ઉપનિષદો · Śvetāśvatara 6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Śvetāśvatara 6.1
स्वभावमेके कवयो वदन्ति कालं तथान्ये परिमुह्यमानाः ।
देवस्यैष महिमा तु लोके येनेदं भ्राम्यते ब्रह्मचक्रम् ॥ ६.१ ॥
કેટલાક જ્ઞાનીઓ સ્વભાવને કારણ કહે છે; બીજા, મોહિત થઈને, કાળને કારણ કહે છે. પરંતુ આ લોકમાં જેનાથી આ બ્રહ્મચક્ર ફરે છે, તે દેવની જ મહિમા છે.
Śvetāśvatara 6.2
येनावृतं नित्यमिदं हि सर्वं ज्ञः कालकारो गुणी सर्वविद्यः ।
तेनेशितं कर्म विवर्तते ह पृथिव्यप्तेजोनिलखानि चिन्त्यम् ॥ ६.२ ॥
જેનાથી આ બધું સદા આવૃત છે, જે જ્ઞાતા, કાળનો સર્જક, ગુણવાળો અને સર્વજ્ઞ છે — તેના વડે જ શાસિત થઈને કર્મ ચાલે છે; પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ — તેનું ચિંતન કરવું.
Śvetāśvatara 6.3
तत्कर्म कृत्वा विनिवर्त्य भूयस्तत्त्वस्य तत्त्वेन समेत्य योगम् ।
एकेन द्वाभ्यां त्रिभिरष्टभिर्वा कालेन चैवात्मगुणैश्च सूक्ष्मैः ॥ ६.३ ॥
તે કર્મ કરીને, તેનાથી પાછા ફરીને, ફરી તત્ત્વના તત્ત્વ સાથે યોગમાં એકરૂપ થઈને — એક વડે, બે વડે, ત્રણ વડે કે આઠ વડે, કાળ વડે અને આત્માના સૂક્ષ્મ ગુણો વડે પણ.
Śvetāśvatara 6.4
आरभ्य कर्माणि गुणान्वितानि भावांश्च सर्वान् विनियोजयेद्यः ।
तेषामभावे कृतकर्मनाशः कर्मक्षये याति स तत्त्वतोऽन्यः ॥ ६.४ ॥
ગુણોથી યુક્ત કર્મો આરંભીને, અને સર્વ ભાવોને જે નિયોજે છે — તેમના અભાવમાં કરેલા કર્મનો નાશ થાય છે; કર્મના ક્ષયમાં તે તત્ત્વતઃ અન્ય (પરમ)ને પામે છે.
Śvetāśvatara 6.5
आदिः स संयोगनिमित्तहेतुः परस्त्रिकालादकलोऽपि दृष्टः ।
तं विश्वरूपं भवभूतमीड्यं देवं स्वचित्तस्थमुपास्य पूर्वम् ॥ ६.५ ॥
તે આદિ છે; સંયોગનું નિમિત્ત અને હેતુ પણ તે જ છે; ત્રણ કાળથી પર, કળારહિત હોવા છતાં તે દેખાયો છે. તે વિશ્વરૂપ, ભવરૂપે પ્રગટેલા, સ્તુત્ય દેવની, જે પોતાના ચિત્તમાં સ્થિત છે, પહેલાં ઉપાસના કરીને (…).
Śvetāśvatara 6.6
स वृक्षकालाकृतिभिः परोऽन्यो यस्मात्प्रपञ्चः परिवर्ततेऽयम् ।
धर्मावहं पापनुदं भगेशं ज्ञात्वात्मस्थममृतं विश्वधाम ॥ ६.६ ॥
તે વૃક્ષ, કાળ અને આકૃતિઓથી પર અને ભિન્ન છે, જેનાથી આ પ્રપંચ ફરે છે. ધર્મ લાવનાર, પાપ દૂર કરનાર, ભગોના સ્વામી, આત્મામાં સ્થિત, અમૃત, વિશ્વનું ધામ એવા તેને જાણીને (…).
Śvetāśvatara 6.7
तमीश्वराणां परमं महेश्वरं तं देवतानां परमं च दैवतम् ।
पतिं पतीनां परमं परस्ताद्विदाम देवं भुवनेशमीड्यम् ॥ ६.७ ॥
ઈશ્વરોમાં પરમ મહેશ્વર, દેવોમાં પરમ દૈવત, સ્વામીઓમાં પરમ પતિ, પરથી પણ પર, ભુવનોના સ્વામી, સ્તુત્ય એવા તે દેવને આપણે જાણીએ.
