อุปนิษัท · Kaṭha 1.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Kaṭha 1.1.1
ॐ उशन् ह वै वाजश्रवसः सर्ववेदसं ददौ ।
तस्य ह नचिकेता नाम पुत्र आस ॥ १.१.१ ॥
โอม อุศนแห่งตระกูลวาชศรวัส ได้ให้ทานทรัพย์สินทั้งหมดของตนไปแล้ว นจิเกตัสเป็นบุตรชายของท่าน
Kaṭha 1.1.2
तँ ह कुमारँ सन्तं दक्षिणासु
नीयमानासु श्रद्धाविवेश सोऽमन्यत ॥ १.१.२ ॥
ขณะที่เครื่องทานกำลังถูกนำไปข้างหน้า ศรัทธาก็เข้าสู่เด็กชายนจิเกตัส และเขาจึงครุ่นคิด
Kaṭha 1.1.3
पीतोदका जग्धतृणा दुग्धदोहा निरिन्द्रियाः ।
अनन्दा नाम ते लोकास्तान् स गच्छति ता ददत् ॥ १.१.३ ॥
โคเหล่านั้นที่ดื่มน้ำแล้ว กินหญ้าแล้ว ให้นมแล้ว และหมดเรี่ยวแรงแล้ว ผู้ที่ให้โคเช่นนั้นย่อมไปสู่โลกที่เรียกว่าไร้ความสุข
Kaṭha 1.1.4
स होवाच पितरं तत कस्मै मां दास्यसीति ।
द्वितीयं तृतीयं तँ होवाच मृत्यवे त्वा ददामीति ॥ १.१.४ ॥
เขาจึงกล่าวกับบิดาว่า "พ่อ จะให้ลูกแก่ผู้ใดเล่า" ถามครั้งที่สองและครั้งที่สาม ในที่สุดบิดาจึงกล่าวว่า "ข้าให้เจ้าแก่มัจจุราช"
Kaṭha 1.1.5
बहूनामेमि प्रथमो बहूनामेमि मध्यमः ।
किँ स्विद्यमस्य कर्तव्यं यन्मयाऽद्य करिष्यति ॥ १.१.५ ॥
ข้าไปเป็นคนแรกในหมู่คนมากมาย ข้าไปเป็นคนกลางในหมู่คนมากมาย ยมจะทำกิจอะไรกับข้าในวันนี้เล่า
Kaṭha 1.1.6
अनुपश्य यथा पूर्वे प्रतिपश्य तथाऽपरे ।
सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिवाजायते पुनः ॥ १.१.६ ॥
จงพิจารณาดูผู้ที่มาก่อนเรา และพิจารณาดูผู้ที่มาภายหลังเช่นกัน มนุษย์ย่อมสุกงอมเหมือนข้าวเปลือก และเกิดขึ้นอีกเหมือนข้าวเปลือก
Kaṭha 1.1.7
वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो गृहान् ।
तस्यैताँ शान्तिं कुर्वन्ति हर वैवस्वतोदकम् ॥ १.१.७ ॥
พราหมณ์ย่อมเข้ามาในเรือนดุจแขก ดุจไฟไวศวานร เพื่อท่านนั้นเขาจึงประกอบพิธีสงบเหล่านี้ ข้าแต่วิวัสวัต จงนำน้ำมาเถิด
Kaṭha 1.1.8
आशाप्रतीक्षे संगतँ सूनृतां
चेष्टापूर्ते पुत्रपशूँश्च सर्वान् ।
एतद्वृङ्क्ते पुरुषस्याल्पमेधसो
यस्यानश्नन्वसति ब्राह्मणो गृहे ॥ १.१.८ ॥
ในเรือนของบุรุษผู้มีปัญญาน้อยที่พราหมณ์อาศัยอยู่โดยยังไม่ได้กิน ความหวังและการคอยท่า การสมาคม วาจาอันไพเราะ การกระทำและบุญกุศล บุตรและฝูงสัตว์ ทั้งหมดนี้ย่อมถูกทำลายไป
Kaṭha 1.1.9
तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मे-
ऽनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः ।
नमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु
तस्मात्प्रति त्रीन्वरान्वृणीष्व ॥ १.१.९ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ท่านได้พักอยู่ในเรือนของข้าสามคืนโดยไม่ได้กิน ในฐานะแขกผู้ควรแก่การนอบน้อม ขอความนอบน้อมจงมีแด่ท่าน ข้าแต่พราหมณ์ ขอความสวัสดีจงมีแก่ข้าเถิด เพราะเหตุนั้น ขอท่านเลือกพรสามประการเป็นการตอบแทน
