Upaniṣads · Bṛhadāraṇyaka 4.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.4.1
(शारीरकब्राह्मणम्)
स यत्रायमात्माबल्यं न्येत्य संमोहमिव न्येति ।
अथैनमेते प्राणा अभिसमायन्ति ।
स एतास्तेजोमात्राः समभ्याददानो हृदयमेवान्ववक्रामति ।
स यत्रैष चाक्षुषः पुरुषः पराङ्पर्यावर्तते ।
अथारूपज्ञो भवति ॥ ४.४.१ ॥
Cuando este ātman se hunde en la debilidad, como si cayera en la inconsciencia, los prāṇas se reúnen a su alrededor. Tomando estas partículas de luz, se retira hacia el propio corazón. Cuando esta persona del ojo se aparta y regresa, se vuelve incapaz de percibir la forma.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.2
एकीभवति न पश्यतीत्याहुः ।
एकीभवति न जिघ्रतीत्याहुः ।
एकीभवति न रसयतीत्याहुः ।
एकीभवति न वदतीत्याहुः ।
एकीभवति न शृणोतीत्याहुः ।
एकीभवति न मनुत इत्याहुः ।
एकीभवति न स्पृशतीत्याहुः ।
एकीभवति न विजानातीत्याहुः ।
तस्य हैतस्य हृदयस्याग्रं प्रद्योतते ।
तेन प्रद्योतेनैष आत्मा निष्क्रामति ।
चक्षुष्टो वा मूर्ध्नो वान्येभ्यो वा शरीरदेशेभ्यः ।
तमुत्क्रामन्तं प्राणोऽनूत्क्रामति ।
प्राणमनूत्क्रामन्तं सर्वे प्राणा अनूत्क्रामन्ति ।
सविज्ञनो भवति ।
संजानमेवान्ववक्रामति ।
तं विद्याकर्मणी समन्वारभेते पूर्वप्रज्ञा च ॥ ४.४.२ ॥
Dicen que se vuelve uno y no ve; dicen que se vuelve uno y no huele; dicen que se vuelve uno y no saborea; dicen que se vuelve uno y no habla; dicen que se vuelve uno y no oye; dicen que se vuelve uno y no piensa; dicen que se vuelve uno y no toca; dicen que se vuelve uno y no conoce. La punta de este corazón resplandece. Por esa luz este ātman parte, ya sea por el ojo, o por la coronilla de la cabeza, o por otras partes del cuerpo. Al partir, el prāṇa lo sigue; siguiendo al prāṇa, todos los prāṇas lo siguen. Se vuelve dotado de conciencia; con conciencia parte. El conocimiento, las acciones y la sabiduría anterior lo acompañan.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.3
तद्यथा तृणजलायुका तृणस्यान्तं गत्वान्यमाक्रममाक्रम्यात्मानमुपसंहरति ।
एवमेवायमात्मेदं शरीरं निहत्याविद्यां गमयित्वान्यमाक्रममाक्रम्यात्मानमुपसंहरति ॥ ४.४.३ ॥
Así como una oruga, habiendo llegado al extremo de una brizna de hierba, pone el pie en otra y se recoge, así este ātman, habiendo abandonado este cuerpo y hecho cruzar la avidyā, pone el pie en otra cosa y se recoge.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.4
तद्यथा पेशस्कारी पेशसो मात्रामपादायान्यन्नवतरं कल्याणतरं रूपं तनुते ।
एवमेवायमात्मेदं शरीरं निहत्याविद्यां गमयित्वान्यन्नवतरं कल्याणतरं रूपं कुरुते ।
पित्र्यं वा गान्धर्वं वा दैवं वा प्राजापत्यं वा ब्राह्मं वान्येषां वा भूतानाम् ॥ ४.४.४ ॥
Así como un orfebre, tomando una porción de oro, forma otra figura más nueva y más bella, así este ātman, habiendo abandonado este cuerpo y hecho cruzar la avidyā, forma otra figura más nueva y más bella — ya sea de los pitṛ, o de los gandharvas, o de los dioses, o de Prajāpati, o de Brahmā, o de otros seres.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.5
