ऋग्वेद · सूक्त 10.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.86.1
वि हि सोतो॒रसृ॑क्षत॒ नेन्द्रं॑ दे॒वम॑मंसत॒ यत्राम॑दद्वृ॒षाक॑पिर् ।
अ॒र्यः पु॒ष्टेषु॒ मत्स॑खा॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
सोम गाळणाऱ्यांनी देव इंद्राला मनात धरले, तेव्हा वृषाकपी आनंदला. समृद्धांमध्ये सोममित्र इंद्र सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
10.86.2
परा॒ ही॑न्द्र॒ धाव॑सि वृ॒षाक॑पे॒रति॒ व्यथिः॒ नो अह॒ प्र वि॑न्दसि ।
अ॒न्यत्र॒ सोम॑पीतये॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हे इंद्रा, तू वृषाकपीपासून पळून जातोस; त्याला कोणतेही दुःख नाही. सोम प्राशन करण्याच्या ठिकाणाशिवाय इतरत्र तू त्याला भेटत नाहीस. समृद्धांमध्ये इंद्र सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
10.86.3
किम॒यं त्वां वृ॒षाक॑पिश्च॒कार॒ हरि॑तो मृ॒गः यस्मा॑ इर॒स्यसीदु॒ नु ।
अ॒र्यो वा॑ पुष्टि॒मद्वसु॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हा वृषाकपी तुला असा का करतो? सोनेरी हरणासारखा तू अजूनही त्याच्यासाठी आसुसलेला आहेस. किंवा धनवान अरीचे पोषणसमृद्ध धन तुला आकर्षित करते का? समृद्धांमध्ये इंद्र सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
10.86.4
यमि॒मं त्वं वृ॒षाक॑पिं प्रि॒यमि॑न्द्राभि॒रक्ष॑सि॒ श्वा न्व॑स्य जम्भिषद् ।
अपि॒ कर्णे॑ वराह॒युर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हे इंद्रा, तू ज्याचे रक्षण करतोस त्या प्रिय वृषाकपीसाठी, कुत्र्याने त्याच्या कानाजवळ डुक्कर शोधत त्याला चावावे. समृद्धांमध्ये इंद्र सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
10.86.5
प्रि॒या त॒ष्टानि॑ मे क॒पिर्व्य॑क्ता॒ व्य॑दूदुष॒त्शिरो॒ न्व॑स्य राविषं ।
न सु॒गं दु॒ष्कृते॑ भुवं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
माझे प्रिय अवयव कपीने उघडपणे वेगळे केले; त्याचे डोके तो हलवून उपटून टाकतो. दुष्टाला मी सुखकारक होऊ नये. समृद्धांमध्ये इंद्र सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
10.86.6
न मत्स्त्री सु॑भ॒सत्त॑रा॒ न सु॒याशु॑तरा भुव॒न्न मत्प्रति॑च्यवीयसी ।
न सक्थ्युद्य॑मीयसी॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
माझ्यापेक्षा पतीला अधिक सुख देणारी स्त्री नाही, माझ्यापेक्षा अधिक संतोष देण्यास उत्सुक नाही; माझ्यापेक्षा लवकर तोंड फिरवणारी नाही, मांडी उचलण्यास माझ्यापेक्षा तत्पर नाही. समृद्धांमध्ये इंद्र सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
10.86.7
उ॒वे अ॑म्ब सुलाभिके॒ यथे॑वा॒ङ्ग भ॑वि॒ष्यति॑ भ॒सन्मे॑ अम्ब॒ सक्थि॑ मे ।
शिरो॑ मे॒ वी॑व हृष्यति॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हे माते सुलाभिके, मी हाक मारते; माझे अंग जसे होईल तसेच होईल. हे माते, माझी मांडी थरथरते. माझे डोके वेगळे असल्यासारखे थरथरते; सर्वांपेक्षा इंद्र श्रेष्ठ आहे.
10.86.8
किं सु॑बाहो स्वङ्गुरे॒ पृथु॑ष्टो॒ पृथु॑जाघने॒ किं शू॑रपत्नि न॒स्त्वम् ।
अ॒भ्य॑मीषि वृ॒षाक॑पिं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हे सुंदर बाहूंच्या, सुंदर कटीच्या, विशाल मांड्यांच्या! हे वीरपत्नी, आमच्यासाठी तू का? तू वृषाकपीला का त्रास देतेस? सर्वांपेक्षा इंद्र श्रेष्ठ आहे.
