உபநிடதங்கள் · Bṛhadāraṇyaka 1.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 1.5.1
(सप्तान्नब्राह्मणं वा संवर्गविद्याब्राह्मणम्)
यत्सप्तान्नानि मेधया तपसाजनयत्पिता ।
एकमस्य साधारणं द्वे देवानभाजयत् ।
त्रीण्यात्मनेऽकुरुत पशुभ्य एकं प्रायच्छत् ।
तस्मिन् सर्वं प्रतिष्ठितं यच्च प्राणिति यच्च न ।
कस्मात्तानि न क्षीयन्ते अद्यमानानि सर्वदा ।
यो वै तामक्षितिं वेद सोऽन्नमत्ति प्रतीकेन ।
स देवानपिगच्छति स ऊऋजमुपजीवति ।
इति श्लोकाः ॥ १.५.१ ॥
(ஏழு உணவுகளின் பிராமணம் அல்லது சம்வர்க வித்யா பிராமணம்) தந்தை அறிவாலும் தவத்தாலும் உருவாக்கிய ஏழு உணவுகளில், ஒன்றைப் பொதுவாக வைத்தார்; இரண்டை தேவர்களுக்குப் பகிர்ந்தார்; மூன்றை தனக்காக ஆக்கினார்; ஒன்றை விலங்குகளுக்குக் கொடுத்தார். எது மூச்சுவிடுகிறதோ, எது மூச்சுவிடவில்லையோ, அனைத்தும் அதில் நிலைபெற்றுள்ளன. எப்போதும் உண்ணப்பட்டாலும் அவை ஏன் குறைவதில்லை? அந்த அழியாமையை அறிபவன் அடையாளமாக உணவை உண்கிறான். அவன் தேவர்களை அடைகிறான்; ஊர்ஜத்தால் வாழ்கிறான். இவை சுலோகங்கள்.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.2
यत्सप्तान्नानि मेधया तपसाजनयत्पितेति ।
मेधया हि तपसाजनयत्पितैकमस्य साधारणमिति ।
इदमेवास्य तत्साधारणमन्नं यदिदमद्यते ।
स य एतदुपास्ते न स पाप्मनो व्यावर्तते ।
मिश्रं ह्येतत् ।
द्वे देवानभाजयदिति ।
हुतं च प्रहुतं च ।
तस्माद्देवेभ्यो जुह्वति च प्र च जुह्वति ।
अथो आहुर्दर्शपूर्णमासाविति ।
तस्मान्नेष्टियाजुकः स्यात् ।
पशुभ्य एकं प्रायच्छदिति ।
तत्पयः ।
पयो ह्येवाग्रे मनुष्याश्च पशवश्चोपजीवन्ति ।
तस्मात्कुमारं जातं घृतं वैवाग्रे प्रतिलेहयन्ति स्तनं वानुधापयन्ति ।
अथ वत्सं जातमाहुस्तृणादिति ।
तस्मिन् सर्वं प्रतिष्ठितं यच्च प्राणिति यच्च नेति ।
पयसि हीदं सर्वं प्रतिष्ठितं यच्च प्राणिति यच्च न ।
तद्यदिदमाहुः संवत्सरं पयसा जुह्वदप पुनर्मृत्युं जयतीति ।
न तथा विद्यात् ।
यदहरेव जुहोति तदहः पुनर्मृत्युमपजयत्येवं विद्वान् ।
सर्वं हि देवेभ्योऽन्नाद्यं प्रयच्छति ।
कस्मात्तानि न क्षीयन्ते अद्यमानानि सर्वदेति ।
पुरुषो वा अक्षितिः ।
स हीदमन्नं पुनः पुनर्जनयते ।
यो वैतामक्षितिं वेदेति ।
पुरुषो वा अक्षितिः ।
स हीदमन्नं धियाधिया जनयते कर्मभिः ।
यद्धैतन्न कुर्यात्क्षीयेत ह ।
सोऽन्नमत्ति प्रतीकेनेति ।
मुखं प्रतीकं मुखेनेत्येतत् ।
स देवानपिगच्छति स ऊर्जमुपजीवतीति प्रशंसा ॥ १.५.२ ॥
