ఉపనిషత్తులు · Kaṭha 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 1.1.1
ॐ उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ ।
तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस ॥ १.१.१ ॥
ఓం. వాజశ్రవసుని కుమారుడు ఉశన్ తన సర్వస్వాన్ని దానం చేశాడు. అతనికి నచికేతుడు అనే కుమారుడు ఉన్నాడు.
Kaṭha 1.1.2
तँ ह कुमारँ सन्तं दक्षिणासु
नीयमानासु श्रद्धाविवेश सोऽमन्यत ॥ १.१.२ ॥
దక్షిణలను తీసుకువెళ్తున్నప్పుడు, ఆ బాలుడైన నచికేతునిలో శ్రద్ధ ప్రవేశించింది; అతడు ఆలోచించాడు.
Kaṭha 1.1.3
पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।
अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥ १.१.३ ॥
నీరు త్రాగినవి, గడ్డి తిన్నవి, పాలిచ్చి ముగిసినవి, ఇంద్రియహీనమైనవి — అవి ఆనందరహిత లోకాలు అనబడతాయి; అటువంటి ఆవులను దానమిచ్చేవాడు ఆ లోకాలకు వెళ్తాడు.
Kaṭha 1.1.4
स होवाच पितरं तत कस्मै मां दास्यसीति ।
द्वितीयं तृतीयं तँ होवाच मृत्यवे त्वा ददामीति ॥ १.१.४ ॥
అతడు తండ్రితో అన్నాడు, 'నాన్నా, నన్ను ఎవరికి ఇస్తావు?' రెండవసారి, మూడవసారి కూడా అదే అడిగాడు. అప్పుడు తండ్రి, 'నిన్ను మృత్యువుకు ఇస్తాను' అని అన్నాడు.
Kaṭha 1.1.5
बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।
किँ स्विद्यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ १.१.५ ॥
నేను అనేకులలో మొదటివాడిగా వెళ్తున్నాను, అనేకులలో మధ్యవాడిగా వెళ్తున్నాను. ఈ రోజు యముడు నాతో ఏ పని చేయబోతున్నాడు?
Kaṭha 1.1.6
अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।
सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिवाजायते पुनः ॥ १.१.६ ॥
పూర్వులను ఎలా చూస్తావో, అలాగే తర్వాతివారిని కూడా చూడు. మర్త్యుడు ధాన్యంలా పక్వమవుతాడు, ధాన్యంలా మళ్లీ పుడతాడు.
Kaṭha 1.1.7
वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।
तस्यैताँ शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ १.१.७ ॥
అతిథిగా బ్రాహ్మణుడు ఇళ్లలోకి ప్రవేశిస్తాడు, వైశ్వానరుడు (అగ్ని) వలె. అతని కోసం ఈ శాంతిని చేస్తారు. ఓ వైవస్వతా, నీళ్లు తీసుకురా.
Kaṭha 1.1.8
आशाप्रतीक्षे संगतँ सूनृतां
चेष्टापूर्ते पुत्रपशूँश्च सर्वान् ।
एतद्वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो
यस्यानश्नन्वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ १.१.८ ॥
ఏ అల్పబుద్ధి గల మనిషి ఇంట్లో భోజనం చేయని బ్రాహ్మణుడు ఉంటాడో, అతని ఆశలు, ఎదురుచూపులు, సంగతి, మధురవచనం, కర్మలు-పుణ్యాలు, కొడుకులు-పశువులు, ఇవన్నీ నశించిపోతాయి.
Kaṭha 1.1.9
तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मे-
ऽनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।
नमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु
तस्मात्प्रति त्रीन्वरान्वृणीष्व ॥ १.१.९ ॥
బ్రాహ్మణుడా, నువ్వు నా ఇంట మూడు రాత్రులు ఆహారం లేకుండా అతిథిగా ఉన్నావు; కాబట్టి నువ్వు పూజనీయుడివి. బ్రాహ్మణుడా, నీకు నమస్కారం; నాకు శుభం కలుగుగాక. అందుకు బదులుగా మూడు వరాలను కోరుకో.
Kaṭha 1.1.10
शान्तसंकल्पः सुमना यथा स्याद्
वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।
त्वत्प्रसृष्टम् माऽभिवदेत्प्रतीत
एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ १.१.१० ॥
ఓ మృత్యువా, నా సంకల్పం శాంతంగా ఉండుగాక, మనసు సంతోషంగా ఉండుగాక, గౌతముడు కోపం లేకుండా ఉండుగాక; నువ్వు పంపిన తర్వాత అతడు నన్ను గుర్తించి నా మీద కోపించకుండుగాక. మూడు వరాలలో ఇది మొదటి వరం కోరుతున్నాను.
Kaṭha 1.1.11
यथा पुरस्ताद् भविता प्रतीत
औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।
सुखँ रात्रीः शयिता वीतमन्युः
त्वां ददृशिवान्मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥ १.१.११ ॥
మునుపటిలాగే, నేను పంపిన తర్వాత ఉద్దాలకుని కుమారుడైన ఆరుణి నిన్ను గుర్తించి, కోపం లేకుండా రాత్రులు సుఖంగా నిద్రపోతాడు; మృత్యుముఖం నుండి విడుదలైన నిన్ను చూసి.
