ऋग्वेद · सूक्त 6.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.44.1
यो र॑यिवो र॒यिंत॑मो॒ यो द्यु॒म्नैर्द्यु॒म्नव॑त्तमः ।
सोमः॑ सु॒तः स इ॑न्द्र॒ तेऽस्ति॑ स्वधापते॒ मदः॑ ॥
हे धनवान इंद्रा, धनांमध्ये जे सर्वात धनवान आणि तेजांमध्ये जे सर्वात तेजस्वी, तो पिळलेला सोम तुझ्यासाठीच आहे. हे स्वधापते, तो मद (हर्षदायक पेय) आहे.
6.44.2
यः श॒ग्मस्तु॑विशग्म ते रा॒यो दा॒मा म॑ती॒नाम् ।
सोमः॑ सु॒तः स इ॑न्द्र॒ तेऽस्ति॑ स्वधापते॒ मदः॑ ॥
जो सोम शुभ आहे, हे अत्यंत कृपाळू इंद्रा, तो धन आणि विचारांचा दाता आहे; तो पिळलेला सोम तुझ्यासाठी आहे. हे स्वधापते, तो मद आहे.
6.44.3
येन॑ वृ॒द्धो न शव॑सा तु॒रो न स्वाभि॑रू॒तिभिः॑ ।
सोमः॑ सु॒तः स इ॑न्द्र॒ तेऽस्ति॑ स्वधापते॒ मदः॑ ॥
ज्या सोमाने तू बलाने वाढलास, वेगवान घोड्याप्रमाणे स्वतःच्या संरक्षणांनी वाढलास, तो पिळलेला सोम, हे इंद्रा, तुझ्यासाठी आहे. हे स्वधापते, तो मद आहे.
6.44.4
त्यमु॑ वो॒ अप्र॑हणं गृणी॒षे शव॑स॒स्पति॑म् ।
इन्द्रं॑ विश्वा॒साहं॒ नरं॒ मंहि॑ष्ठं वि॒श्वच॑र्षणिम् ॥
त्या अजिंक्य तुझीच मी स्तुती करतो, बलाच्या स्वामीची: इंद्र, जो सर्वजेता, नेता, अति शक्तिमान आणि सर्वदर्शी आहे.
6.44.5
यं व॒र्धय॒न्तीद्गिरः॒ पतिं॑ तु॒रस्य॒ राध॑सः ।
तमिन्न्व॑स्य॒ रोद॑सी दे॒वी शुष्मं॑ सपर्यतः ॥
स्तोत्रे ज्याला वाढवतात, बलवानाच्या धनाच्या स्वामीला, त्यालाच आता दिव्य द्यावापृथिवी त्याच्या बलाची पूजा करतात.
6.44.6
तद्व॑ उ॒क्थस्य॑ ब॒र्हणेन्द्रा॑योपस्तृणी॒षणि॑ ।
विपो॒ न यस्यो॒तयो॒ वि यद्रोह॑न्ति स॒क्षितः॑ ॥
म्हणून तुझ्या त्या उक्थासाठी (स्तोत्रासाठी), इंद्रासाठी, दर्भाच्या जुडग्याने आम्ही दर्भ पसरतो, विप्रांप्रमाणे (द्रष्टे ऋषी), ज्यांची संरक्षणे वर उठतात, जेव्हा ते वाढतात आणि सहभागी होतात.
6.44.7
अवि॑द॒द्दक्षं॑ मि॒त्रो नवी॑यान्पपा॒नो दे॒वेभ्यो॒ वस्यो॑ अचैत् ।
स॒स॒वान्त्स्तौ॒लाभि॑र्धौ॒तरी॑भिरुरु॒ष्या पा॒युर॑भव॒त्सखि॑भ्यः ॥
मित्र नवीन आणि बलवान होऊन देवांसाठी सोम पिणारे कौशल्य मिळवितो; दगड आणि गाळणी यांच्या साहाय्याने जिंकून, विस्तीर्ण उषेसह तो मित्रांचा रक्षक झाला.
