ऋग्वेद · सूक्त 6.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.15.1
इ॒ममू॒ षु वो॒ अति॑थिमुष॒र्बुधं॒ विश्वा॑सां वि॒शां पति॑मृञ्जसे गि॒रा ।
वेतीद्दि॒वो ज॒नुषा॒ कच्चि॒दा शुचि॒र्ज्योक्चि॑दत्ति॒ गर्भो॒ यदच्यु॑तम् ॥
पाहुणा, पहाटे जागणारा, सर्व लोकांचा स्वामी अशा त्याची मी गीताने स्तुती करतो. स्वर्गातून जन्मून तो तेजस्वी होऊन लवकरच त्या अच्युत गर्भाला भक्षण करतो.
6.15.2
मि॒त्रं न यं सुधि॑तं॒ भृग॑वो द॒धुर्वन॒स्पता॒वीड्य॑मू॒र्ध्वशो॑चिषम् ।
स त्वं सुप्री॑तो वी॒तह॑व्ये अद्भुत॒ प्रश॑स्तिभिर्महयसे दि॒वेदि॑वे ॥
मित्राप्रमाणे, भृगूंनी उत्तमरीत्या प्रज्वलित करून वनस्पती-स्तंभावर ठेवलेला, स्तुत्य, ऊर्ध्वज्वाळांचा तो. अद्भुता, वीतहव्यावर प्रसन्न होऊन स्तुतींनी तू दररोज महिमा पावतोस.
6.15.3
स त्वं दक्ष॑स्यावृ॒को वृ॒धो भू॑र॒र्यः पर॒स्यान्त॑रस्य॒ तरु॑षः रा॒यः सू॑नो सहसो॒ मर्त्ये॒~ष्वा ।
छ॒र्दिर्य॑च्छ वी॒तह॑व्याय स॒प्रथो॑ भ॒रद्वा॑जाय स॒प्रथः॑ ॥
तू बलाचा अहिंसक वर्धक हो; दूर आणि जवळच्या, वेगवान स्वामीच्या मध्ये. धन आणि बलाच्या पुत्रा, मर्त्यांमध्ये आश्रय दे. वीतहव्याला विस्तृत आश्रय दे; भरद्वाजालाही विस्तृत आश्रय दे.
6.15.4
द्यु॒ता॒नं वो॒ अति॑थिं॒ स्व॑र्णरम॒ग्निं होता॑रं॒ मनु॑षः स्वध्व॒रम् ।
विप्रं॒ न द्यु॒क्षव॑चसं सुवृ॒क्तिभि॑र्हव्य॒वाह॑मर॒तिं दे॒वमृ॑ञ्जसे ॥
तुझ्या तेजस्वी पाहुण्याला, तेजस्वी आकाशातील अग्नीला, मानवांच्या उत्तम यज्ञाच्या होत्याला मी स्तवितो. गोड बोलणाऱ्या विप्राप्रमाणे, उत्तम सूक्तांनी हविर्वाहक, वेगवान देवाला मी गौरवितो.
6.15.5
पा॒व॒कया॒ यश्चि॒तय॑न्त्या कृ॒पा क्षाम॑न्रुरु॒च उ॒षसो॒ न भा॒नुना॑ ।
तूर्व॒न्न याम॒न्नेत॑शस्य॒ नू रण॒ आ यो घृ॒णे न त॑तृषा॒णो अ॒जरः॑ ॥
जो शुद्धकर्ता आहे, जो आपल्या तेजस्वी प्रकाशाने घरात उजळतो, उषेच्या प्रकाशासारखा; धावत्या घोड्याच्या गतीसारखा, आता युद्धात वेगवानाच्या मार्गासारखा; ज्वालेत तहानलेल्यासारखा जळतो, तो अजर आहे.
6.15.6
अ॒ग्निम॑ग्निं वः स॒मिधा॑ दुवस्यत प्रि॒यम्प्रि॑यं वो॒ अति॑थिं गृणी॒षणि॒ उप॑ वो गी॒र्भिर॒मृतं॑ विवासत ।
दे॒वो दे॒वेषु॒ वन॑ते॒ हि वार्यं॑ दे॒वो दे॒वेषु॒ वन॑ते॒ हि नो॒ दुवः॑ ॥
अग्नीला अग्नीने, तुमच्या समिधांनी प्रज्वलित करा; प्रिय, स्तुत्य अतिथीला तुमच्या जवळ; तुमच्या गीतांनी अमृताची सेवा करा. देव देवांमध्ये श्रेष्ठ धन देतो; देव देवांमध्ये आम्हाला दान देतो.