Kaṭha 1.1.12
स्वर्गे लोके न भयं किंचनास्ति
न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।
उभे तीर्त्वाऽशनायापिपासे
शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १.१.१२ ॥
స్వర్గలోకంలో ఏ భయమూ లేదు; అక్కడ నువ్వు భయపడవు, ముసలితనం గురించి కూడా భయపడవు. ఆకలి దప్పులు రెండింటినీ దాటి, శోకానికి అతీతుడై, స్వర్గలోకంలో ఆనందిస్తాడు.
Kaṭha 1.1.13
स त्वमग्निँ स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो
प्रब्रूहि त्वँ श्रद्दधानाय मह्यम् ।
स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्त
एतद् द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १.१.१३ ॥
ఓ మృత్యువా, స్వర్గానికి నడిపే ఆ అగ్నిని నీవు తెలుసుకున్నావు. శ్రద్ధగల నాకు దానిని చెప్పు. స్వర్గలోకవాసులు అమృతత్వాన్ని పొందుతారు. రెండవ వరంగా నేను దీనినే కోరుతున్నాను.
Kaṭha 1.1.14
प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध
स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।
अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां
विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १.१.१४ ॥
నచికేతా, నీకు అది చెబుతాను; నా నుండి శ్రద్ధగా వినుము. స్వర్గానికి నడిపే ఆ అగ్నిని తెలుసుకుని, అది అనంత లోకప్రాప్తికి, ప్రతిష్ఠకు ఆధారమని తెలుసుకో. గుహలో నిలిచియున్న దీనిని నీవు తెలుసుకో.
Kaṭha 1.1.15
लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै
या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।
स चापि तत्प्रत्यवदद्यथोक्तं
अथास्य मृत्युः पुनरेवाह तुष्टः ॥ १.१.१५ ॥
ఆ అగ్ని గురించి, దానికి ఎన్ని, ఎలాంటి ఇటుకలు కావాలో అన్నీ మృత్యువు అతనికి చెప్పాడు. నచికేతుడు కూడా చెప్పిన విధంగా దానిని తిరిగి చెప్పాడు. అప్పుడు సంతోషించిన మృత్యువు మళ్ళీ అతనితో అన్నాడు.
Kaṭha 1.1.16
तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा
वरं तवेहाद्य ददामि भूयः ।
तवैव नाम्ना भविताऽयमग्निः
सृङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १.१.१६ ॥
సంతోషించిన ఆ మహాత్ముడు అతనితో అన్నాడు: ఈ రోజు ఇక్కడ నీకు మరొక వరం ఇస్తాను. ఈ అగ్ని నీ పేరుతోనే పిలువబడుతుంది. అనేక రూపాలున్న ఈ మాలను కూడా స్వీకరించు.
Kaṭha 1.1.17
त्रिणाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं
त्रिकर्मकृत्तरति जन्ममृत्यू ।
ब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा
निचाय्येमाँ शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १.१.१७ ॥
మూడు నాచికేత యజ్ఞాలు చేసినవాడు, మూడింటితో కలిసి, మూడు కర్మలను చేసి, జననమరణాలను దాటిపోతాడు. బ్రహ్మము నుండి జన్మించిన, స్తుతింపదగిన దేవుణ్ణి తెలిసికొని, దీనిని పూర్తిగా గ్రహించి, అతడు పరమ శాంతిని పొందుతాడు.
Kaṭha 1.1.18
त्रिणाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा
य एवं विद्वाँश्चिनुते नाचिकेतम् ।
स मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य
शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १.१.१८ ॥
మూడు నాచికేత యజ్ఞాలు చేసినవాడు, ఈ మూడింటిని తెలిసికొని, ఇలా తెలిసిన విద్వాంసుడై నాచికేత అగ్నిని నిర్మిస్తాడో, అతడు మృత్యుపాశాలను ముందుగానే విసిరివేసి, శోకాన్ని దాటి స్వర్గలోకంలో ఆనందిస్తాడు.
Kaṭha 1.1.19
एष तेऽग्निर्नचिकेतः स्वर्ग्यो
यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।
एतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासः
तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १.१.१९ ॥
ఓ నాచికేతా, ఈ అగ్ని నీకు చెందినది; ఇది స్వర్గాన్ని ఇచ్చేది, రెండవ వరంగా నీవు ఎంచుకున్నది. ప్రజలు ఈ అగ్నిని నీ పేరుతోనే ప్రకటిస్తారు. ఓ నాచికేతా, మూడవ వరాన్ని ఎంచుకో.
Kaṭha 1.1.20
येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये-
ऽस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।
एतद्विद्यामनुशिष्टस्त्वयाऽहं
वराणामेष वरस्तृतीयः ॥ १.१.२० ॥
మనిషి మరణించిన తర్వాత ఉంటాడా లేడా అనే ఈ సందేహం ఉంది; కొందరు ఉంటాడంటారు, మరికొందరు లేడంటారు. ఈ విద్యను నీవు నాకు బోధించాలి. వరాలలో ఇదే మూడవ వరం.