6.44.8
ऋ॒तस्य॑ प॒थि वे॒धा अ॑पायि श्रि॒ये मनां॑सि दे॒वासो॑ अक्रन् ।
दधा॑नो॒ नाम॑ म॒हो वचो॑भि॒र्वपु॑र्दृ॒शये॑ वे॒न्यो व्या॑वः ॥
ऋताच्या मार्गावर विधाता (सोम) पिळला गेला; वैभवासाठी देवांनी मने जागवली. महान नाव धारण करून, स्तुतिवाणींनी तो प्रिय रूप प्रकट करतो आणि दर्शनासाठी तेज उघडतो.
6.44.9
द्यु॒मत्त॑मं॒ दक्षं॑ धेह्य॒स्मे सेधा॒ जना॑नां पू॒र्वीररा॑तीः ।
वर्षी॑यो॒ वयः॑ कृणुहि॒ शची॑भि॒र्धन॑स्य सा॒ताव॒स्माँ अ॑विड्ढि ॥
सर्वात तेजस्वी बल आमच्यात ठेव; माणसांच्या जुन्या शत्रूंना हाकलून दे. तुझ्या कर्मांनी आम्हाला अधिक बलवान कर आणि धनप्राप्तीत आमचे रक्षण कर.
6.44.10
इन्द्र॒ तुभ्य॒मिन्म॑घवन्नभूम व॒यं दा॒त्रे ह॑रिवो॒ मा वि वे॑नः ।
नकि॑रा॒पिर्द॑दृशे मर्त्य॒त्रा किम॒ङ्ग र॑ध्र॒चोद॑नं त्वाहुः ॥
हे इंद्रा, हे दानशील, आम्ही खरोखर तुझे झालो आहोत; हे हरी, दात्यासाठी मला सोडू नकोस. माणसांत शत्रू दिसत नाही; मग दानात अडथळा आणणारा म्हणून तुला का म्हणावे?
6.44.11
मा जस्व॑ने वृषभ नो ररीथा॒ मा ते॑ रे॒वतः॑ स॒ख्ये रि॑षाम ।
पू॒र्वीष्ट॑ इन्द्र नि॒ष्षिधो॒ जने॑षु ज॒ह्यसु॑ष्वी॒न्प्र वृ॒हापृ॑णतः ॥
हे वृषभा, सोम पिळणाऱ्या आम्हांला सोडू नकोस; तुझ्या मैत्रीत धनवान असलेल्या तुझ्यामुळे आम्ही नष्ट न होवो. हे इंद्रा, माणसांत आधी शत्रूंना हाकलतोस; सोम न पिळणाऱ्यांना ठार करून नष्ट कर.
6.44.12
उद॒भ्राणी॑व स्त॒नय॑न्निय॒र्तीन्द्रो॒ राधां॒स्यश्व्या॑नि॒ गव्या॑ ।
त्वम॑सि प्र॒दिवः॑ का॒रुधा॑या॒ मा त्वा॑दा॒मान॒ आ द॑भन्म॒घोनः॑ ॥
गर्जणाऱ्या मेघांप्रमाणे इंद्र घोडे आणि गायींचे धन वर उचलतो; तूच कवीला देणारा आहेस. जे देत नाहीत त्यांनी तुला स्पर्श न करो; दात्यांना हानी न पोहोचो.
6.44.13
अध्व॑र्यो वीर॒ प्र म॒हे सु॒ताना॒मिन्द्रा॑य भर॒ स ह्य॑स्य॒ राजा॑ ।
यः पू॒र्व्याभि॑रु॒त नूत॑नाभिर्गी॒र्भिर्वा॑वृ॒धे गृ॑ण॒तामृषी॑णाम् ॥
हे अध्वर्यू, हे वीरा, महान इंद्रासाठी सुतांना (सोमरसांना) आण; तोच यांचा राजा आहे. जुन्या आणि नव्या गीतांनी, स्तुती करणाऱ्या ऋषींच्या वाणींनी तो वाढतो.
