ऋग्वेद · सूक्त 1.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.91.1
त्वं सो॑म॒ प्र चि॑कितो मनी॒षा त्वं रजि॑ष्ठ॒मनु॑ नेषि॒ पन्था॑म् ।
तव॒ प्रणी॑ती पि॒तरो॑ न इन्दो दे॒वेषु॒ रत्न॑मभजन्त॒ धीराः॑ ॥
हे सोमा, तू आपल्या बुद्धीने मार्ग जाणलास; सरळ वाटेने तू आम्हांस नेतोस. तुझ्या मार्गदर्शनाने आमचे पूर्वज आणि धीर ऋषी देवांमध्ये धन पावले.
1.91.2
त्वं सो॑म॒ क्रतु॑भिः सु॒क्रतु॑र्भू॒स्त्वं दक्षैः॑ सु॒दक्षो॑ वि॒श्ववे॑दाः ।
त्वं वृषा॑ वृष॒त्वेभि॑र्महि॒त्वा द्यु॒म्नेभि॑र्द्यु॒म्न्य॑भवो नृ॒चक्षाः॑ ॥
हे सोमा, तू आपल्या संकल्पांनी सुसंकल्पी झालास; आपल्या कौशल्याने दक्ष आणि सर्वज्ञ झालास. तू वृषभ आहेस, आपल्या वीर्याने, महिमेने आणि तेजाने तेजस्वी होऊन मानवांना पाहणारा झालास.
1.91.3
राज्ञो॒ नु ते॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ बृ॒हद्ग॑भी॒रं तव॑ सोम॒ धाम॑ ।
शुचि॒ष्ट्वम॑सि प्रि॒यो न मि॒त्रो द॒क्षाय्यो॑ अर्य॒मेवा॑सि सोम ॥
राजा वरुणाचे व्रत आणि हे सोमा, तुझे धाम विशाल व गंभीर आहेत. तू शुचि आहेस, प्रिय मित्राप्रमाणे आदरणीय आहेस; हे सोमा, तू अर्यम्यासारखा आहेस.
1.91.4
या ते॒ धामा॑नि दि॒वि या पृ॑थि॒व्यां या पर्व॑ते॒ष्वोष॑धीष्व॒प्सु ।
तेभि॑र्नो॒ विश्वैः॑ सु॒मना॒ अहे॑ळ॒न्राज॑न्त्सोम॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ॥
स्वर्गातील, पृथ्वीवरील, पर्वतांतील, औषधींतील आणि पाण्यातील जी तुझी धामे आहेत — त्या सर्वांसह, हे सोमा, प्रसन्न मनाने, हे राजा सोमा, निर्हानीपणे आमच्या हविर्भागांचा स्वीकार कर.
1.91.5
त्वं सो॑मासि॒ सत्प॑ति॒स्त्वं राजो॒त वृ॑त्र॒हा ।
त्वं भ॒द्रो अ॑सि॒ क्रतुः॑ ॥
तू सोम आहेस, सज्जनांचा स्वामी; तू राजा आहेस आणि वृत्राचा वधकर्ता सुद्धा तूच. तू कल्याणकारी आहेस, तूच संकल्प आहेस.
1.91.6
त्वं च॑ सोम नो॒ वशो॑ जी॒वातुं॒ न म॑रामहे ।
प्रि॒यस्तो॑त्रो॒ वन॒स्पतिः॑ ॥
तूही, हे सोमा, आमच्या अधीन रहा; आम्ही जगावे, मरू नये. तुझी स्तुती प्रिय आहे, हे वनस्पती.
1.91.7
त्वं सो॑म म॒हे भगं॒ त्वं यून॑ ऋताय॒ते ।
दक्षं॑ दधासि जी॒वसे॑ ॥
हे सोमा, महत्त्वासाठी तू संपत्ती देतोस; ऋताचे पालन करणाऱ्या तरुणाला जगण्यासाठी बळ तू देतोस.