10.86.9
अ॒वीरा॑मिव॒ माम॒यं श॒रारु॑र॒भि म॑न्यते उ॒ताहम॑स्मि वी॒रिणी॑ ।
इन्द्र॑पत्नी म॒रुत्स॑खा॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हा कोल्हा मला वीरहीन समजतो; पण मी वीरपत्नी आहे. मी इंद्राची पत्नी आहे, मरुतांची मैत्रीण आहे. सर्वांपेक्षा इंद्र श्रेष्ठ आहे.
10.86.10
सं॒हो॒त्रं स्म॑ पु॒रा नारी॒ सम॑नं॒ वाव॑ गच्छति वे॒धा ऋ॒तस्य॑ वी॒रिणी॑ ।
इन्द्र॑पत्नी महीयते॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
पूर्वी स्त्री खरोखर सभेला जात असे; ऋताची जाणकार, वीरपत्नीही. इंद्रपत्नी गौरवान्वित होते. सर्वांपेक्षा इंद्र श्रेष्ठ आहे.
10.86.11
इ॒न्द्रा॒णीमा॒सु नारि॑षु सु॒भगा॑म॒हम॑श्रवं न॒ह्य॑स्या अप॒रं च॒न ।
ज॒रसा॒ मर॑ते॒ पति॒र्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
या स्त्रियांमध्ये इंद्राणी सौभाग्यवती आहे असे मी जाणले; तिचा पती इतर कोणाकडून मरत नाही; पती वृद्धापकाळाने मरतो. सर्वांपेक्षा इंद्र श्रेष्ठ आहे.
10.86.12
नाहमि॑न्द्राणि रारण॒ सख्यु॑र्वृ॒षाक॑पेर्ऋ॒ते यस्ये॒दमप्यं॑ ह॒विः ।
प्रि॒यं दे॒वेषु॒ गच्छ॑ति॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हे इंद्राणी, वृषाकपी नावाच्या माझ्या मित्राशिवाय मी आनंद घेत नाही; त्याचा हा पेयभाग आणि हविष्य आहे. तो प्रिय देवांपर्यंत पोहोचतो. सर्वांपेक्षा इंद्र श्रेष्ठ आहे.
10.86.13
वृषा॑कपायि॒ रेव॑ति॒ सुपु॑त्र॒ आदु॒ सुस्नु॑षे॒ घस॑त्त॒ इन्द्र॑ उ॒क्षणः॑ ।
प्रि॒यं का॑चित्क॒रं ह॒विर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हे वृषाकपायी, धनवती, सुपुत्रवती! इंद्राने ते बैल भक्षण करावेत; प्रिय, इच्छा पूर्ण करणारी आहुती — सर्वांहून श्रेष्ठ इंद्रच आहे.
10.86.14
उ॒क्ष्णो हि मे॒ पञ्च॑दश सा॒कं पच॑न्ति विंश॒तिमु॒ताहम॑द्मि॒ पीव॒ इद् ।
उ॒भा कु॒क्षी पृ॑णन्ति मे॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
कारण माझ्यासाठी पंधरा आणि वीस बैल एकत्र शिजवले जातात; मीही चरबीयुक्त अन्न खातो. ते माझ्या दोन्ही कुक्षी भरतात — सर्वांहून श्रेष्ठ इंद्रच आहे.
10.86.15
वृ॒ष॒भो न ति॒ग्मशृ॑ङ्गो अ॒न्तर्यू॒थेषु॒ रोरु॑वन्म॒न्थस्त॑ इन्द्र॒ शं हृ॒दे ।
यं ते॑ सु॒नोति॑ भाव॒युर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
बैलासारखा, तीक्ष्ण शिंगांचा, कळपांमध्ये गर्जणारा — हे इंद्रा, तुझा उन्मादक सोम हृदयसुखासाठी आहे. कल्याण इच्छिणारा तुझ्यासाठी जे पिळतो — सर्वांहून श्रेष्ठ इंद्रच आहे.
