ઋગ્વેદ · સૂક્ત 10.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.97.1
या ओष॑धीः॒ पूर्वा॑ जा॒ता दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒गं पु॒रा ।
मनै॒ नु ब॒भ्रूणा॑म॒हं श॒तं धामा॑नि स॒प्त च॑ ॥
દેવો માટે પહેલાં, ત્રણ યુગ પૂર્વે જન્મેલી તે ઔષધિઓ — તે ભૂરી ઔષધિઓનાં સો અને સાત ધામો હું હવે જાણવા ઇચ્છું છું.
10.97.2
श॒तं वो॑ अम्ब॒ धामा॑नि स॒हस्र॑मु॒त वो॒ रुहः॑ ।
अधा॑ शतक्रत्वो यू॒यमि॒मं मे॑ अग॒दं कृ॑त ॥
હે માતા, તમારાં સો ધામો છે, અને હજાર અંકુરો પણ છે. તેથી હે સો શક્તિવાળી ઔષધિઓ, તમે મારા માટે આ ઔષધ બનાવો.
10.97.3
ओष॑धीः॒ प्रति॑ मोदध्वं॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः ।
अश्वा॑ इव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुधः॑ पारयि॒ष्ण्वः॑ ॥
હે ઔષધિઓ, તમે હર્ષિત થાઓ — ફૂલોવાળી, ફળદાયિની, ઘોડીઓ જેવી વિજયી, લતાઓવાળી, પાર ઉતારનારી તમે.
10.97.4
ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒स्तद्वो॑ देवी॒रुप॑ ब्रुवे ।
स॒नेय॒मश्वं॒ गां वास॑ आ॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष ॥
હે ઔષધિઓ, આ રીતે — હે માતાઓ, હે દેવીઓ, હું તમને કહું છું: મને ઘોડો, ગાય, વસ્ત્ર અને મારો આત્મા મળે; હે મનુષ્ય, આ તારું છે.
10.97.5
अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑नं प॒र्णे वो॑ वस॒तिष्कृ॒ता ।
गो॒भाज॒ इत्किला॑सथ॒ यत्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम् ॥
પીપળા પર તમારું વિશ્રામસ્થાન છે; પાંદડા પર તમારું નિવાસ રચાયું છે. હે ગોભાગિની ઔષધિઓ, તમે મનુષ્યને સહાય કરો ત્યારે ખરેખર તે કરો છો.
10.97.6
यत्रौष॑धीः स॒मग्म॑त॒ राजा॑नः॒ समि॑ताविव ।
विप्रः॒ स उ॑च्यते भि॒षग्र॑क्षो॒हामी॑व॒चात॑नः ॥
રાજાઓ સભામાં એકત્ર થાય તેમ ઔષધિઓ જ્યાં એકત્ર થાય, ત્યાં તે જ્ઞાની વૈદ્ય કહેવાય છે — રાક્ષસોનો નાશ કરનાર, રોગ દૂર કરનાર.
10.97.7
अ॒श्वा॒व॒तीं सो॑माव॒तीमू॒र्जय॑न्ती॒मुदो॑जसम् ।
आवि॑त्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये ॥
અશ્વોથી સમૃદ્ધ, સોમથી સમૃદ્ધ, બળ આપનારી, રસથી ભરેલી—આ સર્વ ઓષધિઓ મેં આના અનામય માટે પ્રાપ્ત કરી છે.
10.97.8
उच्छुष्मा॒ ओष॑धीनां॒ गावो॑ गो॒ष्ठादि॑वेरते ।
धनं॑ सनि॒ष्यन्ती॑नामा॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष ॥
ઓષધિઓનાં બળો ઊંચે ઊઠે છે, ગાયો ગૌશાળામાંથી નીકળે તેમ. ધન આપનારી ઓષધિઓનું ધન; હે પુરુષ, તારો પોતાનો પ્રાણ પણ.
10.97.9
इष्कृ॑ति॒र्नाम॑ वो मा॒ताथो॑ यू॒यं स्थ॒ निष्कृ॑तीः ।
सी॒राः प॑त॒त्रिणी॑ स्थन॒ यदा॒मय॑ति॒ निष्कृ॑थ ॥
'ઇષ્કૃતિ' તમારું નામ છે; તમારી માતા પણ તે જ; અને પછી તમે પોતે 'નિષ્કૃતિઓ' (ઉપાયો) છો. હે સોય જેવી, પાંખવાળી ઓષધિઓ, તમે એવા જ છો—જ્યારે રોગ પીડે ત્યારે તેને દૂર કરો.
10.97.10
अति॒ विश्वाः॑ परि॒ष्ठाः स्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः ।
ओष॑धीः॒ प्राचु॑च्यवु॒र्यत्किं च॑ त॒न्वो॑ रपः॑ ॥
ઘેરી વળનારા સર્વ ચોરની જેમ વાડામાં ઘૂસી ગયા; ઓષધિઓએ શરીરની જે કંઈ મલિનતા હોય તેને ખંખેરી પાડી દીધી.
10.97.11
यदि॒मा वा॒जय॑न्न॒हमोष॑धी॒र्हस्त॑ आद॒धे ।
आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा ॥
હું આ ઓષધિઓને હાથમાં લઈને તેમની સ્તુતિ કરું છું ત્યારે યક્ષ્મા (ક્ષયરોગ)નો પ્રાણ નાશ પામે છે—જીવને પકડી રાખનારના કરતાં પહેલાં જ (તે નાશ પામે) તેમ.
