ଯଜୁର୍ବେଦ · ଅଧ୍ୟାୟ 31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
31.1
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
स भूमिꣳ सर्वत स्पृत्वात्य् अतिष्ठद् दशाङ्गुलम् ॥ ३१.१ ॥
ହଜାର ମସ୍ତକ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଓ ହଜାର ପାଦ ବିଶିଷ୍ଟ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସର୍ବଦିଗରୁ ଆବୃତ କରି ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳି ଅତିକ୍ରମ କରି ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
31.2
पुरुषऽएवेदꣳ सर्वं यद् भूतं यच् च भाव्यम् ।
उतामृतत्वस्येशानो यद् अन्नेनातिरोहति ॥ ३१.२ ॥
ଯାହା ହୋଇଛି ଓ ଯାହା ହେବ, ଏସବୁ ପୁରୁଷ ହିଁ। ସେ ହିଁ ଅମରତ୍ୱର ଈଶ୍ୱର; ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ି ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠନ୍ତି।
31.3
एतावान् अस्य महिमातो ज्यायाꣳश् च पूरुषः ।
पादो ऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपाद् अस्यामृतं दिवि ॥ ३१.३ ॥
ଏହା ତାଙ୍କର ମହିମା; ପୁରୁଷ ଏଥିରୁ ମଧ୍ୟ ମହାନ। ତାଙ୍କର ଏକ ପାଦ ସମସ୍ତ ଭୂତ; ତିନି ପାଦ ଦିବ୍ୟଲୋକରେ ଅମୃତ।
31.4
त्रिपाद् ऊर्ध्व उद् ऐत् पुरुषः पादो ऽस्येहाभवत् पुनः ।
ततो विष्वङ् व्यक्रामत् साशनानशने ऽ अभि ॥ ३१.४ ॥
ତିନି ପାଦ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠିଲେ; ପୁରୁଷଙ୍କ ଏକ ପାଦ ପୁଣି ଏଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ତା'ପରେ ସେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପିଗଲେ, ଭୋଜନକାରୀ ଓ ଅଭୋଜନକାରୀ ଉପରେ।
31.5
तस्माद् विराड् अजायत विराजो ऽ अधि पूरुषः ।
स जातो ऽ अत्य् अरिच्यत पश्चाद् भूमिम् अथो पुरः ॥ ३१.५ ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ ବିରାଟ୍ ଜନ୍ମିଲା; ବିରାଟ୍ ଉପରେ ପୁରୁଷ (ପ୍ରକଟ ହେଲେ)। ଜନ୍ମି ସେ ପଛରେ ପୃଥିବୀକୁ ଓ ଆଗରେ ନିଜକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ରହିଲେ।
31.6
तस्माद् यज्ञात् सर्वहुतः सम्भृतं पृषदाज्यम् ।
पशूꣳस् ताꣳश् चक्रे वायव्यान् आरण्या ग्राम्याश् च ये ॥ ३१.६ ॥
ସେହି ସର୍ବାହୁତି ଯଜ୍ଞରୁ ଦହି-ଘିଅ ସଂଗୃହୀତ ହେଲା; ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ବନ ଓ ଗ୍ରାମର ସେହି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
31.7
तस्माद् यज्ञात् सर्वहुत ऽ ऋचः सामानि जज्ञिरे ।
छन्दाꣳसि जज्ञिरे तस्माद् यजुस् तस्माद् अजायत ॥ ३१.७ ॥
ସେହି ସର୍ବାହୁତି ଯଜ୍ଞରୁ ଋକ୍ ଓ ସାମ ଜନ୍ମିଲେ; ସେଥିରୁ ଛନ୍ଦସ୍ ଜନ୍ମିଲା, ସେଥିରୁ ଯଜୁଃ ଜନ୍ମିଲା।
31.8
तस्माद् अश्वा ऽ अजायन्त ये के चोभयादतः ।
गावो ह जज्ञिरे तस्मात् तस्माज् जाता ऽ अजावयः ॥ ३१.८ ॥
ତାହାଠାରୁ ଅଶ୍ୱମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦାନ୍ତ ଥିବା ଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟ। ତାହାଠାରୁ ଗାଈମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ତାହାଠାରୁ ଛେଳି ଓ ମେଷମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
31.9
तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन् पुरुषं जातम् अग्रतः ।
तेन देवा ऽ अयजन्त साध्या ऽ ऋषयश् च ये ॥ ३१.९ ॥
ସେହି ଯଜ୍ଞକୁ, ଜାତ ପୁରୁଷକୁ, ପ୍ରଥମେ କୁଶ ଉପରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କଲେ। ତଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ସାଧ୍ୟ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
31.10
यत् पुरुषं व्य् अदधुः कतिधा व्यकल्पयन् ।
मुखं किम् अस्य कौ बाहू का ऊरू पादा ऽ उच्येते ॥ ३१.१० ॥
ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସେମାନେ ବିଭକ୍ତ କଲାବେଳେ କେତେ ଭାଗରେ ତାହାକୁ ସଜାଇଲେ? ଏହାର ମୁଖ କ'ଣ, ଦୁଇ ବାହୁ କ'ଣ, ଦୁଇ ଊରୁ କ'ଣ, ଦୁଇ ପାଦ କ'ଣ କୁହାଯାଏ?