Kaṭha 1.1.21
देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा
न हि सुविज्ञेयमणुरेष धर्मः ।
अन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व
मा मोपरोत्सीरति मा सृजैनम् ॥ १.१.२१ ॥
ఇందులో దేవతలు కూడా పూర్వం సందేహించారు; ఈ ధర్మం సూక్ష్మమైనది, సులభంగా తెలుసుకోదగినది కాదు. నచికేతా, వేరే వరాన్ని కోరుకో; నన్ను బలవంతం చేయకు, ఇతన్ని విడిచిపెట్టు.
Kaṭha 1.1.22
देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल
त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।
वक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो
नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ १.१.२२ ॥
ఇందులో దేవతలు నిజంగానే సందేహించారు; మృత్యువా, ఇది సులభంగా తెలుసుకోదగినది కాదని నీవు కూడా చెప్పావు. దీనిని చెప్పేవాడు నీలాంటివాడు మరొకడు దొరకడు; దీనితో సమానమైన వరం మరొకటి లేదు.
Kaṭha 1.1.23
शतायुषः पुत्रपौत्रान्वृणीष्वा
बहून्पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।
भूमेर्महदायतनं वृणीष्व
स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ १.१.२३ ॥
నూరేళ్ల ఆయుష్షు, కొడుకులను, మనవళ్లను కోరుకో; ఎన్నో పశువులను, ఏనుగులను, బంగారాన్ని, గుర్రాలను కోరుకో. భూమిపై గొప్ప రాజ్యాన్ని కోరుకో, నువ్వు కోరినన్ని సంవత్సరాలు నువ్వే జీవించు.
Kaṭha 1.1.24
एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं
वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।
महाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि
कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ १.१.२४ ॥
దీనితో సమానమైన వరం అని నీవు భావిస్తే, ధనం మరియు దీర్ఘాయువును కోరుకో. నచికేతా, ఈ మహా భూమిపై నువ్వు స్థిరంగా ఉండు; నిన్ను అన్ని కోరికలను అనుభవించేవాడిగా చేస్తాను.
Kaṭha 1.1.25
ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके
सर्वान् कामाँश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।
इमा रामाः सरथाः सतूर्या
न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ।
आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व
नचिकेतो मरणं माऽनुप्राक्षीः ॥ १.१.२५ ॥
మర్త్యలోకంలో దుర్లభమైన కోరికలన్నిటినీ ఇష్టానుసారం కోరుకో. ఈ స్త్రీలు, రథాలు, వాద్యాలు — ఇటువంటి భోగాలు మనుషులకు సులభంగా లభించవు. నేను ఇచ్చిన వీరితో సేవలు పొందు. ఓ నచికేతా, మరణం గురించి అడగవద్దు.
Kaṭha 1.1.26
श्वोभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत्
सर्वेंद्रियाणां जरयंति तेजः ।
अपि सर्वं जीवितमल्पमेव
तवैव वाहास्तव नृत्यगीते ॥ १.१.२६ ॥
ఓ అంతకా, మర్త్యునికి ఈ భోగాలు రేపటి వరకే నిలుస్తాయి; ఇవన్నీ ఇంద్రియాల తేజస్సును క్షీణింపజేస్తాయి. ఈ జీవితమంతా కూడా అల్పమే. నీ రథాలు, నీ నృత్యగీతాలు నీకే ఉండుగాక.
Kaṭha 1.1.27
न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो
लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत्त्वा ।
जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं
वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ १.१.२७ ॥
ధనంతో మనిషి తృప్తి చెందడు. నిన్ను చూసిన తర్వాత మేము ధనాన్ని తప్పకుండా పొందుతాము; నీవు పాలించేంత వరకు మేము జీవిస్తాము. కాని నేను ఎంచుకోవలసిన వరం అదే.
Kaṭha 1.1.28
अजीर्यताममृतानामुपेत्य
जीर्यन्मर्त्यः क्वधःस्थः प्रजानन् ।
अभिध्यायन् वर्णरतिप्रमोदान्
अतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ १.१.२८ ॥
అజరులైన అమరుల దగ్గరకు చేరిన తర్వాత కూడా, కింద నివసించే జీర్ణించే మర్త్యుడు, తెలిసినవాడై, సౌందర్యం మరియు రతి ఆనందాలను ధ్యానిస్తూ, అతి దీర్ఘమైన జీవితంలో ఎవరు ఆనందిస్తాడు?
Kaṭha 1.1.29
यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो
यत्साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।
योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो
नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ १.१.२९ ॥
దీనిని గురించి ప్రజలు సందేహిస్తారో, ఓ మృత్యువా, మరణానంతరమైన ఆ మహత్తరమైన విషయాన్ని మాకు చెప్పు. లోతుగా దాగి ఉన్న ఈ వరాన్ని తప్ప మరొకదానిని నచికేతుడు ఎన్నుకోడు.