இந்த மந்திரம் ஏழு உணவுகளைப் பற்றியது. தந்தை அவற்றை அறிவாலும் தவத்தாலும் உருவாக்கினார். தந்தை அறிவாலும் தவத்தாலும் ஒரு உணவை அனைவருக்கும் பொதுவாக்கினார். இதுவே உண்ணப்படும் பொது உணவு. இதை உபாசிப்பவன் பாவத்திலிருந்து விலகுகிறான். இது கலந்தது; அவர் இரண்டு தேவர்களுக்குப் பங்கிட்டார். ஹுதம் மற்றும் பிரஹுதம். எனவே தேவர்களுக்கு ஆகுதி செய்கின்றனர். சிலர் தர்ஸ-பூர்ணமாச யாகங்கள் என்கின்றனர்; ஆகவே இஷ்டி செய்பவன் இருக்கக்கூடாது. விலங்குகளுக்கு ஒரு பங்கு, அது பால். பாலே முதலில் மனிதருக்கும் விலங்குகளுக்கும் வாழ்வளிக்கிறது. எனவே பிறந்த குழந்தைக்கு முதலில் நெய் நக்கச் செய்வர் அல்லது முலை ஊட்டுவர். பிறந்த கன்றுக்குப் புல் உண்ணட்டும் என்பர். அதில் மூச்சுவிடுவதும் விடாததுமான அனைத்தும் நிலைபெற்றுள்ளன். பாலிலேயே மூச்சுவிடுவதும் விடாததுமான அனைத்தும் நிலைபெற்றுள்ளன. ஓராண்டு பாலால் ஆகுதி செய்தால் மீண்டும் மரணத்தை வெல்லலாம் என்போரை நம்பக்கூடாது. நாள்தோறும் ஆகுதி செய்பவன், அதே நாளில் மீண்டும் மரணத்தை வெல்கிறான்; இவ்வாறு அறிந்தவன் செய்கிறான். அவன் தேவர்களுக்கு எல்லா உண்ணும் உணவையும் அளிக்கிறான். உண்ணப்பட்டும் அவை ஏன் எப்போதும் குறைவதில்லை? புருஷனே அழியாதவன். அவனே இந்த உணவை மீண்டும் மீண்டும் உருவாக்குகிறான். இந்த அழியாமையை அறிபவனும் அவ்வாறே. புருஷனே அழியாதவன். அவன் இந்த உணவை எண்ணத்தால் எண்ணமாக, செயல்களால் உருவாக்குகிறான். இவ்வாறு செய்யாவிட்டால் அது குறைந்துவிடும். வாயை அடையாளமாகக் கொண்டு அவன் உணவை உண்கிறான். வாயே அடையாளம், வாயினால். அவன் தேவர்களை அடைகிறான்; ஆற்றலால் வாழ்கிறான். இது புகழ்ச்சி.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.3
त्रीण्यात्मनेऽकुरुतेति
मनो वाचं प्राणं तान्यात्मनेऽकुरुत ।
अन्यत्रमना अभूवं नादर्शमन्यत्रमना अभूवं नाश्रौषमिति मनसा ह्येव पश्यति मनसा शृणोति ।
कामः संकल्पो विचिकित्सा श्रद्धाश्रद्धा धृतिरधृतिर्ह्रीर्धीर्भीरित्येतत्सर्वं मन एव ।
तस्मादपि पृष्ठत उपस्पृष्टो मनसा विजानाति ।
यः कश्च शब्दो वागेव सा ।
एषा ह्यन्तं आयत्तैषा हि न ।
प्राणोऽपानो व्यान उदानः समानोऽन इत्येतत्सर्वं प्राण एव ।
एतन्मयो वा अयमात्मा ।
वाङ्मयो मनोमयः प्राणमयः ॥ १.५.३ ॥
அவர் மூன்றை ஆன்மாவுக்காக உருவாக்கினார்: மனம், வாக்கு, பிராணன். மனம் வேறெங்கோ இருந்ததால் நான் பார்க்கவில்லை, மனம் வேறெங்கோ இருந்ததால் கேட்கவில்லை — உண்மையில் மனத்தால்தான் பார்க்கப்படுகிறது, மனத்தால்தான் கேட்கப்படுகிறது. ஆசை, சங்கல்பம், ஐயம், நம்பிக்கை, நம்பிக்கையின்மை, உறுதி, உறுதியின்மை, நாணம், புத்தி, பயம் — இவை அனைத்தும் மனமே. ஆகவே பின்னிருந்து தொடப்பட்டாலும் மனத்தால்தான் அறியப்படுகிறது. எந்த ஒலியும் வாக்கேயாகும்; அது இதில் முடிந்து இதையே சார்ந்திருக்கிறது. பிராணன், அபானன், வியானன், உதானன், சமானன், அன்னம் — இவை அனைத்தும் பிராணனே. இந்த ஆன்மா உண்மையில் இவற்றால் ஆனது: வாக்கால் ஆனது, மனத்தால் ஆனது, பிராணனால் ஆனது.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.4
त्रयो लोका एत एव ।
वागेवायं लोको मनोऽन्तरिक्षलोकः प्राणोऽसौ लोकः ॥ १.५.४ ॥
இந்த மூன்று உலகங்களே உள்ளன. வாக்கே இந்த உலகம் (பூமி); மனம் அந்தரிக்ஷ உலகம்; பிராணனே அந்த உலகம் (துலோகம்).