स वा अयमात्मा ब्रह्म विज्ञानमयो मनोमयो प्राणमयश्चक्षुर्मयः श्रोत्रमयः पृथिवीमय आपोमयो वायुमय आकाशमयस्तेजोमयोऽतेजोमयः काममयोऽकाममयः क्रोधमयोऽक्रोधमयो धर्ममयोऽधर्ममयः सर्वमयः ।
तद्यदेतदिदंमयोऽदोमय इति ।
यथाकारी यथाचारी तथा भवति ।
साधुकारी साधुर्भवति ।
पापकारी पापो भवति ।
पुण्यः पुण्येन कर्मणा पापः पापेन ।
अथो खल्वाहुः ।
काममय एवायं पुरुष इति ।
स यथाकामो भवति तत्क्रतुर्भवति ।
यत्क्रतुर्भवति तत्कर्म कुरुते ।
यत्कर्म कुरुते तदभिसंपद्यते ॥ ४.४.५ ॥
Este ātman es brahman, hecho de entendimiento, hecho de mente, hecho de aliento, hecho de vista, hecho de oído, hecho de tierra, hecho de agua, hecho de aire, hecho de espacio, hecho de fuego y hecho de no fuego; hecho de deseo y hecho de no deseo, hecho de ira y hecho de no ira, hecho de dharma y hecho de adharma, hecho de todo. También es 'hecho de esto' y 'hecho de aquello'. Según actúa, según se conduce, así llega a ser. Quien hace el bien se vuelve bueno; quien hace el mal se vuelve malvado. Por la acción virtuosa uno se vuelve virtuoso, por la acción malvada, malvado. Además, la gente dice: esta persona está hecha de deseo. Según es su deseo, así es su propósito; según es su propósito, así es la acción que realiza; y la acción que realiza, eso es lo que alcanza.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.6
तदेष श्लोको भवति
तदेव सक्तः सह कर्मणैति लिङ्गं मनो यत्र निषक्तमस्य ।
प्राप्यान्तं कर्मणस्तस्य यत्किञ्चेह करोत्ययम् ।
तस्माल्लोकात्पुनरैत्यस्मै लोकाय कर्मणे ।
इति नु कामयमानः ।
अथाकामयमानो योऽकामो निष्काम आप्तकाम आत्मकामो न तस्य प्राणा उत्क्रामन्ति ।
ब्रह्मैव सन् ब्रह्माप्येति ॥ ४.४.६ ॥
Sobre esto hay este verso: aquello en que la mente está fija, unido a la acción, el cuerpo sutil va junto con esa acción. Habiendo alcanzado el fin de esa acción, cualquier cosa que aquí se haga, de ese mundo vuelve de nuevo a este mundo para la acción. Así va el que desea. Pero quien no desea — quien está sin deseo, libre de deseo, cuyos deseos están cumplidos, cuyo deseo es el ātman — sus alientos no salen; siendo brahman, alcanza brahman.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.7
तदेष श्लोको भवति
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुत इति ।
तद्यथाहिनिर्ल्वयनी वल्मीके मृता प्रत्यस्ता शयीत ।
एवमेवेदं शरीरं शेते ।
अथायमशरीरोऽमृतः प्राणो ब्रह्मैव तेज एव ।
सोऽहं भगवते सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ॥ ४.४.७ ॥
Sobre esto hay este verso: cuando todos los deseos que habitan en su corazón son liberados, entonces el mortal se vuelve inmortal y alcanza brahman aquí mismo. Como la muda de una serpiente yace desechada, muerta, sobre un hormiguero, así yace este cuerpo. Pero este aliento inmortal, sin cuerpo, es ciertamente brahman, es ciertamente esplendor. «Daré mil al venerable», dijo Janaka de Videha.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.8
तदेते श्लोका भवन्ति
अणुः पन्था विततः पुराणो मां स्पृष्टोऽनुवित्तो मयैव ।
तेन धीरा अपियन्ति ब्रह्मविदः स्वर्गं लोकमित ऊर्ध्वं विमुक्ताः ॥ ४.४.८ ॥
