतस्पात् ।
सम्बाहुभ्यां धमति सम्पतत्रैर्द्यावाभूमी जनयन्देव एकः ॥ ३.३ ॥
ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਇਕੱਲਾ ਉਹ ਦੇਵ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਫੂਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਉ-ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 3.4
यो देवानां प्रभवश्चोद्भवश्च विश्वाधिपो रुद्रो महर्षिः ।
हिरण्यगर्भं जनयामास पूर्वं स नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु ॥ ३.४ ॥
ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਵ ਅਤੇ ਉਦਭਵ ਹੈ, ਸਰਬਾਧਿਪਤੀ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਰੁਦਰ — ਜਿਸਨੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ — ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ।
Śvetāśvatara 3.5
या ते रुद्रा शिवा तनूरघोराऽपापकाशिनी ।
तया नस्तनुवा शन्तमया गिरिशन्ताभिचाकशीहि ॥ ३.५ ॥
ਹੇ ਰੁਦਰ, ਤੇਰਾ ਜੋ ਸ਼ਿਵ, ਅਘੋਰ, ਪਾਪ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਉਸ ਅਤਿ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਗਿਰੀਸ਼, ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵੇਖ।
Śvetāśvatara 3.6
यामिषुं गिरिशतं हस्ते बिभर्ष्यस्तवे ।
शिवां गिरित्र तां कुरु मा हिंसीः पुरुषं जगत् ॥ ३.६ ॥
ਹੇ ਗਿਰੀਸ਼, ਜੋ ਤੀਰ ਤੂੰ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਗਿਰਿਤ੍ਰ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਕਰ; ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰ।
Śvetāśvatara 3.7
ततः परं ब्रह्म परं बृहन्तं यथा निकायं सर्वभूतेषु गूढम् ।
विश्वस्यैकं परिवेष्टितारमीशं तं ज्ञात्वाऽमृता भवन्ति ॥ ३.७ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਹੈ — ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Śvetāśvatara 3.8
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ।
तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय ॥ ३.८ ॥
ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
Śvetāśvatara 3.9
यस्मात्परं नापरमस्ति किंचिद्यस्मान्नणीयो न ज्यायोऽस्ति कश्चित् ।
वृक्ष इव स्तब्धो दिवि तिष्ठत्येकस्तेनेदं पूर्णं पुरुषेण सर्वम् ॥ ३.९ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਅਚਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਦਿਵ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ; ਉਸ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
Śvetāśvatara 3.10
ततो यदुत्तरतरं तदरूपमनामयम् ।
य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्त्यथेतरे दुःखमेवापियन्ति ॥ ३.१० ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਜੋ ਹੈ ਉਹ ਰੂਪਹੀਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖਹੀਣ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੇਵਲ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Śvetāśvatara 3.11
सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः ।
सर्वव्यापी स भगवांस्तस्मात्सर्वगतः शिवः ॥ ३.११ ॥
ਜਿਸਦੇ ਮੁਖ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਲੇ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਹਿਰਦੇ-ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਰਬਗਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।
Śvetāśvatara 3.12
महान्प्रभुर्वै पुरुषः सत्वस्यैष प्रवर्तकः ।
सुनिर्मलामिमां प्राप्तिमीशानो ज्योतिरव्ययः ॥ ३.१२ ॥
ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਪੁਰਖ ਹੀ ਸੱਤਵ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਹੈ। ਇਹੀ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ; ਈਸ਼ਾਨ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜੋਤਿ ਹੈ।
Śvetāśvatara 3.13
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः ।
हृदा मनीषा मनसाभिक्लृप्तो य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ३.१३ ॥
ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੱਡਾ ਪੁਰਖ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈ; ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਿਰਦੇ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Śvetāśvatara 3.14
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
स भूमिं विश्वतो वृत्वाऽत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ॥ ३.१४ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਕੇ ਦਸ ਅੰਗੁਲ ਅੱਗੇ ਠਹਿਰਿਆ।
Śvetāśvatara 3.15
पुरुष एवेदँसर्वं यद्भूतं यच्च भव्यम् ।
उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति ॥ ३.१५ ॥
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੁਰਖ ਹੀ ਹੈ—ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹੀ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਈਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਨ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 3.16
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।
सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥ ३.१६ ॥
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਉਹ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Śvetāśvatara 3.17
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् ।
सर्वस्य प्रभुमीशानं सर्वस्य शरणं सुहृत् ॥ ३.१७ ॥
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਭਾਸ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਹੈ; ਸਭ ਦਾ ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
Śvetāśvatara 3.18
नवद्वारे पुरे देही हंसो लेलायते बहिः ।
वशी सर्वस्य लोकस्य स्थावरस्य चरस्य च ॥ ३.१८ ॥
ਨੌਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨਗਰ (ਸਰੀਰ) ਵਿੱਚ ਦੇਹੀ ਹੰਸ (ਆਤਮਾ) ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦਾ, ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਜੰਗਮ ਦਾ ਨਿਯੰਤਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 3.19
अपाणिपादो जवनो ग्रहीता पश्यत्यचक्षुः स शृणोत्यकर्णः ।
स वेत्ति वेद्यं न च तस्यास्ति वेत्ता तमाहुरग्र्यं पुरुषं महान्तम् ॥ ३.१९ ॥
ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈ ਪਰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅੱਖਾਂ ਬਿਨਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਕੰਨਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਨੂੰ ਅਗ੍ਰਯ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਆਖਦੇ ਹਨ।
Śvetāśvatara 3.20
अणोरणीयान्महतो महीयानात्मा गुहायां निहितोऽस्य जन्तोः ।
तमक्रतुः पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमीशम् ॥ ३.२० ॥
ਅਣੂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਅਣੂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜੀਵ ਦੀ ਹਿਰਦੇ-ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 3.21
वेदाहमेतमजरं पुराणं सर्वात्मानं सर्वगतं विभुत्वात् ।
जन्मनिरोधं प्रवदन्ति यस्य ब्रह्मवादिनो हि प्रवदन्ति नित्यम् ॥ ३.२१ ॥
ਅਜਰ, ਪੁਰਾਤਨ, ਸਰਬ-ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਕਰਕੇ ਸਰਵਤ੍ਰ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਸਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ-ਨਿਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।