Bṛhadāraṇyaka 1.5.5
त्रयो वेदा एत एव ।
वागेवर्ग्वेदो मनो यजुर्वेदः प्राणः सामवेदः ॥ १.५.५ ॥
இந்த மூன்று வேதங்களே உள்ளன. வாக்கே ருக்வேதம்; மனம் யஜுர்வேதம்; பிராணன் சாமவேதம்.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.6
देवा पितरो मनुष्या एत एव ।
वागेव देवा मनः पितरः, प्राणो मानुष्याः ॥ १.५.६ ॥
தேவர்கள், பித்ருக்கள், மனிதர்கள் இவர்களே உள்ளனர். வாக்கே தேவர்; மனம் பித்ருக்கள்; பிராணன் மனிதர்கள்.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.7
पिता माता प्रजैत एव ।
मन एव पिता वाङ्माता प्राणः प्रजा ॥ १.५.७ ॥
தந்தை, தாய், மகவு — இவையே. மனமே தந்தை; வாக் தாய்; பிராணன் மகவு.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.8
विज्ञातं विजिज्ञास्यमविज्ञातमेत एव ।
यत्किञ्च विज्ञातं वाचस्तद्रूपम् ।
वाग्घि विज्ञाता ।
वागेनं तद्भूत्वावति ॥ १.५.८ ॥
அறியப்பட்டது, அறியத்தக்கது, அறியப்படாதது — இவையே. அறியப்பட்டவை எவையோ அவை வாக்கின் வடிவம்; வாக்கே அறிபவள். அதுவாகி வாக் அவனைக் காக்கிறது.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.9
यत्किञ्च विजिज्ञास्यं मनसस्तद्रूपम् ।
मनो हि विजिज्ञास्यम् ।
मन एनं तद्भूत्वावति ॥ १.५.९ ॥
அறியத்தக்கது எதுவோ அது மனத்தின் வடிவம்; மனமே அறியத்தக்கது. அதுவாகி மனம் அவனைக் காக்கிறது.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.10
यत्किञ्चाविज्ञातं प्राणस्य तद्रूपम् ।
प्राणो ह्यविज्ञातः ।
प्राण एनं तद्भूत्वावति ॥ १.५.१० ॥
அறியப்படாதது எதுவோ அது பிராணனின் வடிவம்; பிராணனே அறியப்படாதது. அதுவாகி பிராணன் அவனைக் காக்கிறது.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.11
तस्यै वाचः पृथिवी शरीरम् ।
ज्योतीरूपमयमग्निः ।
तद्यावत्येव वाक्तावती पृथिवी तावानयमग्निः ॥ १.५.११ ॥
அந்த வாக்கின் உடல் பூமி. ஒளி வடிவான இந்த அக்னி (உள்ளது). எவ்வளவு வாக்கோ அவ்வளவே பூமி; எவ்வளவு பூமியோ அவ்வளவே இந்த அக்னி.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.12
अथैतस्य मनसो द्यौः शरीरम् ।
ज्योतीरूपमसावादित्यः ।
तद्यावदेव मनस्तावती द्यौस्तावानसावादित्यः ।
तौ मिथुनं समैताम् ।
ततः प्राणोऽजायत ।
स इन्द्रः ।
स एषोऽसपत्नः ।
द्वितीयो वै सपत्नः ।
नास्य सपत्नो भवति य एवं वेद ॥ १.५.१२ ॥
பின், இந்த மனதின் உடல் வானம். ஒளி வடிவான அந்த ஆதித்யன் (சூரியன்). எவ்வளவு மனமோ அவ்வளவே வானம்; எவ்வளவு வானமோ அவ்வளவே அந்த ஆதித்யன். அவ்விருவரும் இணைந்தனர். அவர்களிடமிருந்து பிராணன் பிறந்தது. அவன் இந்திரன். அவன் இந்த அசபத்னன் (எதிரியற்றவன்); இரண்டாவதுதான் எதிரி. இவ்வாறு அறிபவனுக்கு எதிரி இல்லை.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.13