1.91.8
त्वं नः॑ सोम वि॒श्वतो॒ रक्षा॑ राजन्नघाय॒तः ।
न रि॑ष्ये॒त्त्वाव॑तः॒ सखा॑ ॥
हे सोमा, हे राजा, दुष्टांपासून सर्व बाजूंनी आमचे रक्षण कर; तुझ्यासारखा मित्र असलेला कोणीही नष्ट होणार नाही.
1.91.9
सोम॒ यास्ते॑ मयो॒भुव॑ ऊ॒तयः॒ सन्ति॑ दा॒शुषे॑ ।
ताभि॑र्नोऽवि॒ता भ॑व ॥
हे सोमा, दात्यासाठी तुझ्यातील सुखदायी संरक्षणांनी तू आमचा रक्षणकर्ता हो.
1.91.10
इ॒मं य॒ज्ञमि॒दं वचः॑ जुजुषा॒ण उ॒पाग॑हि ।
सोम॒ त्वं नो॑ वृ॒धे भ॑व ॥
हा यज्ञ आणि ही स्तुती स्वीकारून जवळ ये; हे सोमा, आमच्या वृद्धीसाठी तू हो.
1.91.11
सोम॑ गी॒र्भिष्ट्वा॑ व॒यं व॒र्धया॑मो वचो॒विदः॑ ।
सु॒मृ॒ळी॒को न॒ आ वि॑श ॥
हे सोमा, वाणी जाणणारे आम्ही स्तोत्रांनी तुला वाढवतो; उदार हाताचा होऊन आमच्यात प्रवेश कर.
1.91.12
ग॒य॒स्फानो॑ अमीव॒हा व॑सु॒वित्पु॑ष्टि॒वर्ध॑नः ।
सु॒मि॒त्रः सो॑म नो भव ॥
हे सोमा, यश देणाऱ्या, रोग दूर करणाऱ्या, संपत्ती मिळवणाऱ्या, पोषण वाढवणाऱ्या, उत्तम मित्रा, तू आमच्यासाठी हो.
1.91.13
सोम॑ रार॒न्धि नो॑ हृ॒दि गावो॒ न यव॑से॒ष्वा ।
मर्य॑ इव॒ स्व ओ॒क्ये॑ ॥
हे सोमा, आमचे हृदय आनंदित कर, जसे गायी गवतात आनंदित होतात, जसा तरुण आपल्या घरात आनंदित होतो.
1.91.14
यः सो॑म स॒ख्ये तव॑ रा॒रण॑द्देव॒ मर्त्यः॑ ।
तं दक्षः॑ सचते क॒विः ॥
हे सोमा, हे देवा, तुझ्या मैत्रीत जो मर्त्य मानव तुला आनंदित करतो, त्याला कौशल्य आणि ज्ञानी कवी लाभतात.
1.91.15
उ॒रु॒ष्या णो॑ अ॒भिश॑स्तेः॒ सोम॒ नि पा॒ह्यंह॑सः ।
सखा॑ सु॒शेव॑ एधि नः ॥
हे सोमा, निंदेच्या दोषातून आम्हांला मुक्त कर; पापापासून आमचे रक्षण कर; आमचा मित्र आणि कल्याणकारी हो.
1.91.16
आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्ण्य॑म् ।
भवा॒ वाज॑स्य संग॒थे ॥
हे सोमा, भरून वाढ; सर्व बाजूंनी तुझे वीर्य तुझ्याकडे येवो; बलाच्या स्पर्धेत तू राहा.
1.91.17
आ प्या॑यस्व मदिन्तम॒ सोम॒ विश्वे॑भिर॒ंशुभिः॑ ।
भवा॑ नः सु॒श्रव॑स्तमः॒ सखा॑ वृ॒धे ॥
हे अत्यंत आनंददायी सोमा, तुझ्या सर्व थेंबांसह भरून वाढ; आमच्या वृद्धीसाठी अत्यंत कीर्तिमान मित्र हो.
