భగవద్గీత · అధ్యాయం 15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.1
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥ १५.१ ॥
శ్రీ భగవానుడు పలికెను: వేర్లు పైకి, కొమ్మలు కిందికి ఉన్న అశ్వత్థ వృక్షాన్ని నాశనం లేనిదని చెబుతారు; వేద ఛందస్సులే దాని ఆకులు. దానిని తెలిసినవాడే వేదవేత్త.
15.2
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ १५.२ ॥
దాని కొమ్మలు కిందికి పైకి వ్యాపించి, గుణాలచే పెరిగి, విషయాలనే చిగుళ్లుగా కలిగి ఉన్నాయి; కింద మానవలోకంలో కర్మలతో బంధించే వేర్లు విస్తరించి ఉన్నాయి.
15.3
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल मसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥ १५.३ ॥
ఇక్కడ దీని రూపం అలా కనిపించదు; దీని అంతమూ, ఆదీ, ఆధారమూ కనిపించవు. గట్టిగా వేళ్లూనిన ఈ అశ్వత్థాన్ని అసంగమనే దృఢమైన ఆయుధంతో ఛేదించి,
15.4
ततः पदं तत्परिमार्गितव्य यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥ १५.४ ॥
తరువాత ఆ పదాన్ని వెదకాలి; అక్కడికి చేరినవారు మళ్ళీ తిరిగి రారు. "ఎవరి నుండి ఈ పురాతన ప్రవృత్తి ప్రసరించిందో ఆ ఆది పురుషుణ్ణే నేను శరణు పొందుతున్నాను" అని భావించి.
15.5
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै र्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥ १५.५ ॥
అభిమానమూ మోహమూ లేనివారు, సంగదోషాన్ని జయించినవారు, నిత్యం అధ్యాత్మంలో నిలిచినవారు, కామనలు తొలగినవారు, సుఖదుఃఖాలనే ద్వంద్వాల నుండి విముక్తులైనవారు — ఆ మోహరహితులు ఆ అవ్యయ పదాన్ని చేరుకుంటారు.
15.6
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ १५.६ ॥
దానిని సూర్యుడు ప్రకాశింపజేయడు, చంద్రుడూ కాదు, అగ్నీ కాదు. అక్కడికి చేరినవారు తిరిగి రారు; అదే నా పరమ ధామం.
15.7
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥ १५.७ ॥
ఈ జీవలోకంలో నా సనాతనమైన అంశమే జీవుడై, ప్రకృతిలో ఉన్న, మనస్సు ఆరవదిగా గల ఇంద్రియాలను తన వైపుకు ఆకర్షిస్తుంది.
15.8
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥ १५.८ ॥
దేహానికి ప్రభువైన జీవుడు శరీరాన్ని పొందినప్పుడు, దానిని విడిచినప్పుడు, గాలి పరిమళాలను వాటి స్థానం నుండి తీసుకుపోయినట్లు వీటిని గ్రహించి వెళ్తాడు.
15.9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥ १५.९ ॥
ఇతడు చెవి, కన్ను, చర్మం, నాలుక, ముక్కు, మనస్సులను ఆశ్రయించి విషయాలను అనుభవిస్తాడు.
15.10
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥ १५.१० ॥
శరీరాన్ని విడిచిపోతున్నప్పుడు గానీ, అందులో ఉన్నప్పుడు గానీ, గుణాలతో కూడి అనుభవిస్తున్నప్పుడు గానీ మూఢులు ఇతనిని చూడరు; జ్ఞానచక్షువులు గలవారే చూస్తారు.
15.11
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥ १५.११ ॥
ప్రయత్నించే యోగులు ఇతనిని తమలో స్థితుడైనవానిగా చూస్తారు; కానీ అంతఃకరణ శుద్ధి లేని అవివేకులు ప్రయత్నించినా ఇతనిని చూడలేరు.
15.12
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥ १५.१२ ॥
సూర్యునిలో ఉండి సమస్త జగత్తును ప్రకాశింపజేసే తేజస్సు, చంద్రునిలోనూ అగ్నిలోనూ ఉన్న తేజస్సు నాదేనని తెలుసుకో.
15.13
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥ १५.१३ ॥
నేను భూమిలో ప్రవేశించి నా శక్తితో సమస్త భూతాలను ధరిస్తున్నాను; రసస్వరూపుడైన సోముడనై సమస్త ఓషధులను పోషిస్తున్నాను.
15.14
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥ १५.१४ ॥
నేను వైశ్వానరుడనై ప్రాణుల దేహాలను ఆశ్రయించి, ప్రాణాపానాలతో కూడి నాలుగు విధాల అన్నాన్ని జీర్ణం చేస్తున్నాను.
15.15
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥ १५.१५ ॥
నేను అందరి హృదయాలలో స్థితుడనై ఉన్నాను; నా నుండే స్మృతి, జ్ఞానం, వాటి మరుపు కలుగుతాయి. సమస్త వేదాల ద్వారా తెలుసుకోదగినవాడను నేనే; వేదాంతకర్తను, వేదవేత్తను కూడా నేనే.
15.16
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥ १५.१६ ॥
ఈ లోకంలో ఇద్దరు పురుషులు ఉన్నారు — క్షరుడు, అక్షరుడు. సమస్త భూతాలు క్షరం; కూటస్థుడు అక్షరుడని చెప్పబడతాడు.
15.17
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥ १५.१७ ॥
కానీ ఉత్తమ పురుషుడు వేరొకడు; ఆయన పరమాత్మ అని చెప్పబడతాడు — మూడు లోకాలలో ప్రవేశించి వాటిని భరించే అవ్యయుడైన ఈశ్వరుడు.
15.18
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥ १५.१८ ॥
నేను క్షరానికి అతీతుడను, అక్షరం కంటే కూడా ఉత్తముడను; అందువల్ల లోకంలోనూ వేదంలోనూ పురుషోత్తముడనని ప్రసిద్ధుడను.
15.19
यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥ १५.१९ ॥
భారతా, మోహం లేకుండా నన్ను ఈ విధంగా పురుషోత్తమునిగా తెలుసుకొనేవాడు సర్వజ్ఞుడై సర్వభావంతో నన్ను భజిస్తాడు.
15.20
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।
एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥ १५.२० ॥
పాపరహితుడా, ఈ విధంగా అత్యంత గుహ్యమైన ఈ శాస్త్రం నాచే చెప్పబడింది. భారతా, దీనిని తెలుసుకొన్నవాడు బుద్ధిమంతుడూ కృతకృత్యుడూ అవుతాడు.