अथैतस्य प्राणस्यापः शरीरम् ।
ज्योतीरूपमसौ चन्द्रः ।
तद्यावानेव प्राणस्तावत्य आपस्तावानसौ चन्द्रः ।
त एते सर्व एव समाः सर्वेऽनन्ताः ।
स यो हैतानन्तवत उपास्तेऽन्तवन्तं स लोकं जयति ।
अथ यो हैताननन्तानुपास्तेऽनन्तं स लोकं जयति ॥ १.५.१३ ॥
பின், இந்தப் பிராணனின் உடல் நீர். ஒளி வடிவான அந்தச் சந்திரன். எவ்வளவு பிராணனோ அவ்வளவே நீர்; எவ்வளவு நீரோ அவ்வளவே அந்தச் சந்திரன். இவை அனைத்தும் சமமானவை; இவை அனைத்தும் அனந்தமானவை. இவற்றை எல்லையுடையனவாகக் கருதி உபாசிப்பவன் எல்லையுள்ள உலகை வெல்கிறான். இவற்றை அனந்தமானவையாகக் கருதி உபாசிப்பவன் அனந்தமான உலகை வெல்கிறான்.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.14
स एष संवत्सरः प्रजापतिष्षोडशकलः ।
तस्य रात्रय एव पञ्चदश कला ।
ध्रुवैवास्य षोडशी कला ।
स रात्रिभिरेवा च पूर्यतेऽप च क्षीयते ।
सोऽमावास्यां रात्रिमेतया षोडश्या कलया सर्वमिदं प्राणभृदनुप्रविश्य ततः प्रातर्जायते ।
तस्मादेतां रात्रिं प्राणभृतः प्राणं न विच्छिन्द्यादपि कृकलासस्यैतस्या एव देवताया अपचित्यै ॥ १.५.१४ ॥
இந்த வருடம் சோடசகலை கொண்ட பிரஜாபதி. அவனுடைய பதினைந்து கலைகளே இரவுகள். அவனுடைய பதினாறாம் கலை நிலையானதே. அவன் இரவுகளால் நிரம்புகிறான், குறைகிறான். அமாவாசை இரவில் இந்தப் பதினாறாம் கலையுடன் எல்லா உயிர்களிலும் புகுந்து, பின் காலையில் பிறக்கிறான். ஆகையால் இந்த இரவில் உயிருள்ளவனின் பிராணனை, ஓணானின் பிராணனையும் கூட, துண்டிக்கக் கூடாது; இதே தேவதையின் மரியாதைக்காக.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.15
यो वै स संवत्सरः प्रजापतिः षोडशकलोऽयमेव स योऽयमेवंवित्पुरुषः ।
तस्य वित्तमेव पञ्चदश कलाः ।
आत्मैवास्य षोडशी कला ।
स वित्तेनैवा च पूर्यतेऽप च क्षीयते ।
तदेतन्नभ्यं यदयमात्मा ।
प्रधिर्वित्तम् ।
तस्माद्यद्यपि सर्वज्यानिं जीयत आत्मना चेज्जीवति प्रधिनागादित्येवाहुः ॥ १.५.१५ ॥
அந்த ஆண்டு எதுவோ அதுவே பிரஜாபதி; அவருக்குப் பதினாறு கலைகள். இதுவே அது; இவ்வாறு அறிந்த மனிதனும் அதுவே. அவனுடைய செல்வமே பதினைந்து கலைகள். ஆத்மாவே அவனுடைய பதினாறாவது கலை. அவன் செல்வத்தினால் நிரம்புகிறான்; செல்வத்தினால் குறையவும் செய்கிறான். இந்த ஆத்மாவே நாபி (அச்சு மையம்), செல்வமே அதன் சக்கர விளிம்பு. எனவே எல்லாவற்றையும் வென்றாலும், ஆத்மா உயிருடன் இருந்தால், சக்கர விளிம்புடன் சென்றுவிட்டான் என்று சொல்லப்படுகிறது.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.16