Śvetāśvatara 6.8
न तस्य कार्यं करणं च विद्यते न तत्समश्चाभ्यधिकश्च दृश्यते ।
परास्य शक्तिर्विविधैव श्रूयते स्वाभाविकी ज्ञानबलक्रिया च ॥ ६.८ ॥
તેમને કાર્ય કે કરણ નથી; તેમના સમાન કે તેમનાથી અધિક કોઈ દેખાતું નથી. તેમની પરા શક્તિ અનેકવિધ, સ્વાભાવિક, જ્ઞાન-બળ-ક્રિયાયુક્ત સંભળાય છે.
Śvetāśvatara 6.9
न तस्य कश्चित्पतिरस्ति लोके न चेशिता नैव च तस्य लिङ्गम् ।
स कारणं करणाधिपाधिपो न चास्य कश्चिज्जनिता न चाधिपः ॥ ६.९ ॥
જગતમાં તેમનો કોઈ સ્વામી નથી, શાસક નથી, તેમનું ચિહ્ન પણ નથી. તેઓ કારણ છે, ઇન્દ્રિયાધિપતિઓના પણ અધિપતિ છે. તેમને કોઈ જનક નથી, અધિપતિ પણ નથી.
Śvetāśvatara 6.10
यस्तन्तुनाभ इव तन्तुभिः प्रधानजैः स्वभावतः ।
देव एकः स्वमावृणोति स नो दधातु ब्रह्माप्ययम् ॥ ६.१० ॥
કરોળિયો પોતાના તાંતણાથી પોતાને ઢાંકે તેમ, પ્રધાનથી જન્મેલા તંતુઓથી સ્વભાવથી પોતાને આવરી લેનાર એક દેવ — તે અમને બ્રહ્મમાં લય આપો.
Śvetāśvatara 6.11
एको देवः सर्वभूतेषु गूढः सर्वव्यापी सर्वभूतान्तरात्मा ।
कर्माध्यक्षः सर्वभूताधिवासः साक्षी चेता केवलो निर्गुणश्च ॥ ६.११ ॥
એક જ દેવ સર્વ પ્રાણીઓમાં ગુપ્ત છે. તે સર્વવ્યાપી અને સર્વ ભૂતોનો અંતરાત્મા છે. તે કર્મોનો અધ્યક્ષ, સર્વ ભૂતોનો નિવાસ, સાક્ષી, ચેતન, કેવળ અને નિર્ગુણ છે.
Śvetāśvatara 6.12
एको वशी निष्क्रियाणां बहूनामेकं बीजं बहुधा यः करोति ।
तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ ६.१२ ॥
તે એકલા નિષ્ક્રિય વસ્તુઓના નિયંતા છે; અનેકના એક બીજને અનેક રીતે સર્જનાર છે. પોતાના આત્મામાં સ્થિત તેમને જે ધીરજવાન જ્ઞાનીઓ જુએ છે, તેમને જ શાશ્વત સુખ મળે છે, બીજાઓને નહીં.
Śvetāśvatara 6.13
नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।
तत्कारणं सांख्ययोगाधिगम्यं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः ॥ ६.१३ ॥
તે નિત્યોમાં નિત્ય અને ચેતનોમાં ચેતન છે; એકલા હોવા છતાં અનેકની કામનાઓ પૂર્ણ કરે છે. સાંખ્ય અને યોગથી જાણી શકાતા તે કારણરૂપ દેવને જાણીને માણસ સર્વ બંધનોથી મુક્ત થાય છે.
Śvetāśvatara 6.14
न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।
तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ ६.१४ ॥
ત્યાં સૂર્ય પ્રકાશતો નથી, ચંદ્ર અને તારાઓ પણ નહીં; આ વીજળીઓ પણ ચમકતી નથી, તો આ અગ્નિ કેવી રીતે? તે જ પ્રકાશતા હોય ત્યારે સર્વ તેમની પાછળ પ્રકાશે છે; તેમના પ્રકાશથી આ સર્વ પ્રકાશિત થાય છે.
Śvetāśvatara 6.15
एको हंसः भुवनस्यास्य मध्ये स एवाग्निः सलिले संनिविष्टः ।
तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय ॥ ६.१५ ॥
આ વિશ્વની મધ્યમાં એક જ હંસ છે; તે જ અગ્નિ છે, જળમાં પ્રવેશીને સ્થિત છે. તેને જાણીને માણસ મૃત્યુથી પાર જાય છે; બીજો કોઈ માર્ગ નથી.
