ऋग्वेद · सूक्त 10.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.87.1
र॒क्षो॒हणं॑ वा॒जिन॒मा जि॑घर्मि मि॒त्रं प्रथि॑ष्ठ॒मुप॑ यामि॒ शर्म॑ ।
शिशा॑नो अ॒ग्निः क्रतु॑भिः॒ समि॑द्धः॒ स नो॒ दिवा॒ स रि॒षः पा॑तु॒ नक्त॑म् ॥
राक्षसांचा नाश करणारा, बलवान त्याला मी फेकतो; विशाल मित्राच्या आश्रयाला मी जातो. कर्मांनी प्रज्वलित झालेला अग्नी दिवसा आमचे रक्षण करो आणि रात्री हानीपासून वाचवो.
10.87.2
अयो॑दंष्ट्रो अ॒र्चिषा॑ यातु॒धाना॒नुप॑ स्पृश जातवेदः॒ समि॑द्धः ।
आ जि॒ह्वया॒ मूर॑देवान्रभस्व क्र॒व्यादो॑ वृ॒क्त्व्यपि॑ धत्स्वा॒सन् ॥
लोखंडी दात असलेल्या, ज्वालायुक्त अग्नी, यातुधानांना स्पर्श कर; हे जातवेदा, प्रज्वलित होऊन. तुझ्या जिभेने मूरदेवांना पकड; मांसभक्षकांना छेदून त्यांच्या तोंडात घाल.
10.87.3
उ॒भोभ॑यावि॒न्नुप॑ धेहि॒ दंष्ट्रा॑ हिं॒स्रः शिशा॒नोऽव॑रं॒ परं॑ च ।
उ॒तान्तरि॑क्षे॒ परि॑ याहि राज॒ञ्जम्भैः॒ सं धे॑ह्य॒भि या॑तु॒धाना॑न् ॥
दोन्ही बाजूंचा, दोन्ही सुळे जवळ ठेव; हिंस्र होऊन खाली आणि वर धार लावत. आणि हे राजा, अंतरिक्षात फिर; जबड्यांनी यातुधानांना एकत्र पकड.
10.87.4
य॒ज्ञैरिषूः॑ सं॒नम॑मानो अग्ने वा॒चा श॒ल्याँ अ॒शनि॑भिर्दिहा॒नः ।
ताभि॑र्विध्य॒ हृद॑ये यातु॒धाना॑न्प्रती॒चो बा॒हून्प्रति॑ भङ्ध्येषाम् ॥
यज्ञांनी बाण वाकवून, हे अग्नी; वाणीने भाले आणि वज्रे धार लावून. त्यांनी यातुधानांच्या हृदयात भोसक; समोर वळलेले त्यांचे हात त्यांच्याच विरुद्ध मोड.
10.87.5
अग्ने॒ त्वचं॑ यातु॒धान॑स्य भिन्धि हिं॒स्राशनि॒र्हर॑सा हन्त्वेनम् ।
प्र पर्वा॑णि जातवेदः शृणीहि क्र॒व्यात्क्र॑वि॒ष्णुर्वि चि॑नोतु वृ॒क्णम् ॥
हे अग्नी, यातुधानाची त्वचा फोड; क्रूर वज्र धारदार कडेने त्याला मारो. त्याचे अवयव फोड; हे जातवेदा, ऐक. मांसभक्षक कविष्णू त्याला वेगळे करो, छाटलेल्याला वेगळा करो.
10.87.6
यत्रे॒दानीं॒ पश्य॑सि जातवेद॒स्तिष्ठ॑न्तमग्न उ॒त वा॒ चर॑न्तम् ।
यद्वा॒न्तरि॑क्षे प॒थिभिः॒ पत॑न्तं॒ तमस्ता॑ विध्य॒ शर्वा॒ शिशा॑नः ॥
आता जिथे त्याला पाहतोस, हे जातवेदा, उभा असलेल्याला, हे अग्नी, किंवा चालणाऱ्याला; अंतरिक्षात मार्गांनी उडणाऱ्याला, हे अस्तारा, बाणाने भोस, धारदार होऊन.