31.11
ब्राह्मणो ऽस्य मुखम् आसीद् बाहू राजन्यः कृतः ।
ऊरू तद् अस्य यद् वैश्यः पद्भ्याꣳ शूद्रो ऽ अजायत ॥ ३१.११ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହାର ମୁଖ ହେଲେ; ରାଜନ୍ୟ (କ୍ଷତ୍ରିୟ) ବାହୁରୁ ନିର୍ମିତ ହେଲେ। ଯେ ବୈଶ୍ୟ ସେ ଏହାର ଊରୁ; ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
31.12
चन्द्रमा मनसो जातश् चक्षोः सूर्यो ऽ अजायत ।
श्रोत्राद् वायुश् च प्राणश् च मुखाद् अग्निर् अजायत ॥ ३१.१२ ॥
ମନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ଚକ୍ଷୁରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। କର୍ଣ୍ଣରୁ ବାୟୁ ଓ ପ୍ରାଣ ଜନ୍ମିଲେ; ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲେ।
31.13
नाभ्या ऽ आसीद् अन्तरिक्षꣳ शीर्ष्णो द्यौः सम् अवर्तत ।
पद्भ्यां भूमिर् दिशः श्रोत्रात् तथा लोकाꣳऽ अकल्पयन् ॥ ३१.१३ ॥
ନାଭିରୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ହେଲା; ମସ୍ତକରୁ ଦ୍ୟୁଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପାଦରୁ ପୃଥିବୀ, କର୍ଣ୍ଣରୁ ଦିଗ — ଏହିପରି ସେମାନେ ଲୋକସମୂହ ସଜାଇଲେ।
31.14
यत् पुरुषेण हविषा देवा यज्ञम् अतन्वत ।
वसन्तो ऽस्यासीद् आज्यं ग्रीष्म ऽ इध्मः शरद् धविः ॥ ३१.१४ ॥
ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହବିଃ କରି ଯଜ୍ଞ କଲେ, ସେତେବେଳେ ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ୟ ହେଲା, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇଧ୍ମ ହେଲା ଏବଂ ଶରତ ହବିଃ ହେଲା।
31.15
सप्तास्यासन् परिधयस् त्रिः सप्त समिधः कृताः ।
देवा यद् यज्ञं तन्वाना ऽ अबध्नन् पुरुषं पशुम् ॥ ३१.१५ ॥
ଏହାର ସାତଟି ପରିଧି ଥିଲା; ଏକୁଶଟି ସମିଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାର କରି ଦେବତାମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପଶୁରୂପେ ବାନ୍ଧିଲେ।
31.16
यज्ञेन यज्ञम् अयजन्त देवास् तानि धर्माणि प्रथमान्य् आसन् ।
ते ह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ॥ ३१.१६ ॥
ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କଲେ; ସେଇଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମ ଧର୍ମ ଥିଲା। ମହିମାମୟ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବକାଳର ସାଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
31.17
अद्भ्यः सम्भृतः पृथिव्यै रसाच् च विश्वकर्मणः सम् अवर्तताग्रे ।
तस्य त्वष्टा विदधद् रूपम् एति तन् मर्त्यस्य देवत्वम् आजानम् अग्रे ॥ ३१.१७ ॥
ଜଳରୁ, ପୃଥିବୀର ରସରୁ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ତାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାହାର ରୂପ ଗଢ଼ି ଆସନ୍ତି; ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମିତ ସେହି ମର୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବତ୍ୱ ମିଳିଲା।
31.18
वेदाहम् एतं पुरुषं महान्तम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् ।
तम् एव विदित्वाति मृत्युम् एति नान्यः पन्था विद्यते ऽयनाय ॥ ३१.१८ ॥
ଆଦିତ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର, ଅନ୍ଧକାରର ପରପାରିର ଏହି ମହାନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ ଜାଣେ। ତାଙ୍କୁ ଜାଣି ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାର କରେ; ଅନ୍ୟ ପଥ ନାହିଁ।
31.19
प्रजापतिश् चरति गर्भे ऽअन्तर् अजायमानो बहुधा वि जायते ।
तस्य योनिं परि पश्यन्ति धीरास् तस्मिन् ह तस्थुर् भुवनानि विश्वा ॥ ३१.१९ ॥
ପ୍ରଜାପତି ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ଅଜନ୍ମା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେ ବହୁରୂପରେ ଜନ୍ମନ୍ତି। ଧୀରମାନେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ ଦେଖନ୍ତି; ତାଙ୍କଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସ୍ଥିତ।
31.20
यो देवेभ्य ऽ आतपति यो देवानां पुरोहितः ।
पूर्वो यो देवेभ्यो जातो नमो रुचाय ब्राह्मये ॥ ३१.२० ॥
ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ, ଦେବତାଙ୍କ ପୂର୍ବେ ଜନ୍ମିତ — ସେହି ବ୍ରାହ୍ମ ତେଜକୁ ନମସ୍କାର।
31.21
रुचं ब्राह्म्यं जनयन्तो देवा ऽ अग्रे तद् अब्रुवन् ।
यस् त्वैवं ब्राह्मणो विद्यात् तस्य देवा ऽ असन् वशे ॥ ३१.२१ ॥
ଦେବତାମାନେ ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରାହ୍ମ ତେଜ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏହା କହିଲେ: ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏପରି ଜାଣନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ବଶରେ ରହନ୍ତି।
31.22
श्रीश् च ते लक्ष्मीश् च पत्न्याव् अहोरात्रे पार्श्वे नक्षत्राणि रूपम् अश्विनौ व्यात्ताम् ।
इष्णन्न् इषाणामुं म ऽ इषाण सर्वलोकं म ऽ इषाण ॥ ३१.२२ ॥
ଶ୍ରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁମ୍ଭର ପତ୍ନୀ; ଦିନ ଓ ରାତି ତୁମ୍ଭର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ; ନକ୍ଷତ୍ରସମୂହ ତୁମ୍ଭର ରୂପ; ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଖୋଲା ଅଛନ୍ତି। ଇଚ୍ଛା କରି, ତାହା ମୋତେ ଦିଅ; ମୋତେ ସର୍ବଲୋକ ଦିଅ।