10.86.16
न सेशे॒ यस्य॒ रम्ब॑ते अन्त॒रा स॒क्थ्या॑ कपृ॒त्सेदी॑शे॒ यस्य॑ रोम॒शं ।
नि॒षे॒दुषो॑ वि॒जृम्भ॑ते॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
ज्याच्या दोन्ही मांड्यांमध्ये जे उठते, तो स्वामी नाही; आणि ज्याचे शरीर केसाळ, तोही स्वामी नाही. बसलेल्याची जांभई — सर्वांहून श्रेष्ठ इंद्रच आहे.
10.86.17
न सेशे॒ यस्य॑ रोम॒शं नि॑षे॒दुषो॑ वि॒जृम्भ॑ते॒ सेदी॑शे॒ यस्य॒ रम्ब॑ते ।
अ॒न्त॒रा स॒क्थ्या॑ कपृ॒त्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
बसलेल्या केसाळ शरीराच्या माणसाची जांभई असलेला स्वामी नाही; आणि ज्याच्या दोन्ही मांड्यांमध्ये काही उठते तोही स्वामी नाही — सर्वांहून श्रेष्ठ इंद्रच आहे.
10.86.18
अ॒यमि॑न्द्र वृ॒षाक॑पिः॒ पर॑स्वन्तं ह॒तं वि॑दत॒सिं सू॒नां नवं॑ च॒रुम् ।
आदेध॒स्यान॒ आचि॑तं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हे इंद्रा, हा वृषाकपी कुऱ्हाडीने मारला जाऊन (मिळवतो) — पुत्राची तलवार, नवा चरू मिळवतो; नंतर सरपणाच्या ढिगातून (अग्नी) उठतो — सर्वांहून श्रेष्ठ इंद्रच आहे.
10.86.19
अ॒यमे॑मि वि॒चाक॑शद्विचि॒न्वन्दास॒मार्यं॒ पिबा॑मि पाक॒सुत्व॑नो ।
अ॒भि धीर॑मचाकशं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हा मी चाललो आहे, दास आणि आर्य यांना शोधत पाहत; पक्व यज्ञाने सोम पिळणाऱ्याचा सोम मी पितो. त्या धीराला मी पाहिले; सर्वांहून वर इंद्र आहे.
10.86.20
धन्व॑ च॒ यत्कृ॒न्तत्रं॑ च॒ कति॑ स्वि॒त्ता वि योज॑ना॒ नेदी॑यसो वृषाकपे ।
अस्त॒मेहि॑ गृ॒हाँ उप॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
धनुष्य आणि जे कापणारे शस्त्र — ते दोन्ही किती योजने दूर आहेत? हे वृषाकपि, घराकडे परत ये, घरांजवळ ये; सर्वांहून वर इंद्र आहे.
10.86.21
पुन॒रेहि॑ वृषाकपे सुवि॒ता क॑ल्पयावहै॒ य ए॒ष स्व॑प्न॒नंश॑नः ।
अस्त॒मेषि॑ प॒था पुन॒र्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
पुन्हा परत ये, हे वृषाकपि; आपण दोघे कल्याण घडवू, जो हा झोप चोरणारा आहे. तू त्याच वाटेने पुन्हा घराकडे जातोस; सर्वांहून वर इंद्र आहे.
10.86.22
यदुद॑ञ्चो वृषाकपे गृ॒हमि॒न्द्राज॑गन्तन॒ क्व॑ स्य पु॑ल्व॒घो मृ॒गः ।
कम॑गञ्जन॒योप॑नो॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
हे वृषाकपि, तू उत्तरेकडे घराकडे गेलास तेव्हा — हे इंद्रा, ते ठिपक्यांचे हरीण कुठे आहे? संतती देणारा कोणत्या दिशेला गेला? सर्वांहून वर इंद्र आहे.
10.86.23
पर्शु॑र्ह॒ नाम॑ मान॒वी सा॒कं स॑सूव विंश॒तिं भ॒द्रं भ॑ल॒ त्यस्या॑ अभूद् ।
यस्या॑ उ॒दर॒माम॑य॒द्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः ॥
पार्शु नावाच्या मानुषी स्त्रीने एकाच वेळी वीस संतती प्रसवल्या; त्या कल्याणमयीसाठी ते घडले. ज्या पोटाला रोग झाला — सर्वांहून वर इंद्र आहे.