ਉਪਨਿਸ਼ਦ · Śvetāśvatara 6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Śvetāśvatara 6.1
स्वभावमेके कवयो वदन्ति कालं तथान्ये परिमुह्यमानाः ।
देवस्यैष महिमा तु लोके येनेदं भ्राम्यते ब्रह्मचक्रम् ॥ ६.१ ॥
ਕੁਝ ਗਿਆਨੀ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ, ਕਾਲ ਨੂੰ। ਪਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੀ ਹੈ।
Śvetāśvatara 6.2
येनावृतं नित्यमिदं हि सर्वं ज्ञः कालकारो गुणी सर्वविद्यः ।
तेनेशितं कर्म विवर्तते ह पृथिव्यप्तेजोनिलखानि चिन्त्यम् ॥ ६.२ ॥
ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਭ ਸਦਾ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਤਾ, ਕਾਲ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਰਬਗਿਆਤਾ ਹੈ — ਉਸੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ, ਜਲ, ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ — ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 6.3
तत्कर्म कृत्वा विनिवर्त्य भूयस्तत्त्वस्य तत्त्वेन समेत्य योगम् ।
एकेन द्वाभ्यां त्रिभिरष्टभिर्वा कालेन चैवात्मगुणैश्च सूक्ष्मैः ॥ ६.३ ॥
ਉਹ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ, ਫਿਰ ਤੱਤ੍ਵ ਦੇ ਤੱਤ੍ਵ ਨਾਲ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਏਕ ਹੋ ਕੇ — ਇੱਕ ਨਾਲ, ਦੋ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਅੱਠ ਨਾਲ, ਕਾਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੂਖਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
Śvetāśvatara 6.4
आरभ्य कर्माणि गुणान्वितानि भावांश्च सर्वान् विनियोजयेद्यः ।
तेषामभावे कृतकर्मनाशः कर्मक्षये याति स तत्त्वतोऽन्यः ॥ ६.४ ॥
ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕਰਮ ਆਰੰਭ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਦੇ ਕਸ਼ੈ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਤੱਤ੍ਵਤਃ ਹੋਰ (ਪਰਮ) ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 6.5
आदिः स संयोगनिमित्तहेतुः परस्त्रिकालादकलोऽपि दृष्टः ।
तं विश्वरूपं भवभूतमीड्यं देवं स्वचित्तस्थमुपास्य पूर्वम् ॥ ६.५ ॥
ਉਹੀ ਆਦਿ ਹੈ; ਸੰਯੋਗ ਦਾ ਨਿਮਿੱਤ ਅਤੇ ਹੇਤੂ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ; ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਭਵ ਰੂਪ ਹੋਏ, ਉਪਮਾ ਯੋਗ ਦੇਵ ਦੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ (…)।
Śvetāśvatara 6.6
स वृक्षकालाकृतिभिः परोऽन्यो यस्मात्प्रपञ्चः परिवर्ततेऽयम् ।
धर्मावहं पापनुदं भगेशं ज्ञात्वात्मस्थममृतं विश्वधाम ॥ ६.६ ॥
ਉਹ ਰੁੱਖ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਪੰਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਭਗਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਅਮਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਧਾਮ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ (…)।
Śvetāśvatara 6.7
तमीश्वराणां परमं महेश्वरं तं देवतानां परमं च दैवतम् ।
पतिं पतीनां परमं परस्ताद्विदाम देवं भुवनेशमीड्यम् ॥ ६.७ ॥
ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਦੈਵਤ, ਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪਤੀ, ਪਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ, ਭੁਵਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਤੁਤੀ ਯੋਗ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਾਣੀਏ।
Śvetāśvatara 6.8
न तस्य कार्यं करणं च विद्यते न तत्समश्चाभ्यधिकश्च दृश्यते ।
परास्य शक्तिर्विविधैव श्रूयते स्वाभाविकी ज्ञानबलक्रिया च ॥ ६.८ ॥
ਉਸ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਹੈ ਨਾ ਕਰਣ; ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਰਾ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ, ਸੁਭਾਵਿਕ, ਗਿਆਨ-ਬਲ-ਕਿਰਿਆ ਵਾਲੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Śvetāśvatara 6.9
न तस्य कश्चित्पतिरस्ति लोके न चेशिता नैव च तस्य लिङ्गम् ।
स कारणं करणाधिपाधिपो न चास्य कश्चिज्जनिता न चाधिपः ॥ ६.९ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਕ, ਨਾ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ੍ਹ। ਉਹ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਪਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਜਨਮਦਾਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਧਿਪਤੀ।
Śvetāśvatara 6.10
यस्तन्तुनाभ इव तन्तुभिः प्रधानजैः स्वभावतः ।
देव एकः स्वमावृणोति स नो दधातु ब्रह्माप्ययम् ॥ ६.१० ॥
ਜਿਵੇਂ ਮੱਕੜੀ ਆਪਣੇ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਤੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਇੱਕ ਦੇਵ ਹੈ — ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Śvetāśvatara 6.11
एको देवः सर्वभूतेषु गूढः सर्वव्यापी सर्वभूतान्तरात्मा ।
कर्माध्यक्षः सर्वभूताधिवासः साक्षी चेता केवलो निर्गुणश्च ॥ ६.११ ॥
ਇੱਕੋ ਦੇਵਤਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਸ਼, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਸਾਖੀ, ਚੇਤਨ, ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ।
