ऋग्वेद · सूक्त 10.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.27.1
अस॒त्सु मे॑ जरितः॒ साभि॑वे॒गो यत्सु॑न्व॒ते यज॑मानाय॒ शिक्ष॑म् ।
अना॑शीर्दाम॒हम॑स्मि प्रह॒न्ता स॑त्य॒ध्वृतं॑ वृजिना॒यन्त॑मा॒भुम् ॥
माझा तो वेग खरोखरच सोमपिळणाऱ्या यजमानाला शिकवो. मी अनादर करणाऱ्या असुरांचा संहारक आहे; सत्यव्रत धारण करणारा, वाकड्या शत्रूचा नाश करणारा.
10.27.2
यदीद॒हं यु॒धये॑ सं॒नया॑नि॒ अदे॑वयून्त॒न्वा॑ शूशु॑जानान् ।
अ॒मा ते॒ तुम्रं॑ वृष॒भं प॑चानि ती॒व्रं सु॒तं प॑ञ्चद॒शं नि षि॑ञ्चम् ॥
युद्धासाठी मी सैन्य जमवले, तर माझ्या देहाने देवद्वेषी तेजस्वी शत्रूंविरुद्ध, हे इंद्रा, तुझ्यासाठी लाल वृषभ शिजवीन; तीव्र पंधरापट सोम पिळून ओतीन.
10.27.3
नाहं तं वे॑द॒ य इति॒ ब्रवी॑ति॒ अदे॑वयून्त्स॒मर॑णे जघ॒न्वान् ।
य॒दावाख्य॑त्स॒मर॑ण॒मृघा॑व॒दादिद्ध॑ मे वृष॒भा प्र ब्रु॑वन्ति ॥
'हे असे आहे' असे म्हणणाऱ्याला मी ओळखत नाही—ज्याने युद्धात देवद्वेष्ट्यांना मारले. त्याने गर्जणारे युद्ध प्रकट केले तेव्हाच ते दोन वृषभ माझ्यासाठी स्तुती करतात.
10.27.4
यदज्ञा॑तेषु वृ॒जने॒ष्वासं॒ विश्वे॑ स॒तो म॒घवा॑नो म आसन् ।
जि॒नामि॒ वेत्क्षेम॒ आ सन्त॑मा॒भुं प्र तं क्षि॑णां॒ पर्व॑ते पाद॒गृह्य॑ ॥
मी अज्ञात शत्रुसैन्यांमध्ये असताना, सर्व दानशील यजमान माझ्या सोबत होते. सुरक्षित स्थानी मी जिंकतो; तेथील शत्रूला डोंगरावर पाय धरून फेकून नष्ट करतो.
10.27.5
न वा उ॒ मां वृ॒जने॑ वारयन्ते॒ न पर्व॑तासो॒ यद॒हं म॑न॒स्ये ।
मम॑ स्व॒नात्कृ॑धु॒कर्णो॑ भयात ए॒वेदनु॒ द्यून्कि॒रणः॒ समे॑जात् ॥
पर्वतही युद्धात मला अडवत नाहीत, मी विचार करतानाही नाही. माझ्या गर्जनेने शृंग-कर्णी (मेघ) भयभीत होवो; दिवसांनंतर ती किरणही माझ्यासोबत चालो.
10.27.6
दर्श॒न्न्वत्र॑ शृत॒पाँ अ॑नि॒न्द्रान्बा॑हु॒क्षदः॒ शर॑वे॒ पत्य॑मानान् ।
घृषुं॑ वा॒ ये नि॑नि॒दुः सखा॑य॒मध्यू॒ न्वे॑षु प॒वयो॑ ववृत्युः ॥
येथे आता ते पाहोत—अचल देवद्वेषी, बाहुभक्षक असुर, बाणासाठी पडणारे, धाडसी. किंवा ज्यांनी माझ्या सख्याची निंदा केली, त्यांच्यावर ती वज्रधारा वळल्या आहेत.