6.44.14
अ॒स्य मदे॑ पु॒रु वर्पां॑सि वि॒द्वानिन्द्रो॑ वृ॒त्राण्य॑प्र॒ती ज॑घान ।
तमु॒ प्र हो॑षि॒ मधु॑मन्तमस्मै॒ सोमं॑ वी॒राय॑ शि॒प्रिणे॒ पिब॑ध्यै ॥
याच्या मदात, अनेक पराक्रम जाणणाऱ्या इंद्राने अजिंक्य वृत्रांना ठार केले. त्या मधुर सोमाला त्याच्यासाठी पुढे बोलाव, शिप्री वीरा पिण्यासाठी.
6.44.15
पाता॑ सु॒तमिन्द्रो॑ अस्तु॒ सोमं॒ हन्ता॑ वृ॒त्रं वज्रे॑ण मन्दसा॒नः ।
गन्ता॑ य॒ज्ञं प॑रा॒वत॑श्चि॒दच्छा॒ वसु॑र्धी॒नाम॑वि॒ता का॒रुधा॑याः ॥
सुताचा पिणारा इंद्र सोम पिओ; वज्राने वृत्राचा वध करणारा, आनंदित होवो. दूरून सुद्धा यज्ञाकडे येवो; धनदाता, विचारांचा रक्षक, कारुधायांचा पालक होवो.
6.44.16
इ॒दं त्यत्पात्र॑मिन्द्र॒पान॒मिन्द्र॑स्य प्रि॒यम॒मृत॑मपायि ।
मत्स॒द्यथा॑ सौमन॒साय॑ दे॒वं व्य॑स्मद्द्वेषो॑ यु॒यव॒द्व्यंहः॑ ॥
ही ती पात्र, इंद्राला प्रिय, अमृतपेय, प्यायले गेले आहे. ज्यामुळे देव मनाच्या आनंदासाठी हर्षित होवो; तो आमच्यापासून वैर दूर करो आणि पापही दूर करो.
6.44.17
ए॒ना म॑न्दा॒नो ज॒हि शू॑र॒ शत्रू॑ञ्जा॒मिमजा॑मिं मघवन्न॒मित्रा॑न् ।
अ॒भि॒षे॒णाँ अ॒भ्या॑देदि॑शाना॒न्परा॑च इन्द्र॒ प्र मृ॑णा ज॒ही च॑ ॥
यामुळे हर्षित होऊन, हे वीरा, शत्रूंना ठार कर; हे दात्या, नातेवाईक आणि नातेवाईक नसलेल्या शत्रूंना ठार कर. हे इंद्रा, दबा धरून बसलेल्या आणि दुरून हल्ला करणाऱ्या शत्रूंना पूर्णपणे नष्ट करून ठार कर.
6.44.18
आ॒सु ष्मा॑ णो मघवन्निन्द्र पृ॒त्सु अ॒स्मभ्यं॒ महि॒ वरि॑वः सु॒गं कः॑ ।
अ॒पां तो॒कस्य॒ तन॑यस्य जे॒षे इन्द्र॑ सू॒रीन्कृ॑णु॒हि स्मा॑ नो अ॒र्धम् ॥
या युद्धांत आमच्यासाठी, हे दात्या इंद्रा, मोठ्या धनाचा सोपा मार्ग कर. पाणी, संतती आणि वंशजांच्या विजयात, हे इंद्रा, आमच्यासाठी वीर घडव आणि आम्हाला आमचा वाटा दे.
