ભગવદ્ ગીતા · અધ્યાય 12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.1
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।
येचाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ॥ १२.१ ॥
અર્જુન બોલ્યા: જે ભક્તો આ રીતે સતત યુક્ત થઈને તમારી ઉપાસના કરે છે, અને જેઓ અક્ષર અવ્યક્તની ઉપાસના કરે છે — તેમનામાં યોગને શ્રેષ્ઠ રીતે જાણનારા કોણ?
12.2
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।
श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ॥ १२.२ ॥
શ્રીભગવાન બોલ્યા: જેઓ મારામાં મન પરોવીને, નિત્ય યુક્ત થઈને, પરમ શ્રદ્ધાથી મારી ઉપાસના કરે છે, તેઓ મારા મતે સર્વશ્રેષ્ઠ યોગી છે.
12.3
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम् ॥ १२.३ ॥
પરંતુ જેઓ અક્ષર, અનિર્દેશ્ય, અવ્યક્ત, સર્વવ્યાપી, અચિંત્ય, કૂટસ્થ, અચલ અને ધ્રુવની ઉપાસના કરે છે —
12.4
संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः ॥ १२.४ ॥
ઇન્દ્રિયસમૂહને સારી રીતે વશ કરીને, સર્વત્ર સમબુદ્ધિવાળા, સર્વ પ્રાણીઓના હિતમાં રત — તેઓ પણ મને જ પામે છે.
12.5
क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ॥ १२.५ ॥
જેમનું ચિત્ત અવ્યક્તમાં આસક્ત છે, તેમને ક્લેશ વધારે છે; કારણ કે દેહધારીઓ અવ્યક્ત ગતિને કષ્ટથી પામે છે.
12.6
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ॥ १२.६ ॥
પરંતુ જેઓ સર્વ કર્મો મને અર્પણ કરીને, મત્પરાયણ થઈને, અનન્ય યોગથી મારું ધ્યાન કરતા ઉપાસના કરે છે —
12.7
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।
भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ॥ १२.७ ॥
હે પાર્થ, જેમનું ચિત્ત મારામાં પરોવાયેલું છે, તેમનો હું જલદી જ મૃત્યુરૂપ સંસારસાગરમાંથી ઉદ્ધાર કરનાર બનું છું.
12.8
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।
निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः ॥ १२.८ ॥
મારામાં જ મન સ્થાપ, મારામાં જ બુદ્ધિ પરોવ. ત્યાર પછી તું મારામાં જ નિવાસ કરીશ, એમાં કોઈ સંશય નથી.
12.9
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय ॥ १२.९ ॥
હે ધનંજય, જો તું ચિત્તને મારામાં સ્થિરપણે સ્થાપી શકતો ન હોય, તો અભ્યાસયોગ દ્વારા મને પામવાની ઇચ્છા કર.
12.10
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १२.१० ॥
જો અભ્યાસમાં પણ તું અસમર્થ હોય, તો મારે માટે કર્મ કરવામાં પરાયણ થા. મારે માટે કર્મો કરતાં પણ તું સિદ્ધિ પામીશ.
12.11
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ॥ १२.११ ॥
અને જો આ પણ કરવામાં તું અશક્ત હોય, તો મારા યોગનો આશ્રય લઈને, સંયમી બનીને, સર્વ કર્મોના ફળનો ત્યાગ કર.
12.12
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते ।
ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम् ॥ १२.१२ ॥
અભ્યાસ કરતાં જ્ઞાન ખરેખર શ્રેષ્ઠ છે, જ્ઞાન કરતાં ધ્યાન શ્રેષ્ઠ છે, ધ્યાન કરતાં કર્મફળનો ત્યાગ શ્રેષ્ઠ છે; ત્યાગથી તરત જ શાંતિ મળે છે.
12.13
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।
निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी ॥ १२.१३ ॥
જે કોઈ પ્રાણીનો દ્વેષ કરતો નથી, જે મૈત્રીભાવવાળો અને કરુણાવાન છે, મમતા અને અહંકારથી રહિત છે, સુખદુઃખમાં સમાન અને ક્ષમાશીલ છે,
12.14
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १२.१४ ॥
જે સદા સંતુષ્ટ, યોગી, સંયમી અને દૃઢનિશ્ચયી છે, જેણે મન અને બુદ્ધિ મને અર્પણ કર્યાં છે, તે મારો ભક્ત મને પ્રિય છે.
12.15
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।
हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः ॥ १२.१५ ॥
જેનાથી જગત ઉદ્વેગ પામતું નથી અને જે જગતથી ઉદ્વેગ પામતો નથી, જે હર્ષ, અસહિષ્ણુતા, ભય અને ઉદ્વેગથી મુક્ત છે, તે પણ મને પ્રિય છે.
12.16
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः ।
सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १२.१६ ॥
જે અપેક્ષારહિત, પવિત્ર, દક્ષ, ઉદાસીન અને વ્યથાથી મુક્ત છે, જેણે સર્વ આરંભોનો ત્યાગ કર્યો છે, તે મારો ભક્ત મને પ્રિય છે.
12.17
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।
शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः ॥ १२.१७ ॥
જે હરખાતો નથી, દ્વેષ કરતો નથી, શોક કરતો નથી, ઇચ્છા કરતો નથી, જેણે શુભ અને અશુભનો ત્યાગ કર્યો છે, તે ભક્તિમાન મને પ્રિય છે.
12.18
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः ॥ १२.१८ ॥
જે શત્રુ અને મિત્ર પ્રત્યે, તેમજ માન અને અપમાનમાં સમાન છે, ઠંડી-ગરમી અને સુખ-દુઃખમાં સમ છે અને આસક્તિથી રહિત છે,
12.19
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येनकेनचित् ।
अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ॥ १२.१९ ॥
જે નિંદા અને સ્તુતિમાં સમાન છે, મૌની છે, જે કંઈ મળે તેનાથી સંતુષ્ટ છે, જેનું કોઈ નિશ્ચિત ઘર નથી, જે સ્થિરબુદ્ધિ અને ભક્તિમાન છે, તે મનુષ્ય મને પ્રિય છે.
12.20
ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।
श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः ॥ १२.२० ॥
પરંતુ જે શ્રદ્ધાવાન, મને પરમ માનનારા ભક્તો આ ધર્મમય અમૃતનું જેમ કહેવાયું છે તેમ પાલન કરે છે, તેઓ મને અત્યંત પ્રિય છે.