10.27.7
अभू॒र्वौक्षी॒र्व्यु॑ आयु॑रान॒ड्दर्ष॒न्नु पूर्वो॒ अप॑रो॒ नु द॑र्षत् ।
द्वे प॒वस्ते॒ परि॒ तं न भू॑तो॒ यो अ॒स्य पा॒रे रज॑सो वि॒वेष॑ ॥
तू प्रकट झालास, प्राणशक्ती तू पसरवलीस. पूर्वीचा आणि नंतरचा, शुद्ध करणारे दोघेही तुझ्याभोवती असोत, जो या लोकांच्या पलीकडे व्यापलेला आहे.
10.27.8
गावो॒ यवं॒ प्रयु॑ता अ॒र्यो अ॑क्ष॒न्ता अ॑पश्यं स॒हगो॑पा॒श्चर॑न्तीः ।
हवा॒ इद॒र्यो अ॒भितः॒ समा॑य॒न्किय॑दासु॒ स्वप॑तिश्च्छन्दयाते ॥
शत्रूचे जव गायींनी खाल्ले, मोकळ्या सोडलेल्या; त्यांना मी पाहिले, गुराख्यांसह फिरताना. हाका शत्रूकडून सर्व बाजूंनी एकत्र आल्या; यांपैकी किती जणांसह गोपती आनंदी होईल?
10.27.9
सं यद्वयं॑ यव॒सादो॒ जना॑नाम॒हं य॒वाद॑ उ॒र्वज्रे॑ अ॒न्तः ।
अत्रा॑ यु॒क्तो॑ऽवसा॒तार॑मिच्छा॒दथो॒ अयु॑क्तं युनजद्वव॒न्वान् ॥
आम्ही माणसांसह जव खाणारे असताना, मी जव खाणारा, विशाल वज्रात; येथे जोडलेला अवसातृला शोधो; मग विजयी अयुक्ताला जोडो.
10.27.10
अत्रेदु॑ मे मंससे स॒त्यमु॒क्तं द्वि॒पाच्च॒ यच्चतु॑ष्पात्संसृ॒जानि॑ ।
स्त्री॒भिर्यो अत्र॒ वृष॑णं पृत॒न्यादयु॑द्धो अस्य॒ वि भ॑जानि॒ वेदः॑ ॥
येथे तू खरोखर माझ्या बोलण्याचा विचार करतोस: दोन पाय आणि चार पाय असलेल्याला मी जोडेन; स्त्रियांसह येथे वृषभाला युद्धात जिंकणारा, न लढणाऱ्याचे धन मी वाटून घेईन.
10.27.11
यस्या॑न॒क्षा दु॑हि॒ता जात्वास॒ कस्तां वि॒द्वाँ अ॒भि म॑न्याते अ॒न्धाम् ।
क॒त॒रो मे॒निं प्रति॒ तं मु॑चाते॒ य ईं॒ वहा॑ते॒ य ईं॑ वा वरे॒यात् ॥
ज्याला आंधळी मुलगी कधी होती, जाणता कोण त्या आंधळीचा विचार करील? कोणता नियम त्याला सोडवील; जो तिला वाहील, की जो तिला निवडील?
10.27.12
किय॑ती॒ योषा॑ मर्य॒तो व॑धू॒योः परि॑प्रीता॒ पन्य॑सा॒ वार्ये॑ण ।
भ॒द्रा व॒धूर्भ॑वति॒ यत्सु॒पेशाः॑ स्व॒यं सा मि॒त्रं व॑नुते॒ जने॑ चित् ॥
किती स्त्री, वराची इच्छा करणारी, धनाने आणि निवडीने पूर्णपणे प्रिय; वधू शुभ होते, सुंदर सजून ती स्वतः मित्राला लोकांमध्ये स्वीकारते तेव्हा.