10.97.12
यस्यौ॑षधीः प्र॒सर्प॒थाङ्ग॑मङ्गं॒ परु॑ष्परुः ।
ततो॒ यक्ष्मं॒ वि बा॑धध्व उ॒ग्रो म॑ध्यम॒शीरि॑व ॥
હે ઓષધિઓ, જેના દરેક અંગે અને દરેક સાંધે તમે સરકીને ફેલાઓ છો, ત્યાંથી જ યક્ષ્માને દૂર કરો—ઉગ્ર બનીને, મધ્યમા આંગળીની જેમ (સીધી અને નિર્ણાયક રીતે).
10.97.13
सा॒कं य॑क्ष्म॒ प्र प॑त॒ चाषे॑ण किकिदी॒विना॑ ।
सा॒कं वात॑स्य॒ ध्राज्या॑ सा॒कं न॑श्य नि॒हाक॑या ॥
હે યક્ષ્મા, કાષા પક્ષી અને કિકિદીવિ પક્ષી સાથે મળીને દૂર ભાગી જા. પવનના વેગ સાથે મળીને નષ્ટ થા; નિહાકા (ઔષધિ) સાથે મળીને લુપ્ત થા.
10.97.14
अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑वतु अ॒न्यान्यस्या॒ उपा॑वत ।
ताः सर्वाः॑ संविदा॒ना इ॒दं मे॒ प्राव॑ता॒ वचः॑ ॥
એક તમારું રક્ષણ કરે, બીજી અન્યનું પણ રક્ષણ કરે; એક બીજી પાસે જઈને તેનું રક્ષણ કરે. એ સર્વ એકમતે મારા આ વચનનું રક્ષણ કરો.
10.97.15
याः फ॒लिनी॒र्या अ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पा याश्च॑ पु॒ष्पिणीः॑ ।
बृह॒स्पति॑प्रसूता॒स्ता नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः ॥
જે ઔષધિઓ ફળવાળી છે, જે ફળ વિનાની છે, જે ફૂલ વિનાની છે અને જે ફૂલવાળી છે — બૃહસ્પતિએ મોકલેલી એ સર્વ અમને પાપમાંથી મુક્ત કરો.
10.97.16
मु॒ञ्चन्तु॑ मा शप॒थ्या॑दथो॑ वरु॒ण्या॑दु॒त ।
अथो॑ य॒मस्य॒ पड्बी॑शा॒त्सर्व॑स्माद्देवकिल्बि॒षात् ॥
તેઓ મને શપથના શાપમાંથી મુક્ત કરો, અને વરુણના શાપમાંથી પણ મુક્ત કરો. અને યમના પાશમાંથી તથા દેવો પ્રત્યેના સર્વ અપરાધમાંથી મુક્ત કરો.
10.97.17
अ॒व॒पत॑न्तीरवदन्दि॒व ओष॑धय॒स्परि॑ ।
यं जी॒वम॒श्नवा॑महै॒ न स रि॑ष्याति॒ पूरु॑षः ॥
આકાશમાંથી નીચે ઊતરી રહેલી ઔષધિઓએ ચારેબાજુ કહ્યું — જે જીવને અમે પ્રાપ્ત કરીએ, તે મનુષ્ય નષ્ટ નહીં થાય.
10.97.18
या ओष॑धीः॒ सोम॑राज्ञीर्ब॒ह्वीः श॒तवि॑चक्षणाः ।
तासां॒ त्वम॑स्युत्त॒मारं॒ कामा॑य॒ शं हृ॒दे ॥
સોમને રાજા માનતી, અનેક, સો નેત્રોવાળી જે ઔષધિઓ છે — તેમાં તું સર્વોત્તમ છે; કામના માટે અને હૃદયના સુખ માટે.
10.97.19
या ओष॑धीः॒ सोम॑राज्ञी॒र्विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॑ ।
बृह॒स्पति॑प्रसूतास॒स्यै सं द॑त्त वी॒र्य॑म् ॥
સોમને રાજા બનાવીને પૃથ્વી પર પથરાયેલી જે ઔષધિઓ છે, તેઓ બૃહસ્પતિથી પ્રેરિત થઈ આને વીર્ય આપો.
10.97.20
मा वो॑ रिषत्खनि॒ता यस्मै॑ चा॒हं खना॑मि वः ।
द्वि॒पच्चतु॑ष्पद॒स्माकं॒ सर्व॑मस्त्वनातु॒रम् ॥
જેને માટે હું તમને ખોદું છું, ખોદનાર તમને હાનિ ન કરે. અમારાં દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ સર્વ રોગમુક્ત રહે.
10.97.21
याश्चे॒दमु॑पशृ॒ण्वन्ति॒ याश्च॑ दू॒रं परा॑गताः ।
सर्वाः॑ सं॒गत्य॑ वीरुधो अ॒स्यै सं द॑त्त वी॒र्य॑म् ॥
જે અહીં સાંભળે છે અને જે દૂરથી આવ્યા છે, હે વેલાઓ, સૌ એકત્ર થઈ આને વીર્ય આપો.
10.97.22
ओष॑धयः॒ सं व॑दन्ते॒ सोमे॑न स॒ह राज्ञा॑ ।
यस्मै॑ कृ॒णोति॑ ब्राह्म॒णस्तं रा॑जन्पारयामसि ॥
ઔષધિઓ સોમ અને રાજા સાથે મળીને બોલે છે. જેના માટે બ્રાહ્મણ કરે છે, હે રાજન, તેને અમે સાજો કરીએ છીએ.
10.97.23
त्वमु॑त्त॒मास्यो॑षधे॒ तव॑ वृ॒क्षा उप॑स्तयः ।
उप॑स्तिरस्तु॒ सो॑ऽस्माकं॒ यो अ॒स्माँ अ॑भि॒दास॑ति ॥
તું ઉત્તમ છે, હે ઔષધિ; તારા વૃક્ષો ટેકા છે. જે અમને પીડે છે, તે જ અમારો પણ ટેકો બને.