6.15.7
समि॑द्धम॒ग्निं स॒मिधा॑ गि॒रा गृ॑णे॒ शुचिं॑ पाव॒कं पु॒रो अ॑ध्व॒रे ध्रु॒वम् ।
विप्रं॒ होता॑रं पुरु॒वार॑म॒द्रुहं॑ क॒विं सु॒म्नैरी॑महे जा॒तवे॑दसम् ॥
समिधांनी प्रज्वलित झालेल्या अग्नीची, जो शुद्ध व पावन आहे आणि यज्ञात स्थिर उभा राहतो, त्याची मी वाणीने स्तुती करतो. ज्ञानी, होता, अनेकांना प्रिय, द्रोहरहित, कवी अशा जातवेदसाकडे आम्ही कल्याण मागतो.
6.15.8
त्वां दू॒तम॑ग्ने अ॒मृतं॑ यु॒गेयु॑गे हव्य॒वाहं॑ दधिरे पा॒युमीड्य॑म् ।
दे॒वास॑श्च॒ मर्ता॑सश्च॒ जागृ॑विं वि॒भुं वि॒श्पतिं॒ नम॑सा॒ नि षे॑दिरे ॥
हे अग्नी, अमर दूत म्हणून, हविर्वाहक, रक्षक व स्तुत्य अशा तुला देव आणि मानव युगायुगांत स्थापित करतात. जागरूक, सर्वव्यापी, प्रजांचा स्वामी अशा तुला ते नमस्काराने आसनावर बसवतात.
6.15.9
वि॒भूष॑न्नग्न उ॒भयाँ॒ अनु॑ व्र॒ता दू॒तो दे॒वानां॒ रज॑सी॒ समी॑यसे ।
यत्ते॑ धी॒तिं सु॑म॒तिमा॑वृणी॒महेऽध॑ स्मा नस्त्रि॒वरू॑थः शि॒वो भ॑व ॥
हे अग्नी, नियमांना अलंकृत करीत देवांचा दूत होऊन तू दोन्ही लोकांदरम्यान एकत्र संचार करतोस. तुझे ध्यान व सुमती आम्ही आवाहन करतो तेव्हा येथेच आमच्यासाठी त्रिमार्गी व कल्याणकारी हो.
6.15.10
तं सु॒प्रती॑कं सु॒दृशं॒ स्वञ्च॒मवि॑द्वांसो वि॒दुष्ट॑रं सपेम ।
स य॑क्ष॒द्विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वान्प्र ह॒व्यम॒ग्निर॒मृते॑षु वोचत् ॥
सुंदर मुख असलेल्या, पाहण्यास सुंदर, स्वयंप्रकाशी, अत्यंत जाणत्या त्याची अज्ञानी आम्ही सेवा करू. सर्व कर्मे जाणणारा तो अमरांमध्ये हविर्भाग जाहीर करो.
6.15.11
तम॑ग्ने पास्यु॒त तं पि॑पर्षि॒ यस्त॒ आन॑ट्क॒वये॑ शूर धी॒तिम् ।
य॒ज्ञस्य॑ वा॒ निशि॑तिं॒ वोदि॑तिं वा॒ तमित्पृ॑णक्षि॒ शव॑सो॒त रा॒या ॥
हे अग्नी, तू त्याचे रक्षण करतोस आणि त्याला भरतोसही; हे वीरा, कवीला धी अर्पण करणाऱ्याला तू भरतोस. यज्ञाची रचना, उदय किंवा त्यालाच तू खरोखर बल व धनाने भरतोस.
6.15.12
त्वम॑ग्ने वनुष्य॒तो नि पा॑हि॒ त्वमु॑ नः सहसावन्नव॒द्यात् ।
सं त्वा॑ ध्वस्म॒न्वद॒भ्ये॑तु॒ पाथः॒ सं र॒यि स्पृ॑ह॒याय्यः॑ सह॒स्री ॥
हे अग्नी, त्रास देणाऱ्यापासून तू चांगले रक्षण कर; हे बलवान, हानीपासूनही तूच आमचे रक्षण कर. वेगवान शक्ती असलेले तुझ्यासोबत मार्गांवर चालोत; इच्छित, विपुल धन एकत्र तुझ्याकडे येवो.