Kaṭha 1.1.10
शान्तसंकल्पः सुमना यथा स्याद्
वीतमन्युर्गौतमो माऽभि मृत्यो ।
त्वत्प्रसृष्टम् माऽभिवदेत्प्रतीत
एतत् त्रयाणां प्रथमं वरं वृणे ॥ १.१.१० ॥
ข้าแต่มัจจุราช ขอให้ความตั้งใจของข้าสงบและจิตใจของข้าเป็นสุข ขอให้เกามตะปราศจากความโกรธต่อข้า เมื่อท่านปล่อยข้ากลับไป ขอให้เขาจำข้าได้และไม่กล่าวร้ายข้า นี่คือพรข้อแรกในสามข้อที่ข้าขอเลือก
Kaṭha 1.1.11
यथा पुरस्ताद् भविता प्रतीत
औद्दालकिरारुणिर्मत्प्रसृष्टः ।
सुखँ रात्रीः शयिता वीतमन्युः
त्वां ददृशिवान्मृत्युमुखात् प्रमुक्तम् ॥ १.१.११ ॥
ดังที่เคยเป็นมาก่อน เมื่อข้าปล่อยท่านไป อารุณี บุตรของอุททาลกะ จะจำท่านได้ และนอนหลับอย่างสบายในยามค่ำคืน ปราศจากความโกรธ เพราะได้เห็นท่านพ้นจากปากแห่งความตาย
Kaṭha 1.1.12
स्वर्गे लोके न भयं किंचनास्ति
न तत्र त्वं न जरया बिभेति ।
उभे तीर्त्वाऽशनायापिपासे
शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १.१.१२ ॥
ในโลกสวรรค์ไม่มีความกลัวใดๆ เลย ที่นั่นท่านไม่กลัว และไม่หวาดเกรงความแก่ชรา เมื่อข้ามพ้นทั้งความหิวและความกระหายแล้ว เหนือความโศก ผู้นั้นย่อมชื่นชมยินดีในโลกสวรรค์
Kaṭha 1.1.13
स त्वमग्निँ स्वर्ग्यमध्येषि मृत्यो
प्रब्रूहि त्वँ श्रद्दधानाय मह्यम् ।
स्वर्गलोका अमृतत्वं भजन्त
एतद् द्वितीयेन वृणे वरेण ॥ १.१.१३ ॥
ข้าแต่มัจจุราช ท่านรู้จักไฟที่นำไปสู่สวรรค์นั้น โปรดบอกแก่ข้าผู้มีศรัทธาด้วยเถิด ชาวโลกสวรรค์ย่อมได้รับความเป็นอมตะ นี่คือพรข้อที่สองที่ข้าขอเลือก
Kaṭha 1.1.14
प्र ते ब्रवीमि तदु मे निबोध
स्वर्ग्यमग्निं नचिकेतः प्रजानन् ।
अनन्तलोकाप्तिमथो प्रतिष्ठां
विद्धि त्वमेतं निहितं गुहायाम् ॥ १.१.१४ ॥
นจิเกตัสเอ๋ย ข้าจะบอกเรื่องนั้นแก่เจ้า จงฟังให้ดีจากข้า ผู้รู้จักไฟที่นำไปสู่สวรรค์ จงรู้ว่าไฟนั้นคือการบรรลุโลกอันไม่มีที่สิ้นสุด และเป็นที่ตั้งมั่นของโลกเหล่านั้น จงรู้ไฟนี้ที่ถูกวางไว้ในถ้ำ
Kaṭha 1.1.15
लोकादिमग्निं तमुवाच तस्मै
या इष्टका यावतीर्वा यथा वा ।
स चापि तत्प्रत्यवदद्यथोक्तं
अथास्य मृत्युः पुनरेवाह तुष्टः ॥ १.१.१५ ॥
มัจจุราชได้บอกแก่นจิเกตัสถึงไฟนั้น ว่าต้องใช้อิฐเท่าใดและจัดวางอย่างไร นจิเกตัสก็กล่าวทวนคำนั้นให้ถูกต้องตามที่ได้รับบอก แล้วมัจจุราชผู้พอใจก็กล่าวกับเขาอีกครั้ง
Kaṭha 1.1.16
तमब्रवीत् प्रीयमाणो महात्मा
वरं तवेहाद्य ददामि भूयः ।
तवैव नाम्ना भविताऽयमग्निः
सृङ्कां चेमामनेकरूपां गृहाण ॥ १.१.१६ ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้ปีติกล่าวแก่เขาว่า วันนี้ที่นี่ เราจะให้พรแก่เจ้าอีกข้อหนึ่ง ไฟนี้จะได้ชื่อตามชื่อของเจ้าเอง และจงรับสร้อยคอที่มีหลายรูปแบบนี้ไว้