10.87.7
उ॒ताल॑ब्धं स्पृणुहि जातवेद आलेभा॒नादृ॒ष्टिभि॑र्यातु॒धाना॑त् ।
अग्ने॒ पूर्वो॒ नि ज॑हि॒ शोशु॑चान आ॒मादः॒ क्ष्विङ्का॒स्तम॑द॒न्त्वेनीः॑ ॥
आम्हाला धरून बसलेल्या त्या जादूगारापासून, हे जातवेदा, आम्हाला सोडव. हे अग्नी, पुढे होऊन त्याला पाड; तेजस्वी ज्वाळांनी त्याला गिळून टाकावे.
10.87.8
इ॒ह प्र ब्रू॑हि यत॒मः सो अ॑ग्ने॒ यो या॑तु॒धानो॒ य इ॒दं कृ॒णोति॑ ।
तमा र॑भस्व स॒मिधा॑ यविष्ठ नृ॒चक्ष॑स॒श्चक्षु॑षे रन्धयैनम् ॥
इथे सांग, हे अग्नी, हे करणारा तो यातुधान कोण आहे? त्याला समिधांनी पेटव, हे तरुणतमा; मनुष्यांना पाहणाऱ्या अग्नीच्या दृष्टीसाठी त्याला नष्ट कर.
10.87.9
ती॒क्ष्णेना॑ग्ने॒ चक्षु॑षा रक्ष य॒ज्ञं प्राञ्चं॒ वसु॑भ्यः॒ प्र ण॑य प्रचेतः ।
हिं॒स्रं रक्षां॑स्य॒भि शोशु॑चानं॒ मा त्वा॑ दभन्यातु॒धाना॑ नृचक्षः ॥
हे अग्नी, तुझ्या तीक्ष्ण नेत्राने यज्ञाचे रक्षण कर; वसूंसाठी यज्ञाला पुढे ने, हे प्रचेता. हिंस्र राक्षसांवर, चमकणाऱ्यांवर (तुझी ज्वाला टाक); हे नृचक्षा, यातुधान तुला स्पर्श न करोत.
10.87.10
नृ॒चक्षा॒ रक्षः॒ परि॑ पश्य वि॒क्षु तस्य॒ त्रीणि॒ प्रति॑ शृणी॒ह्यग्रा॑ ।
तस्या॑ग्ने पृ॒ष्टीर्हर॑सा शृणीहि त्रे॒धा मूलं॑ यातु॒धान॑स्य वृश्च ॥
हे नृचक्षा, लोकांमध्ये राक्षसाकडे पाहा. त्याची तिन्ही टोके मागून मोडून टाक; हे अग्नी, भाल्याने त्याचे कणे मोड, यातुधानाचे मूळ तीन भागांत तोडून टाक.
10.87.11
त्रिर्या॑तु॒धानः॒ प्रसि॑तिं त एतु ऋ॒तं यो अ॑ग्ने॒ अनृ॑तेन॒ हन्ति॑ ।
तम॒र्चिषा॑ स्फू॒र्जय॑ञ्जातवेदः सम॒क्षमे॑नं गृण॒ते नि वृ॑ङ्धि ॥
यातुधान तीन वेळा तुझ्या बंधनाकडे जावो. असत्याने ऋताला आघात करणाऱ्याला, हे अग्नी, तुझ्या ज्वालेने गर्जना करवून, हे जातवेदा, गायकाच्या समोर वश कर.
10.87.12
तद॑ग्ने॒ चक्षुः॒ प्रति॑ धेहि रे॒भे श॑फा॒रुजं॒ येन॒ पश्य॑सि यातु॒धान॑म् ।
अ॒थ॒र्व॒वज्ज्योति॑षा॒ दैव्ये॑न स॒त्यं धूर्व॑न्तम॒चितं॒ न्यो॑ष ॥
हे अग्नी, ती दृष्टी रेबावर ठेव; ज्याने तू शफारुजाला (नखांकुशी) यातुधानाला पाहतोस. अथर्वासारखा, दैवी तेजाने, सत्याला आघात करणाऱ्या अदृश्याला खाली जाळ.