Śvetāśvatara 6.12
एको वशी निष्क्रियाणां बहूनामेकं बीजं बहुधा यः करोति ।
तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ ६.१२ ॥
ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਅਕਿਰਿਆ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਕ ਹੈ; ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬੀਜ ਨੂੰ ਉਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਧੀਰ ਪੁਰਸ਼ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
Śvetāśvatara 6.13
नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।
तत्कारणं सांख्ययोगाधिगम्यं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः ॥ ६.१३ ॥
ਉਹ ਨਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨ ਹੈ; ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਂਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕਾਰਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 6.14
न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।
तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥ ६.१४ ॥
ਉੱਥੇ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ, ਨਾ ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰੇ; ਇਹ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ? ਉਸੇ ਦੇ ਚਮਕਣ ਨਾਲ ਸਭ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Śvetāśvatara 6.15
एको हंसः भुवनस्यास्य मध्ये स एवाग्निः सलिले संनिविष्टः ।
तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय ॥ ६.१५ ॥
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹੀ ਹੰਸ ਹੈ; ਉਹੀ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
Śvetāśvatara 6.16
स विश्वकृद् विश्वविदात्मयोनिर्ज्ञः कालकालो गुणी सर्वविद्यः ।
प्रधानक्षेत्रज्ञपतिर्गुणेशः संसारमोक्षस्थितिबन्धहेतुः ॥ ६.१६ ॥
ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਭ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਗਿਆਨਸਰੂਪ, ਕਾਲ ਦਾ ਵੀ ਕਾਲ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਰਬਵਿਦ੍ਯ। ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰਗ੍ਯ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ, ਮੋਕ੍ਸ਼, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ।
Śvetāśvatara 6.17
स तन्मयो ह्यमृत ईशसंस्थो ज्ञः सर्वगो भुवनस्यास्य गोप्ता ।
य ईशेऽस्य जगतो नित्यमेव नान्यो हेतुर्विद्यत ईशनाय ॥ ६.१७ ॥
ਉਹ ਉਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਮਰ, ਈਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਗਿਆਨਸਰੂਪ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ। ਜੋ ਸਦਾ ਇਸ ਜਗਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।
Śvetāśvatara 6.18
यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्वं यो वै वेदांश्च प्रहिणोति तस्मै ।
तं ह देवमात्मबुद्धिप्रकाशं मुमुक्षुर्वै शरणमहं प्रपद्ये ॥ ६.१८ ॥
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਵੇਦ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇਵ ਦੀ, ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂ ਮੈਂ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
Śvetāśvatara 6.19
निष्कलं निष्क्रियंशान्तं निरवद्यं निरञ्जनम् ।
अमृतस्य परंसेतुं दग्धेन्दनमिवानलम् ॥ ६.१९ ॥
ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਲ, ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ, ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਰੰਜਨ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਰਮ ਪੁਲ ਹੈ, ਬਾਲਣ ਸੜ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ।
Śvetāśvatara 6.20
यदा चर्मवदाकाशं वेष्टयिष्यन्ति मानवाः ।
तदा देवमविज्ञाय दुःखस्यान्तो भविष्यति ॥ ६.२० ॥
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਮੜੇ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟ ਲੈਣਗੇ, ਤਦ ਵੀ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
Śvetāśvatara 6.21
तपःप्रभावाद् देवप्रसादाच्च ब्रह्म ह श्वेताश्वतरोऽथ विद्वान् ।
अत्याश्रमिभ्यः परमं पवित्रं प्रोवाच सम्यगृषिसङ्घजुष्टम् ॥ ६.२१ ॥
ਤਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਵੇਤਾਸ਼ਵਤਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਰਿਸ਼ੀ-ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਇਸ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਕਿਹਾ।
Śvetāśvatara 6.22
वेदान्ते परमं गुह्यं पुराकल्पे प्रचोदितम् ।
नाप्रशान्ताय दातव्यं नापुत्रायाशिष्याय वा पुनः ॥ ६.२२ ॥
ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਮ ਗੁਹਯ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Śvetāśvatara 6.23
यस्य देवे परा भक्तिः यथा देवे तथा गुरौ ।
तस्यैते कथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः ॥ ६.२३ ॥
ਜਿਸਦੀ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹੇ ਗਏ ਅਰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।