अथ त्रयो वाव लोका मनुष्यलोकः पितृलोको देवलोक इति ।
सोऽयं मनुष्यलोकः पुत्रेणैव जय्यो नान्येन कर्मणा ।
कर्मणा पितृलोकः ।
विद्यया देवलोकः ।
देवलोको वै लोकानां श्रेष्ठः ।
तस्माद्विद्यां प्रशंसन्ति ॥ १.५.१६ ॥
இப்போது மூன்று உலகங்கள் உள்ளன: மனிதர் உலகம், பிதிர் உலகம், தேவர் உலகம். இந்த மனித உலகம் மகனால் மட்டுமே வெல்லப்படுகிறது, வேறு எந்தச் செயலாலும் அல்ல. செயலால் பிதிர் உலகம். வித்தையால் தேவ உலகம். தேவ உலகமே உலகங்களில் சிறந்தது. எனவே வித்தையைப் புகழ்கிறார்கள்.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.17
अथातः सम्प्रत्तिः ।
यदा प्रैष्यन्मन्यतेऽथ पुत्रमाह त्वं ब्रह्म त्वं यज्ञस्त्वं लोक इति ।
स पुत्रः प्रत्याहाहं ब्रह्माहं यज्ञोऽहं लोक इति ।
यद्वै किञ्चानूक्तं तस्य सर्वस्य ब्रह्मेत्येकता ।
ये वै के च यज्ञास्तेषां सर्वेषां यज्ञ इत्येकता ।
ये वै के च लोकास्तेषां सर्वेषां लोक इत्येकता ।
एतावद्वा इदं सर्वम् ।
एतन्मा सर्वं सन्नयमितो भुनजदिति ।
तस्मात्पुत्रमनुशिष्टं लोक्यमाहुः ।
तस्मादेनमनुशासति ।
स यदैवंविदस्माल्लोकात्प्रैत्यथैभिरेव प्राणैः सह पुत्रमाविशति ।
स यद्यनेन किञ्चिदक्ष्णया कृतं भवति तस्मादेनं सर्वस्मात्पुत्रो मुञ्चति तस्मात्पुत्रो नाम ।
स पुत्रेणैवास्मिल्लोके प्रतितिष्ठति ।
अथैनमेते देवाः प्राणा अमृता आविशन्ति ॥ १.५.१७ ॥
இப்போது தந்தை தன் வீட்டைப் பகிர்ந்தளிக்கும் நேரத்தைப் பற்றி: அவர் புறப்படவிருப்பதாக நினைக்கும்போது, மகனிடம் சொல்கிறார்: "நீயே பிரம்மம், நீயே யாகம், நீயே உலகம்." அந்த மகன் பதிலளிக்கிறான்: "நானே பிரம்மம், நானே யாகம், நானே உலகம்." சொல்லப்பட்ட எல்லாவற்றின் ஒற்றுமையே பிரம்மம். எல்லா யாகங்களின் ஒற்றுமையே யாகம். எல்லா உலகங்களின் ஒற்றுமையே உலகம். இவை அனைத்தும் இவ்வளவே. "இவை அனைத்தும் எனக்கு இருக்கட்டும், இங்கிருந்து அனுபவிக்கட்டும்." எனவே கற்பிக்கப்பட்ட மகனை உலகத்திற்குரியவன் என்கிறார்கள். எனவே அவனுக்கு உபதேசிக்கிறார்கள். இவ்வாறு அறிந்தவன் இந்த உலகத்திலிருந்து புறப்படும்போது, இந்தப் பிராணன்களுடனேயே மகனுக்குள் நுழைகிறான். அவன் ஏதாவது தவறு செய்திருந்தால், மகன் அவனை அனைத்திலிருந்தும் விடுவிக்கிறான்; எனவே அவன் புத்திரன் எனப்படுகிறான். மகனாலேயே அவன் இந்த உலகில் நிலைபெறுகிறான். பின்னர் அவனுள் இந்த அமர தேவ-பிராணன்கள் நுழைகின்றன.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.18
पृथिव्यै चैनमग्नेश्च दैवी वागाविशति ।
सा वै दैवी वाग्यया यद्यदेव वदति तत्तद्भवति ॥ १.५.१८ ॥