Śvetāśvatara 6.16
स विश्वकृद् विश्वविदात्मयोनिर्ज्ञः कालकालो गुणी सर्वविद्यः ।
प्रधानक्षेत्रज्ञपतिर्गुणेशः संसारमोक्षस्थितिबन्धहेतुः ॥ ६.१६ ॥
તે જ સર્વનો સર્જક, સર્વનો જ્ઞાતા; પોતાથી જ ઉત્પન્ન, જ્ઞાનસ્વરૂપ, કાળનો પણ કાળ, ગુણવાન, સર્વવિદ્યાજ્ઞ. તે પ્રધાન અને ક્ષેત્રજ્ઞનો સ્વામી, ગુણોનો ઈશ; સંસાર, મોક્ષ, સ્થિતિ અને બંધનનો હેતુ.
Śvetāśvatara 6.17
स तन्मयो ह्यमृत ईशसंस्थो ज्ञः सर्वगो भुवनस्यास्य गोप्ता ।
य ईशेऽस्य जगतो नित्यमेव नान्यो हेतुर्विद्यत ईशनाय ॥ ६.१७ ॥
તે તેનાથી જ પૂર્ણ, અમૃત, ઈશમાં સ્થિત, જ્ઞાનસ્વરૂપ, સર્વવ્યાપી; આ વિશ્વનો રક્ષક છે. જે સદા આ જગતનું શાસન કરે છે; તેના શાસનનું બીજું કોઈ કારણ નથી.
Śvetāśvatara 6.18
यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वं यो वै वेदांश्च प्रहिणोति तस्मै ।
तं ह देवमात्मबुद्धिप्रकाशं मुमुक्षुर्वै शरणमहं प्रपद्ये ॥ ६.१८ ॥
જે પ્રથમ બ્રહ્માને સર્જે છે અને તેમને વેદો મોકલે છે, આત્મબુદ્ધિને પ્રકાશિત કરનાર તે દેવને, મોક્ષ ઇચ્છતો હું શરણ લઉં છું.
Śvetāśvatara 6.19
निष्कलं निष्क्रियंशान्तं निरवद्यं निरञ्जनम् ।
अमृतस्य परंसेतुं दग्धेन्दनमिवानलम् ॥ ६.१९ ॥
તે નિષ્કલ, નિષ્ક્રિય, શાંત, નિર્દોષ અને નિરંજન છે; તે અમૃતનો પરમ સેતુ છે, બળતણ બળી ગયા પછીની અગ્નિ જેવો.
Śvetāśvatara 6.20
यदा चर्मवदाकाशं वेष्टयिष्यन्ति मानवाः ।
तदा देवमविज्ञाय दुःखस्यान्तो भविष्यति ॥ ६.२० ॥
જ્યારે મનુષ્યો આકાશને ચામડાની જેમ વીંટાળી શકશે, ત્યારે પણ દેવને જાણ્યા વિના દુઃખનો અંત નહીં આવે.
Śvetāśvatara 6.21
तपःप्रभावाद् देवप्रसादाच्च ब्रह्म ह श्वेताश्वतरोऽथ विद्वान् ।
अत्याश्रमिभ्यः परमं पवित्रं प्रोवाच सम्यगृषिसङ्घजुष्टम् ॥ ६.२१ ॥
તપના પ્રભાવથી અને દેવની કૃપાથી વિદ્વાન શ્વેતાશ્વતરે બ્રહ્મને જાણીને, આશ્રમોથી પર રહેલા લોકો માટે, ઋષિસમૂહે સેવેલું આ પરમ પવિત્ર તત્ત્વ સમ્યક્ રીતે કહ્યું.
Śvetāśvatara 6.22
वेदान्ते परमं गुह्यं पुराकल्पे प्रचोदितम् ।
नाप्रशान्ताय दातव्यं नापुत्रायाशिष्याय वा पुनः ॥ ६.२२ ॥
વેદાંતમાં આ પરમ ગુહ્ય પ્રાચીન કાળમાં કહેવાયું છે; જે શાંત નથી, પુત્રહીન છે કે શિષ્ય નથી, તેને આ ફરી આપવું નહીં.
Śvetāśvatara 6.23
यस्य देवे परा भक्तिः यथा देवे तथा गुरौ ।
तस्यैते कथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः ॥ ६.२३ ॥
જેને દેવ પ્રત્યે પરમ ભક્તિ છે, અને દેવ પ્રત્યે જેવી છે તેવી જ ગુરુ પ્રત્યે પણ છે, તે મહાત્માને આ કહેલા અર્થો પ્રકાશિત થાય છે.