1.91.18
सं ते॒ पयां॑सि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजाः॒ सं वृष्ण्या॑न्यभिमाति॒षाहः॑ ।
आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवां॑स्युत्त॒मानि॑ धिष्व ॥
तुझे दुग्धरस आमच्याकडे येवोत, बलेही येवोत, शत्रूंना हटवणाऱ्याचे वीर्यही येवो; हे सोमा, अमरत्वासाठी वाढत स्वर्गात श्रेष्ठ कीर्ती स्थापन कर.
1.91.19
या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति॒ ता ते॒ विश्वा॑ परि॒भूर॑स्तु य॒ज्ञम् ।
ग॒य॒स्फानः॑ प्र॒तर॑णः सु॒वीरोऽवी॑रहा॒ प्र च॑रा सोम॒ दुर्या॑न् ॥
हे सोमा, तुझ्यासाठी हविर्द्रव्याने जी धामे यजन केली जातात, ती सर्व तुझ्या यज्ञाचे रक्षण करोत. शत्रुहंता, पार नेणाऱ्या, उत्तम पुत्रवान, शत्रुरहित होऊन, हे सोमा, द्वारांकडे पुढे चल.
1.91.20
सोमो॑ धे॒नुं सोमो॒ अर्व॑न्तमा॒शुं सोमो॑ वी॒रं क॑र्म॒ण्यं॑ ददाति ।
सा॒द॒न्यं॑ विद॒थ्यं॑ स॒भेयं॑ पितृ॒श्रव॑णं॒ यो ददा॑शदस्मै ॥
सोम धेनू देतो, सोम वेगवान घोडा देतो, सोम कर्मठ वीर देतो. जो त्याला अर्पण करतो, त्याला सोम घर, स्पर्धेस योग्य, सभेस योग्य आणि पितरांची कीर्ती देतो.
1.91.21
अषा॑ळ्हं यु॒त्सु पृत॑नासु॒ पप्रिं॑ स्व॒र्षाम॒प्सां वृ॒जन॑स्य गो॒पाम् ।
भ॒रे॒षु॒जां सु॑क्षि॒तिं सु॒श्रव॑सं॒ जय॑न्तं॒ त्वामनु॑ मदेम सोम ॥
हे सोमा, युद्धांत व सेनांत अजिंक्य, सिंचन करणाऱ्या, स्वर्गाचे अधिपती, जलांचे व बलदुर्गाचे रक्षक, बाण धारण करणाऱ्या, सुखनिवासी, सुकीर्तिमान, जिंकणाऱ्या, तुझ्या मागे आम्ही आनंदी होवो.
1.91.22
त्वमि॒मा ओष॑धीः सोम॒ विश्वा॒स्त्वम॒पो अ॑जनय॒स्त्वं गाः ।
त्वमा त॑तन्थो॒र्व॑न्तरि॑क्षं॒ त्वं ज्योति॑षा॒ वि तमो॑ ववर्थ ॥
तूच या सर्व औषधी निर्माण केल्यास, हे सोमा; तूच जल निर्माण केलेस, तूच गायी निर्माण केल्यास. तूच विशाल अंतरिक्ष पसरविलेस; तूच प्रकाशाने अंधार दूर केलास.
1.91.23
दे॒वेन॑ नो॒ मन॑सा देव सोम रा॒यो भा॒गं स॑हसावन्न॒भि यु॑ध्य ।
मा त्वा त॑न॒दीशि॑षे वी॒र्य॑स्यो॒भये॑भ्यः॒ प्र चि॑कित्सा॒ गवि॑ष्टौ ॥
दिव्य मनाने आमच्यासाठी धनाचा वाटा मिळविण्यासाठी, हे देव सोमा, हे बलवान, संघर्ष कर. तुला कोणी अडवू नये; तू बलाचा स्वामी आहेस. दोन्ही बाजूंसाठी, हे गोधनसमृद्धा, लक्ष दे.