10.27.13
प॒त्तो ज॑गार प्र॒त्यञ्च॑मत्ति शी॒र्ष्णा शिरः॒ प्रति॑ दधौ॒ वरू॑थम् ।
आसी॑न ऊ॒र्ध्वामु॒पसि॑ क्षिणाति॒ न्य॑ङ्ङुत्ता॒नामन्वे॑ति॒ भूमि॑म् ॥
तो खालून गिळतो, पुढे खातो; डोक्याने डोके आवरणावर ठेवतो. बसलेला तो वरच्या दिशेने वाकतो; खालच्या दिशेने पसरलेल्या पृथ्वीमागे जातो.
10.27.14
बृ॒हन्न॑च्छा॒यो अ॑पला॒शो अर्वा॑ त॒स्थौ मा॒ता विषि॑तो अत्ति॒ गर्भः॑ ।
अ॒न्यस्या॑ व॒त्सं रि॑ह॒ती मि॑माय॒ कया॑ भु॒वा नि द॑धे धे॒नुरूधः॑ ॥
विशाल, सावलीहीन, पानहीन घोडा उभा राहिला; माता आच्छादित गर्भ खाते. दुसरीच्या वासराला चाटत ती हंबरली; कोणत्या रूपाने, कोणत्या अस्तित्वाने गाईने कास खाली ठेवली?
10.27.15
स॒प्त वी॒रासो॑ अध॒रादुदा॑यन्न॒ष्टोत्त॒रात्ता॒त्सम॑जग्मिर॒न्ते ।
नव॑ प॒श्चाता॑त्स्थिवि॒मन्त॑ आय॒न्दश॒ प्राक्सानु॒ वि ति॑र॒न्त्यश्नः॑ ॥
सात वीर खालून वर आले; आठ वरून एकत्र आले. नऊ मागून घामाने भरलेले आले; दहा पुढे येऊन दगडाचा माथा वेगळा करून पसरवतात.
10.27.16
द॒शा॒नामेकं॑ कपि॒लं स॑मा॒नं तं हि॑न्वन्ति॒ क्रत॑वे॒ पार्या॑य ।
गर्भं॑ मा॒ता सुधि॑तं व॒क्षणा॑सु॒ अवे॑नन्तं तु॒षय॑न्ती बिभर्ति ॥
दहांपैकी एक, पिंगट, समान — त्याला ते यज्ञासाठी आणि शोधकासाठी दाबतात. माता व्यवस्थित स्थिर, अजून न जन्मलेल्या गर्भाला पोटात जपून धारण करते.
10.27.17
पीवा॑नं मे॒षम॑पचन्त वी॒रा न्यु॑प्ता अ॒क्षा अनु॑ दी॒व आ॑सन् ।
द्वा धनुं॑ बृह॒तीम॒प्स्व॑न्तः प॒वित्र॑वन्ता चरतः पु॒नन्ता॑ ॥
धष्टपुष्ट मेंढा वीरांनी शिजवला; पसरलेले आस आकाशाकडे होते. दोन, मोठे धनुष्य, पाण्यांच्या आत, गाळण्या असलेले दोघे फिरून शुद्ध करतात.
10.27.18
वि क्रो॑श॒नासो॒ विष्व॑ञ्च आय॒न्पचा॑ति॒ नेमो॑ न॒हि पक्ष॑द॒र्धः ।
अ॒यं मे॑ दे॒वः स॑वि॒ता तदा॑ह॒ द्र्व॑न्न॒ इद्व॑नवत्स॒र्पिर॑न्नः ॥
रडणारे वेगळे होऊन, सर्वव्यापी होऊन आले; ज्ञानी शिजवो, नाही — स्वयंपाकी शिजवो. माझ्यासाठी देव सविता हे म्हणाला: दुष्टाचे अन्न असणाराच सेवा करो; तुपाचे अन्न असणाराच सेवा करो.