Sobre esto hay estos versos: este camino es sutil, extenso y antiguo. Me ha tocado, y por mí ha sido hallado. Por él, los firmes conocedores de brahman, liberados, ascienden desde aquí hacia el mundo celestial.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.9
तस्मिञ्शुक्लमुत नीलमाहुः पिङ्गलं हरितं लोहितं च ।
एष पन्था ब्रह्मणा हानुवित्तस्तेनैति ब्रह्मवित्पुण्यकृत्तैजसश्च ॥ ४.४.९ ॥
En él dicen que hay blanco, azul oscuro, leonado, verde y rojo. Este camino ha sido ciertamente hallado por Brahman; por él va el conocedor de brahman, el hacedor de buenas obras y el resplandeciente.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.10
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।
ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायां रताः ॥ ४.४.१० ॥
Quienes adoran la avidyā entran en la oscuridad ciega; y quienes se deleitan solo en la vidyā van, por así decir, a una oscuridad aún mayor.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.11
अनन्दा नाम ते लोका अन्धेन तमसावृताः ।
तांस्ते प्रेत्याभिगच्छत्यविद्वांसोऽबुधा जनाः ॥ ४.४.११ ॥
Esos mundos llamados sin gozo están cubiertos de oscuridad ciega; las gentes ignorantes y necias, tras la muerte, van hacia ellos.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.12
आत्मानं चेद्विजानीयादयमस्मीति पुरुषः ।
किमिच्छन् कस्य कामाय शरीरमनु संज्वरेत् ॥ ४.४.१२ ॥
Si una persona conoce el ātman diciendo «yo soy esto», ¿qué desearía, y por el placer de quién se afligiría por el cuerpo?
Bṛhadāraṇyaka 4.4.13
यस्यानुवित्तः प्रतिबुद्ध आत्मास्मिन् संदेह्ये गहने प्रविष्टः ।
स विश्वकृत्स हि सर्वस्य कर्ता तस्य लोकः स उ लोक एव ॥ ४.४.१३ ॥
Quien ha hallado y despertado al ātman y ha entrado en este lugar profundo y difícil de determinar, es ciertamente el creador de todo, el hacedor de todo; suyo es aquel mundo, y ese es verdaderamente el mundo.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.14
इहैव सन्तोऽथ विद्मस्तद्वयं न चेदवेदिर्महती विनष्टिः ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्त्यथेतरे दुःखमेवापियन्ति ॥ ४.४.१४ ॥
Conociéndolo aquí mismo, lo alcanzamos; si no lo conocemos, hay una gran ruina. Quienes lo conocen se vuelven inmortales, pero los demás solo encuentran sufrimiento.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.15
यदैतमनुपश्यत्यत्मानं देवमङ्जसा ।
ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते ॥ ४.४.१५ ॥
Cuando uno contempla claramente este ātman, el dios resplandeciente, señor de lo que fue y de lo que será, ya no se oculta de él.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.16
यस्मादर्वाक्संवत्सरोऽहोभिः परिवर्तते ।
तद्देवा ज्योतिषां ज्योतिरायुर्होपासतेऽमृतम् ॥ ४.४.१६ ॥
Aquello por lo cual el año gira aquí abajo a través de los días, eso lo veneran los dioses como la luz de las luces, como vida inmortal.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.17
यस्मिन् पञ्च पञ्चजना आकाशश्च प्रतिष्ठितः ।
तमेव मन्य आत्मानं विद्वान् ब्रह्मामृतोऽमृतम् ॥ ४.४.१७ ॥