Kaṭha 1.1.17
त्रिणाचिकेतस्त्रिभिरेत्य सन्धिं
त्रिकर्मकृत्तरति जन्ममृत्यू ।
ब्रह्मजज्ञं देवमीड्यं विदित्वा
निचाय्येमाँ शान्तिमत्यन्तमेति ॥ १.१.१७ ॥
ผู้ที่ประกอบไฟนจิเกตัสสามครั้ง ผูกพันสามสิ่งเข้าด้วยกัน และกระทำกิจสามประการ ย่อมข้ามพ้นการเกิดและการตาย เมื่อรู้จักเทพผู้เกิดจากพรหมันและควรสรรเสริญ และรู้แจ้งเทพนั้นอย่างถ่องแท้แล้ว ย่อมบรรลุความสงบอย่างสูงสุด
Kaṭha 1.1.18
त्रिणाचिकेतस्त्रयमेतद्विदित्वा
य एवं विद्वाँश्चिनुते नाचिकेतम् ।
स मृत्युपाशान् पुरतः प्रणोद्य
शोकातिगो मोदते स्वर्गलोके ॥ १.१.१८ ॥
ผู้ที่รู้สามสิ่งนี้ และผู้เป็นปราชญ์ที่ก่อไฟนจิเกตัสเช่นนี้ ย่อมขับไล่บ่วงแห่งมัจจุราชไปเบื้องหน้า ข้ามพ้นความโศก และชื่นชมยินดีในโลกสวรรค์
Kaṭha 1.1.19
एष तेऽग्निर्नचिकेतः स्वर्ग्यो
यमवृणीथा द्वितीयेन वरेण ।
एतमग्निं तवैव प्रवक्ष्यन्ति जनासः
तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व ॥ १.१.१९ ॥
นจิเกตัสเอ๋ย ไฟที่นำไปสู่สวรรค์นี้เป็นของเจ้า ซึ่งเจ้าเลือกเป็นพรข้อที่สอง ผู้คนจะประกาศไฟนี้แม้ด้วยชื่อของเจ้าเอง นจิเกตัสเอ๋ย จงเลือกพรข้อที่สาม
Kaṭha 1.1.20
येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये-
ऽस्तीत्येके नायमस्तीति चैके ।
एतद्विद्यामनुशिष्टस्त्वयाऽहं
वराणामेष वरस्तृतीयः ॥ १.१.२० ॥
มีความสงสัยเกี่ยวกับมนุษย์ที่ตายแล้วนี้ บ้างก็ว่า "เขายังคงอยู่" บ้างก็ว่า "เขาไม่คงอยู่" ข้าปรารถนาจะได้รับคำสั่งสอนจากท่านในความรู้นี้ นี่คือพรข้อที่สามในบรรดาพร
Kaṭha 1.1.21
देवैरत्रापि विचिकित्सितं पुरा
न हि सुविज्ञेयमणुरेष धर्मः ।
अन्यं वरं नचिकेतो वृणीष्व
मा मोपरोत्सीरति मा सृजैनम् ॥ १.१.२१ ॥
แม้แต่เหล่าเทพในอดีตก็ยังสงสัยเรื่องนี้ เพราะธรรมนี้ละเอียดอ่อนและเข้าใจได้ไม่ง่าย นจิเกตัส เจ้าจงเลือกพรอื่นเถิด อย่าคะยั้นคะยอข้า ปล่อยเขาไปเสียเถิด
Kaṭha 1.1.22
देवैरत्रापि विचिकित्सितं किल
त्वं च मृत्यो यन्न सुज्ञेयमात्थ ।
वक्ता चास्य त्वादृगन्यो न लभ्यो
नान्यो वरस्तुल्य एतस्य कश्चित् ॥ १.१.२२ ॥
แม้แต่เหล่าเทพก็สงสัยเรื่องนี้จริงๆ และท่านยมเอ๋ย ท่านก็กล่าวว่าเรื่องนี้รู้ได้ไม่ง่าย ผู้สอนเรื่องนี้เหมือนท่านหาไม่ได้ และไม่มีพรอื่นใดเทียบเท่าพรนี้
Kaṭha 1.1.23
शतायुषः पुत्रपौत्रान्वृणीष्वा
बहून्पशून् हस्तिहिरण्यमश्वान् ।
भूमेर्महदायतनं वृणीष्व
स्वयं च जीव शरदो यावदिच्छसि ॥ १.१.२३ ॥
เจ้าจงเลือกอายุหนึ่งร้อยปี บุตรและหลาน เลือกวัวควายจำนวนมาก ช้าง ทอง และม้า เลือกอาณาจักรอันยิ่งใหญ่บนแผ่นดิน และเจ้าเองจงมีชีวิตอยู่เท่าปีที่เจ้าปรารถนา