10.27.19
अप॑श्यं॒ ग्रामं॒ वह॑मानमा॒राद॑च॒क्रया॑ स्व॒धया॒ वर्त॑मानम् ।
सिष॑क्त्य॒र्यः प्र यु॒गा जना॑नां स॒द्यः शि॒श्ना प्र॑मिना॒नो नवी॑यान् ॥
चाकाशिवाय, स्वतःच्या शक्तीने फिरत येणारे ते गाव मी दुरून पाहिले. तो शत्रुजनांची जोखडे तत्काळ तोडतो; तो नवीनतम वीर त्यांचे अवयव चिरडून टाकतो.
10.27.20
ए॒तौ मे॒ गावौ॑ प्रम॒रस्य॑ यु॒क्तौ मो षु प्र से॑धी॒र्मुहु॒रिन्म॑मन्धि ।
आप॑श्चिदस्य॒ वि न॑श॒न्त्यर्थं॒ सूर॑श्च म॒र्क उप॑रो बभू॒वान् ॥
हे माझे दोन बैल, प्रमराला जुंपलेले. तू पुन्हा पुन्हा चांगला पुढे जा, आनंदित हो. पाणी याचे ध्येय वेगवेगळे नष्ट करतात; सूर्याचा तेजस्वी, दूरचा सोबतीही तो झाला आहे.
10.27.21
अ॒यं यो वज्रः॑ पुरु॒धा विवृ॑त्तो अ॒वः सूर्य॑स्य बृह॒तः पुरी॑षात् ।
श्रव॒ इदे॒ना प॒रो अ॒न्यद॑स्ति॒ तद॑व्य॒थी ज॑रि॒माण॑स्तरन्ति ॥
अनेक प्रकारे फिरवलेले हे वज्र, सूर्याच्या आणि महान्याच्या रक्षणातून, मेघधारेतून उठते. ही कीर्ती निश्चितच याच्यामुळे; याहून वेगळे काही नाही; याद्वारे वृद्ध अक्षत राहून पार होतात.
10.27.22
वृ॒क्षेवृ॑क्षे॒ निय॑ता मीमय॒द्गौस्ततो॒ वयः॒ प्र प॑तान्पूरु॒षादः॑ ।
अथे॒दं विश्वं॒ भुव॑नं भयात॒ इन्द्रा॑य सु॒न्वदृष॑ये च॒ शिक्ष॑त् ॥
प्रत्येक वृक्षाला बांधलेली गाय हंबरते; तेव्हा मनुष्यभक्षक पक्षी उडून जावोत. तेव्हा हे सारे जग भयभीत होवो; सोम पिळणाऱ्याला व ऋषीला इंद्र शिकवो.
10.27.23
दे॒वानां॒ माने॑ प्रथ॒मा अ॑तिष्ठन्कृ॒न्तत्रा॑देषा॒मुप॑रा॒ उदा॑यन् ।
त्रय॑स्तपन्ति पृथि॒वीम॑नू॒पा द्वा बृबू॑कं वहतः॒ पुरी॑षम् ॥
देवांच्या निवासात प्रथम उभे राहिले; कापलेल्या भागातून यांपैकी वृद्ध वर उठले. तीन (लोक) पाण्याविना पृथ्वी तापवतात; दोन (रूपे) वासरासारखे (पदार्थ) वाहतात.
10.27.24
सा ते॑ जी॒वातु॑रु॒त तस्य॑ विद्धि॒ मा स्मै॑ता॒दृगप॑ गूहः सम॒र्ये ।
आ॒विः स्वः॑ कृणु॒ते गूह॑ते बु॒सं स पा॒दुर॑स्य नि॒र्णिजो॒ न मु॑च्यते ॥
ते तुझे जीवन आहे; ते त्याचेही आहे हे जाण. युद्धात उघडपणे हे लपवू नकोस. कल्याण प्रकट करून संपत्ती लपवणाऱ्याचा पाय निर्णिज् (शुद्धी) मधून मुक्त होतो, मुक्त होतो तसा.