6.15.13
अ॒ग्निर्होता॑ गृ॒हप॑तिः॒ स राजा॒ विश्वा॑ वेद॒ जनि॑मा जा॒तवे॑दाः ।
दे॒वाना॑मु॒त यो मर्त्या॑नां॒ यजि॑ष्ठः॒ स प्र य॑जतामृ॒तावा॑ ॥
अग्नी होता, गृहपती आणि राजा आहे; जातवेदा सर्व जन्म जाणतो. देव आणि मानव यांच्यात जो सर्वाधिक पूज्य आहे, तो ऋतावान यज्ञ पुढे नेवो.
6.15.14
अग्ने॒ यद॒द्य वि॒शो अ॑ध्वरस्य होतः॒ पाव॑कशोचे॒ वेष्ट्वं हि यज्वा॑ ।
ऋ॒ता य॑जासि महि॒ना वि यद्भूर्ह॒व्या व॑ह यविष्ठ॒ या ते॑ अ॒द्य ॥
हे अग्नी, आज तू यज्ञाचा होता होऊन, हे पावकशोचे, लोकांमध्ये यजमान होतोस तेव्हा, तुझ्या महिम्याने ऋताप्रमाणे यजन कर. हे यविष्ठा, आज तुझी जी हव्ये आहेत ती आण.
6.15.15
अ॒भि प्रयां॑सि॒ सुधि॑तानि॒ हि ख्यो नि त्वा॑ दधीत॒ रोद॑सी॒ यज॑ध्यै॒ अवा॑ नो मघव॒न्वाज॑साताव् ।
अग्ने॒ विश्वा॑नि दुरि॒ता त॑रेम॒ ता त॑रेम॒ तवाव॑सा तरेम ॥
हे अग्नी, तू सुस्थापित श्रेष्ठ गोष्टी पाहा. द्यावापृथिवी यजनासाठी तुला धारण करोत. हे धनवान, वाजसातीच्या संघर्षात आमचे रक्षण कर. हे अग्नी, आम्ही सर्व संकटे पार करू; तुझ्या साहाय्याने ती पार करू.
6.15.16
अग्ने॒ विश्वे॑भिः स्वनीक दे॒वैरूर्णा॑वन्तं प्रथ॒मः सी॑द॒ योनि॑म् ।
कु॒ला॒यिनं॑ घृ॒तव॑न्तं सवि॒त्रे य॒ज्ञं न॑य॒ यज॑मानाय सा॒धु ॥
हे अग्नी, हे सुंदर ज्वालेच्या, सर्व देवांसह प्रथम येऊन ऊर्णावान स्थानी बस. सवितृसाठी, घृतयुक्त कुलायी यज्ञ यजमानासाठी नीट चालव.
6.15.17
इ॒ममु॒ त्यम॑थर्व॒वद॒ग्निं म॑न्थन्ति वे॒धसः॑ ।
यम॑ङ्कू॒यन्त॒मान॑य॒न्नमू॑रं श्या॒व्या॑भ्यः ॥
अथर्वाप्रमाणे, बुद्धिमान ऋषी या अग्नीचे मंथन करतात. ज्याला घासून त्यांनी श्यावींसाठी अमूराला वर आणले.
6.15.18
जनि॑ष्वा दे॒ववी॑तये स॒र्वता॑ता स्व॒स्तये॑ ।
आ दे॒वान्व॑क्ष्य॒मृताँ॑ ऋता॒वृधो॑ य॒ज्ञं दे॒वेषु॑ पिस्पृशः ॥
देवांच्या कृपेसाठी, सर्वकल्याणासाठी आणि कल्याणासाठी जन्म घे. हे ऋत वाढवणाऱ्या, देवांना, अमर देवांना इथे आण; यज्ञ देवांपर्यंत पोहोचव.
6.15.19
व॒यमु॑ त्वा गृहपते जनाना॒मग्ने॒ अक॑र्म स॒मिधा॑ बृ॒हन्त॑म् ।
अ॒स्थू॒रि नो॒ गार्ह॑पत्यानि सन्तु ति॒ग्मेन॑ न॒स्तेज॑सा॒ सं शि॑शाधि ॥
हे मानवांचा गृहपती अग्नी, आम्ही महान अशा तुला समिधांनी पूजिले आहे. आमचे गार्हपत्य अग्नी स्थिर राहोत; तीक्ष्ण तेजाने आम्हांला परिपूर्ण कर.