பூமியிலிருந்தும் நெருப்பிலிருந்தும் தெய்வீக வாக்கு இவனுக்குள் நுழைகிறது. அந்தத் தெய்வீக வாக்கே, அதனால் அவன் எதை எதைச் சொல்கிறானோ, அது அது ஆகிறது.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.19
दिवश्चैनमादित्याच्च दैवं मन आविशति ।
तद्वै दैवं मनो येनानन्द्येव भवत्यथो न शोचति ॥ १.५.१९ ॥
இவனுக்குள் வானத்திலிருந்தும் சூரியனிலிருந்தும் தெய்வீக மனம் நுழைகிறது. அந்தத் தெய்வீக மனமே, அதனால் மனிதன் மகிழ்ச்சியடைகிறான்; துயரம் கொள்வதில்லை.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.20
अद्भ्यश्चैनं चन्द्रमसश्च दैवः प्राण आविशति ।
स वै दैवः प्राणो यः संचरंश्चासंचरंश्च न व्यथतेऽथो न रिष्यति ।
स एष एवंवित्सर्वेषां भूतानामात्मा भवति ।
यथैषा देवतैवं सः ।
यथैतां देवतां सर्वाणि भूतान्यवन्त्येवं हैवंविदं सर्वाणि भूतान्यवन्ति ।
यदु किञ्चेमाः प्रजाः शोचन्त्यमैवासां तद्भवति ।
पुण्यमेवामुं गच्छति ।
न ह वै देवान् पापं गच्छति ॥ १.५.२० ॥
நீரிலிருந்தும் சந்திரனிலிருந்தும் தெய்வீக பிராணன் இவனுக்குள் நுழைகிறது. நகர்ந்தாலும் நகராவிட்டாலும் துன்புறாமல், அழியாமல் இருப்பது அந்தத் தெய்வீக பிராணனே. இவ்வாறு அறிபவன் எல்லா உயிர்களுக்கும் ஆத்மாவாகிறான். இந்தத் தேவதை எப்படியோ அப்படியே அவனும். இந்தத் தேவதையை எல்லா உயிர்களும் பாதுகாப்பதுபோல, இவ்வாறு அறிபவனையும் எல்லா உயிர்களும் பாதுகாக்கின்றன. இந்த மக்கள் எதற்காக வருந்துகிறார்களோ, அது அவனிடமிருந்து விலகுகிறது. அவன் புண்ணியத்தையே அடைகிறான்; தேவர்களிடம் பாவம் செல்வதில்லை.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.21
अथातो व्रतमीमांसा ।
प्रजापतिर्ह कर्माणि ससृजे ।
तानि सृष्टान्यन्योऽन्येनास्पर्धन्त ।
वदिष्याम्येवाहमिति वाग्दध्रे ।
द्रक्ष्याम्यहमिति चक्षुः ।
श्रोष्याम्यहमिति श्रोत्रम् ।
एवमन्यानि कर्माणि यथाकर्मम् ।
तानि मृत्युः श्रमो भूत्वोपयेमे ।
तान्याप्नोत् ।
तान्याप्त्वा मृत्युरवारुन्ध ।
तस्माच्छ्राम्यत्येव वाक् ।
श्राम्यति चक्षुः ।
श्राम्यति श्रोत्रम् ।
अथेममेव नाप्नोत्योऽयं मध्यमः प्राणः ।
तानि ज्ञातुं दध्रिरे ।
अयं वै नः श्रेष्ठो यः संचरंश्चासंचरंश्च न व्यथतेऽथो न रिष्यति ।
हन्तास्यैव सर्वे रूपं भवामेति ।
त एतस्यैव सर्वे रूपमभवन् ।
तस्मादेत एतेनाख्यायन्ते प्राणा इति ।
तेन ह वाव तत्कुलमाचक्षते यस्मिन् कुले भवति य एवं वेद ।
य उ हैवंविदा स्पर्धतेऽनुशुष्यति ।
अनुशुष्य हैवान्ततो म्रियत इत्यध्यात्मम् ॥ १.५.२१ ॥