Kaṭha 1.1.24
एतत्तुल्यं यदि मन्यसे वरं
वृणीष्व वित्तं चिरजीविकां च ।
महाभूमौ नचिकेतस्त्वमेधि
कामानां त्वा कामभाजं करोमि ॥ १.१.२४ ॥
หากเจ้าเห็นว่ามีพรใดเทียบเท่ากับพรนี้ ก็จงเลือกทรัพย์สมบัติและอายุยืนยาวเถิด นจิเกตัส เจ้าจงตั้งมั่นอยู่บนแผ่นดินอันกว้างใหญ่นี้ ข้าจะทำให้เจ้าได้เสวยกามทั้งปวง
Kaṭha 1.1.25
ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोके
सर्वान् कामाँश्छन्दतः प्रार्थयस्व ।
इमा रामाः सरथाः सतूर्या
न हीदृशा लम्भनीया मनुष्यैः ।
आभिर्मत्प्रत्ताभिः परिचारयस्व
नचिकेतो मरणं माऽनुप्राक्षीः ॥ १.१.२५ ॥
กามใดที่หายากในโลกมนุษย์ เจ้าจงขอกามเหล่านั้นทั้งหมดตามที่ใจปรารถนา หญิงงามเหล่านี้พร้อมรถและเครื่องดนตรี สิ่งเช่นนี้มนุษย์ไม่อาจได้มาโดยง่าย เจ้าจงให้พวกนางรับใช้เจ้า ซึ่งข้าได้ประทานให้ นจิเกตัส อย่าถามถึงความตายเลย
Kaṭha 1.1.26
श्वोभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत्
सर्वेंद्रियाणां जरयंति तेजः ।
अपि सर्वं जीवितमल्पमेव
तवैव वाहास्तव नृत्यगीते ॥ १.१.२६ ॥
ความสุขเหล่านี้ของมนุษย์ผู้ตายนั้นอยู่ได้เพียงถึงวันพรุ่งนี้ ผู้ทำลายสิ่งทั้งปวงเอ๋ย ความสุขเหล่านี้ย่อมทำให้พลังของอินทรีย์ทั้งปวงเสื่อมโทรม แม้ชีวิตทั้งสิ้นก็สั้นนักหนา รถม้า การร่ายรำ และบทเพลงเหล่านั้นจงเป็นของท่านเพียงผู้เดียวเถิด
Kaṭha 1.1.27
न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्यो
लप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत्त्वा ।
जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वं
वरस्तु मे वरणीयः स एव ॥ १.१.२७ ॥
มนุษย์ไม่อาจพอใจได้ด้วยทรัพย์สมบัติ หากเราได้เห็นท่าน เราก็จะได้ทรัพย์สมบัติอย่างแน่นอน เราจะมีชีวิตอยู่ตราบเท่าที่ท่านปกครอง แต่พรที่ข้าควรเลือกนั้นคือพรนั้นนั่นเอง
Kaṭha 1.1.28
अजीर्यताममृतानामुपेत्य
जीर्यन्मर्त्यः क्वधःस्थः प्रजानन् ।
अभिध्यायन् वर्णरतिप्रमोदान्
अतिदीर्घे जीविते को रमेत ॥ १.१.२८ ॥
เมื่อเข้าไปหาเหล่าอมตะผู้ไม่เสื่อมคลาย มนุษย์ผู้เสื่อมคลายอยู่ในโลกล่างและรู้ความจริงนี้ ครุ่นคิดถึงความยินดีแห่งความงามและความสุขสำราญ ใครเล่าจะปรารถนาชีวิตอันยืนยาวยิ่งนัก
Kaṭha 1.1.29
यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो
यत्साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् ।
योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो
नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ १.१.२९ ॥
ท่านยมเอ๋ย ขอท่านโปรดบอกแก่พวกเราถึงเรื่องอันยิ่งใหญ่ซึ่งผู้คนสงสัยอยู่นี้ คือเรื่องหลังความตาย พรนี้ซ่อนอยู่และแทรกลึกลงไป นจิเกตัสไม่เลือกพรอื่นนอกจากพรนี้