10.87.13
यद॑ग्ने अ॒द्य मि॑थु॒ना शपा॑तो॒ यद्वा॒चस्तृ॒ष्टं ज॒नय॑न्त रे॒भाः ।
म॒न्योर्मन॑सः शर॒व्या॑ जाय॑ते॒ या तया॑ विध्य॒ हृद॑ये यातु॒धाना॑न् ॥
हे अग्नी, आज जेव्हा ते दोघे शाप देतात आणि ऋषींनी वाणीच्या वेदनेने ते निर्माण केले, तेव्हा मन्युच्या मनातून जन्मणाऱ्या बाणाने यातुधानांना हृदयात भेद.
10.87.14
परा॑ शृणीहि॒ तप॑सा यातु॒धाना॒न्परा॑ग्ने॒ रक्षो॒ हर॑सा शृणीहि ।
परा॒र्चिषा॒ मूर॑देवाञ्च्छृणीहि॒ परा॑सु॒तृपो॑ अ॒भि शोशु॑चानः ॥
तपाने यातुधानांना दूर हाकलून द्या; हे अग्नी, रक्षसाला उग्रतेने नष्ट करा. ज्वालेने मूरदेवांना दूर करा, प्राणहरण करणाऱ्यांना दूर करा; प्रज्वलित होऊन त्यांच्यावर प्रहार करा.
10.87.15
परा॒द्य दे॒वा वृ॑जि॒नं शृ॑णन्तु प्र॒त्यगे॑नं श॒पथा॑ यन्तु तृ॒ष्टाः ।
वा॒चास्ते॑नं॒ शर॑व ऋच्छन्तु॒ मर्म॒न्विश्व॑स्यैतु॒ प्रसि॑तिं यातु॒धानः॑ ॥
आज देव कपटाला दूर करोत; शाप परत त्याच्याकडे येवोत, वेदनेने ते निघून जावोत. वाणीचोराला बाण मर्मस्थानी पोहोचोत; सर्वांचा विनाश यातुधानाला प्राप्त होवो.
10.87.16
यः पौरु॑षेयेण क्र॒विषा॑ सम॒ङ्क्ते यो अश्व्ये॑न प॒शुना॑ यातु॒धानः॑ ।
यो अ॒घ्न्याया॒ भर॑ति क्षी॒रम॑ग्ने॒ तेषां॑ शी॒र्षाणि॒ हर॒सापि॑ वृश्च ॥
मानवी कर्माशी जो जोडला जातो, अश्व व पशूंशी जो जोडला जातो तो यातुधान; वांझ गाईचे दूध जो नेतो, हे अग्नी, त्यांची डोकी ज्वालेने तोडून टाक.
10.87.17
सं॒व॒त्स॒रीणं॒ पय॑ उ॒स्रिया॑या॒स्तस्य॒ माशी॑द्यातु॒धानो॑ नृचक्षः ।
पी॒यूष॑मग्ने यत॒मस्तितृ॑प्सा॒त्तं प्र॒त्यञ्च॑म॒र्चिषा॑ विध्य॒ मर्म॑न् ॥
एक वर्षाच्या वासराची उषा गाईचे दूध यातुधानाला मिळू नये, हे नृचक्षा. हे अग्नी, जो हे पीयूष इच्छितो, त्या विरुद्ध येणाऱ्याला ज्वालेने मर्मस्थानी भेद.
10.87.18
वि॒षं गवां॑ यातु॒धानाः॑ पिबन्तु॒ आ वृ॑श्च्यन्ता॒मदि॑तये दु॒रेवाः॑ ।
परै॑नान्दे॒वः स॑वि॒ता द॑दातु॒ परा॑ भा॒गमोष॑धीनां जयन्ताम् ॥
गायींचे विष यातुधान पिवोत; दुर्वाह अदितीसाठी छेदले जावोत. त्यांना देव सविता दूर देवो; औषधींचा भाग दुरूनच जिंकला जावो.
