ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ · ਅਧਿਆਇ 12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.1
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।
येचाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ॥ १२.१ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਭਗਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜੁੜ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਵਿਅਕਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯੋਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਜਾਣਕਾਰ ਕੌਣ ਹਨ?
12.2
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।
श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ॥ १२.२ ॥
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਸਦਾ ਜੁੜੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਯੋਗੀ ਹਨ।
12.3
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम् ॥ १२.३ ॥
ਪਰ ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਕੱਥ, ਅਵਿਅਕਤ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ, ਅਚਿੰਤ, ਕੂਟਸਥ, ਅਚੱਲ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ —
12.4
संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः ॥ १२.४ ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਮ-ਬੁੱਧੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ — ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.5
क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ॥ १२.५ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਅਵਿਅਕਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਸ਼ਟ ਵਧੇਰੇ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਹਧਾਰੀ ਅਵਿਅਕਤ ਗਤੀ ਨੂੰ ਔਖਿਆਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.6
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ॥ १२.६ ॥
ਪਰ ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਮੰਨ ਕੇ, ਅਨੰਨ ਯੋਗ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ —
12.7
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।
भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ॥ १२.७ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੌਤ ਰੂਪੀ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹਾਂ।
12.8
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।
निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः ॥ १२.८ ॥
ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਾ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸੇਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
12.9
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय ॥ १२.९ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਾ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਅਭਿਆਸ-ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ।
12.10
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १२.१० ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
12.11
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ॥ १२.११ ॥
ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਵੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ।
12.12
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते ।
ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम् ॥ १२.१२ ॥
ਅਭਿਆਸ ਨਾਲੋਂ ਗਿਆਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲੋਂ ਧਿਆਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲੋਂ ਕਰਮ-ਫਲ ਦਾ ਤਿਆਗ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ; ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
12.13
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।
निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी ॥ १२.१३ ॥
ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਖਿਮਾਵਾਨ ਹੈ,
12.14
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १२.१४ ॥
ਜੋ ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਯੋਗੀ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
12.15
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।
हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः ॥ १२.१५ ॥
ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਉਛਾਲ, ਈਰਖਾ, ਡਰ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
12.16
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः ।
सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १२.१६ ॥
ਜੋ ਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਪੁੰਨ, ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਆਰੰਭ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
12.17
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति ।
शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः ॥ १२.१७ ॥
ਜੋ ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਤੀਵਾਨ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
12.18
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः ॥ १२.१८ ॥
ਜੋ ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ, ਅਤੇ ਮਾਣ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਸਰਦੀ-ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ,
12.19
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येनकेनचित् ।
अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ॥ १२.१९ ॥
ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਮੌਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਮਿਲੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਘਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਥਿਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
12.20
ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते ।
श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः ॥ १२.२० ॥
ਪਰ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਇਸ ਧਰਮਮਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।