இப்போது அடுத்து விரதத்தைப் பற்றிய ஆய்வு. பிரஜாபதி கர்மங்களைப் படைத்தார். படைக்கப்பட்ட அவை ஒன்றோடொன்று போட்டியிட்டன. 'நான் பேசுவேன்' என்று வாக் தீர்மானித்தது. 'நான் பார்ப்பேன்' என்று கண். 'நான் கேட்பேன்' என்று செவி. இவ்வாறே மற்ற கர்மங்களும் அவற்றின் செயலுக்கேற்ப. அவற்றை மரணம் சோர்வாக மாறி அணுகி பிடித்துக்கொண்டது. அவற்றை அடைந்து மரணம் அவற்றைத் தன் வசப்படுத்தியது. ஆகையால் வாக் சோர்வடைகிறது, கண் சோர்வடைகிறது, செவி சோர்வடைகிறது. ஆனால் நடுவிலுள்ள பிராணனை அது அடையவில்லை. அதை அறிய அவை தீர்மானித்தன. 'இது நம்மில் சிறந்தது; நகர்ந்தாலும் நகராவிட்டாலும் துன்புறாமல், அழியாமல் இருக்கிறது. சரி, நாம் அனைவரும் இதன் வடிவமாகிவிடுவோம்.' அவை அனைத்தும் இதன் வடிவமாயின. ஆகையால் அவை இந்தப் பெயரால் 'பிராணங்கள்' எனப்படுகின்றன. இவ்வாறு அறிபவன் பிறக்கும் குலத்தை அதனாலேயே குலம் என்கிறார்கள். இவ்வாறு அறிந்தவனோடு போட்டியிடுபவன் வாடுகிறான்; வாடி இறுதியில் இறக்கிறான். இது ஆத்மிக நோக்கு.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.22
अथाधिदेवतं
ज्वलिष्याम्येवाहमित्यग्निर्दध्रे ।
तप्स्याम्यहमित्यादित्यः ।
भास्याम्यहमिति चन्द्रमाः ।
एवमन्या देवता यथादेवतम् ।
स यथैषां प्राणानां मध्यमः प्राण एवमेतासां देवतानां वायुः ।
म्लोचन्ति ह्यन्या देवता न वायुः ।
सैषानस्तमिता देवता यद्वायुः ॥ १.५.२२ ॥
இப்போது அதிதைவதம் பற்றி. 'நானே எரிவேன்' என்று அக்கினி தீர்மானித்தது. 'நான் சுடுவேன்' என்று ஆதித்யன். 'நான் ஒளிர்வேன்' என்று சந்திரன். இவ்வாறே மற்ற தேவதைகளும் அவர்களின் தேவத்துவத்திற்கேற்ப. இந்த பிராணங்களில் நடுவிலுள்ள பிராணன் எப்படியோ, அப்படியே இந்த தேவதைகளில் வாயு. ஏனெனில் மற்ற தேவதைகள் அஸ்தமிக்கின்றன; வாயு அஸ்தமிப்பதில்லை. அந்த வாயுவே அஸ்தமிக்காத தேவதை.
Bṛhadāraṇyaka 1.5.23
अथैष श्लोको भवति
यतश्चोदेति सूर्योऽस्तं यत्र च गच्छतीति ।
प्राणाद्वा एष उदेति प्राणेऽस्तमेति ।
तं देवाश्चक्रिरे धर्मं स एवाद्य स उ श्व इति ।
यद्वा एतेऽमुर्ह्यध्रियन्त तदेवाप्यद्य कुर्वन्ति ।
तस्मादेकमेव व्रतं चरेत्प्राण्याच्चैवापान्याच्च ।
नेन्मा पाप्मा मृत्युराप्नवदिति ।
यद्यु चरेत्समापिपयिषेत्तेनो एतस्यै देवतायै सायुज्यं सलोकतां जयति ॥ १.५.२३ ॥
இங்கே ஒரு சுலோகம் உள்ளது: சூரியன் எங்கிருந்து உதிக்கிறானோ, எங்கே அஸ்தமித்துச் செல்கிறானோ. பிராணனிலிருந்தே அவன் உதிக்கிறான், பிராணனில் அஸ்தமிக்கிறான். தேவர்கள் அவனைத் தர்மமாக ஆக்கினர்: அவனே இன்றும், அவனே நாளையும் என்று. இந்த மக்கள் இன்று செய்யாததை முன்பும் செய்யவில்லை. ஆகையால் ஒரே விரதத்தையே கடைப்பிடிக்க வேண்டும்: பிராண வாயுவையும் அபான வாயுவையும் பற்றியது. பாவமும் மரணமும் அவனை அடையாதிருக்கட்டும் என்று. இதை நிறைவேற்ற விரும்புபவன் அந்த தேவதையுடன் ஒற்றுமையையும் ஒரே உலகத்தையும் வெல்கிறான்.