10.87.19
स॒नाद॑ग्ने मृणसि यातु॒धाना॒न्न त्वा॒ रक्षां॑सि॒ पृत॑नासु जिग्युः ।
अनु॑ दह स॒हमू॑रान्क्र॒व्यादो॒ मा ते॑ हे॒त्या मु॑क्षत॒ दैव्या॑याः ॥
हे अग्नी, तू अनादि काळापासून यातुधानांचा नाश करीत आला आहेस. युद्धांमध्ये राक्षसांनी तुला जिंकण्याचा प्रयत्न केला; त्यांना जाळून टाक. बलवान, मांसभक्षक त्या राक्षसांना भस्म कर; दैवी अस्त्राच्या प्रहारातून ते सुटू नयेत.
10.87.20
त्वं नो॑ अग्ने अध॒रादुद॑क्ता॒त्त्वं प॒श्चादु॒त र॑क्षा पु॒रस्ता॑त् ।
प्रति॒ ते ते॑ अ॒जरा॑स॒स्तपि॑ष्ठा अ॒घशं॑सं॒ शोशु॑चतो दहन्तु ॥
हे अग्नी, तू आम्हाला खालून, उत्तरेकडून, मागून आणि समोरून रक्षण कर. तुझ्या अजर, अत्यंत तेजस्वी ज्वाला वाईट बोलणाऱ्याला जाळून टाकोत; चमकत्या ज्वालांनी जळणाऱ्याला त्या भस्म करोत.
10.87.21
प॒श्चात्पु॒रस्ता॑दध॒रादुद॑क्तात्क॒विः काव्ये॑न॒ परि॑ पाहि राजन् ।
सखे॒ सखा॑यम॒जरो॑ जरि॒म्णे अग्ने॒ मर्ताँ॒ अम॑र्त्य॒स्त्वं नः॑ ॥
हे राजा, हे मित्रा, तू मागून, समोरून, खालून, उत्तरेकडून ज्ञानी होऊन तुझ्या वाणीने आमचे सर्वत्र रक्षण कर. हे अग्नी, तू अमर होऊन, वार्धक्यातही न झिजणाऱ्या मित्राप्रमाणे माणसांचे रक्षण कर; तू अमर आहेस, आमचे रक्षण कर.
10.87.22
परि॑ त्वाग्ने॒ पुरं॑ व॒यं विप्रं॑ सहस्य धीमहि ।
धृ॒षद्व॑र्णं दि॒वेदि॑वे ह॒न्तारं॑ भङ्गु॒राव॑ताम् ॥
हे अग्नी, हे बलवान, आम्ही तुला, किल्ल्यासारख्या ज्ञानी तुला, सभोवती प्रज्वलित करतो. हे तेजस्वी वर्णाच्या, दिवसेंदिवस तू नाश करणाऱ्यांचा संहारक आहेस.
10.87.23
वि॒षेण॑ भङ्गु॒राव॑तः॒ प्रति॑ ष्म र॒क्षसो॑ दह ।
अग्ने॑ ति॒ग्मेन॑ शो॒चिषा॒ तपु॑रग्राभिर्ऋ॒ष्टिभिः॑ ॥
विषाने, तेजस्वी वर्णाच्या त्यांच्याविरुद्ध राक्षसांना जाळून टाक. हे अग्नी, तीक्ष्ण ज्वालेने, तप्त-अग्र बाणांनी.
10.87.24
प्रत्य॑ग्ने मिथु॒ना द॑ह यातु॒धाना॑ किमी॒दिना॑ ।
सं त्वा॑ शिशामि जागृ॒हि अद॑ब्धं विप्र॒ मन्म॑भिः ॥
हे अग्नी, जोडीच्या यातुधानांना, त्या दोन किमीदिनांना जाळून टाक. हे विप्रा, स्तोत्रांनी तुला जागवून तीक्ष्ण करतो; न फसलेला होऊन जागा हो.
10.87.25
प्रत्य॑ग्ने॒ हर॑सा॒ हरः॑ शृणी॒हि वि॒श्वतः॒ प्रति॑ ।
या॒तु॒धान॑स्य र॒क्षसो॒ बलं॒ वि रु॑ज वी॒र्य॑म् ॥
हे अग्नी, तुझ्या ज्वालेने ज्वालेविरुद्ध सर्व बाजूंनी ऐक. यातुधानांचे आणि राक्षसांचे बल चूर्ण कर, त्यांचे पराक्रम मोडून टाक.