6.44.19
आ त्वा॒ हर॑यो॒ वृष॑णो युजा॒ना वृष॑रथासो॒ वृष॑रश्म॒योऽत्याः॑ ।
अ॒स्म॒त्राञ्चो॒ वृष॑णो वज्र॒वाहो॒ वृष्णे॒ मदा॑य सु॒युजो॑ वहन्तु ॥
हे इंद्रा, बैलासारखे बलवान, बैलासारखे रथ व लगाम असलेले, वज्र धारण करणारे, सुयोग्य जुंपलेले तांबूस घोडे तुला येथे आमच्याकडे घेऊन येवोत, वीराच्या आनंदासाठी.
6.44.20
आ ते॑ वृष॒न्वृष॑णो॒ द्रोण॑मस्थुर्घृत॒प्रुषो॒ नोर्मयो॒ मद॑न्तः ।
इन्द्र॒ प्र तुभ्यं॒ वृष॑भिः सु॒तानां॒ वृष्णे॑ भरन्ति वृष॒भाय॒ सोम॑म् ॥
हे वृषन्, तुझ्यासाठी हे वीर, तुपाने भिजलेल्या लाटांप्रमाणे उल्हसित होऊन द्रोणपात्रापाशी उभे राहिले आहेत. हे इंद्रा, पिळलेल्या सोमांमधून बैल तुझ्यासाठी, वृषभ तुझ्यासाठी सोम आणत आहेत.
6.44.21
वृषा॑सि दि॒वो वृ॑ष॒भः पृ॑थि॒व्या वृषा॒ सिन्धू॑नां वृष॒भ स्तिया॑नाम् ।
वृष्णे॑ त॒ इन्दु॑र्वृषभ पीपाय स्वा॒दू रसो॑ मधु॒पेयो॒ वरा॑य ॥
तू द्युलोकाचा वृषभ आहेस, पृथ्वीचा वृषभ आहेस; नद्यांचा वृषभ आहेस, वाहत्या प्रवाहांचा वृषभ आहेस. हे वृषभा, तुझ्यासाठी सोमरस भरून उसळला; मधुर रस, मधासारखा पिण्यायोग्य, श्रेष्ठ वरासाठी.
6.44.22
अ॒यं दे॒वः सह॑सा॒ जाय॑मान॒ इन्द्रे॑ण यु॒जा प॒णिम॑स्तभायत् ।
अ॒यं स्वस्य॑ पि॒तुरायु॑धा॒नीन्दु॑रमुष्णा॒दशि॑वस्य मा॒याः ॥
हा देव, जन्मताच आपल्या बलाने, इंद्राच्या सोबत सहाय्यक होऊन, पणीला दाबून टाकतो. हा सोम आपल्या पित्याची आयुधे, अशुभाच्या मायेपासून मुक्त करतो.
6.44.23
अ॒यम॑कृणोदु॒षसः॑ सु॒पत्नी॑र॒यं सूर्ये॑ अदधा॒ज्ज्योति॑र॒न्तः ।
अ॒यं त्रि॒धातु॑ दि॒वि रो॑च॒नेषु॑ त्रि॒तेषु॑ विन्दद॒मृतं॒ निगू॑ळ्हम् ॥
हा उषांना सुंदर मार्गांच्या बनवतो; हा सूर्यात प्रकाश आत ठेवतो. हा त्रिधातु सोम, द्युलोकाच्या तेजस्वी लोकांत, त्रितांमध्ये लपलेले अमृत मिळवतो.
6.44.24
अ॒यं द्यावा॑पृथि॒वी वि ष्क॑भायद॒यं रथ॑मयुनक्स॒प्तर॑श्मिम् ।
अ॒यं गोषु॒ शच्या॑ प॒क्वम॒न्तः सोमो॑ दाधार॒ दश॑यन्त्र॒मुत्स॑म् ॥
हा द्यावापृथिवींना वेगळे धरून ठेवतो; सात लगामांचा रथ जुंपतो. हा गायींमध्ये बळाने पिकलेले दूध आत ठेवतो; सोम दहा लगामांचे पात्र आणि पाण्याचा झरा धारण करतो.