Aquello en lo que se establecen los cinco grupos de seres y el espacio, ese mismo ātman considero yo. El sabio, conociéndolo, se vuelve inmortal en brahman, verdaderamente inmortal.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.18
प्राणस्य प्राणमुत चक्षुषश्चक्षुरुत श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो ये मनो विदुः ।
ते निचिक्युर्ब्रह्म पुराणमग्र्यम् ॥ ४.४.१८ ॥
Quienes conocen el aliento del aliento, el ojo del ojo, el oído del oído y la mente de la mente, han comprendido el brahman antiguo y supremo.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.19
मनसैवानुद्रष्टव्यं नेह नानास्ति किं चन ।
मृत्योः स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ ४.४.१९ ॥
Debe contemplarse solo con la mente: aquí no hay ninguna multiplicidad. Quien aquí ve la multiplicidad, por así decirlo, va de muerte en muerte.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.20
एकधैवानुद्रष्टव्यमेतदप्रमयं ध्रुवम् ।
विरजः पर आकाशादज आत्मा महान् ध्रुवः ॥ ४.४.२० ॥
Debe contemplarse de una sola manera: esto es inconmensurable y firme. Más allá del espacio, el ātman es puro, no nacido, grande y firme.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.21
तमेव धीरो विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत ब्राह्मणः ।
नानुध्यायाद्बहूञ्छब्दान् वाचो विग्लापनं हि तदिति ॥ ४.४.२१ ॥
Conociéndole solo a él, el sabio firme debe cultivar la prajñā. El brāhmaṇa no debe meditar en muchas palabras, pues eso es solo el desgaste del habla.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.22
स वा एष महानज आत्मा योऽयं विज्ञानमयः प्राणेषु ।
य एषोऽन्तर्हृदय आकाशस्तस्मिञ्छेते ।
सर्वस्य वशी ।
सर्वस्येशानः ।
सर्वस्याधिपतिः ।
स न साधुना कर्मणा भूयान् ।
नो एवासाधुना कनीयान् ।
एष सर्वेश्वरः ।
एष भूताधिपतिः ।
एष भूतपालः ।
एष सेतुर्विधरण एषां लोकानामसंभेदाय ।
तमेतं वेदानुवचनेन ब्राह्मणा विविदिषन्ति यज्ञेन दानेन तपसानाशकेन ।
एतमेव विदित्वा मुनिर्भवति ।
एतमेव प्रव्राजिनो लोकमिच्छन्तः प्रव्रजन्ति ॥ ४.४.२२ ॥
Este es el gran ātman no nacido, hecho de conciencia, que está entre los prāṇas. El espacio dentro del corazón: en él descansa. Es el controlador de todos, el señor de todos, el soberano de todos. No crece por la acción buena ni disminuye por la mala. Es el señor de todo, el gobernante de los seres, el protector de los seres. Es el puente y el sostén que impide que estos mundos se mezclen. Los brāhmaṇas desean conocerlo mediante la recitación de los Vedas, el sacrificio, la generosidad, la austeridad y el ayuno. Solo conociéndolo se hace un sabio; deseando precisamente este mundo, los renunciantes se marchan.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.23
तदेतदृचाभ्युक्तम्
एष नित्यो महिमा ब्राह्मणस्य न कर्मणा वर्धते नो कनीयान् ।
तस्यैव स्यात्पदवित्तं विदित्वा न लिप्यते कर्मणा पापकेनेति ।
तस्मादेवंविच्छान्तो दान्त उपरतस्तितिक्षुः समाहितो भूत्वात्मन्येवात्मानं पश्यति ।
सर्वमात्मानं पश्यति ।
नैनं पाप्मा तरति ।
सर्वं पाप्मानं तरति ।
नैनं पाप्मा तपति ।
सर्वं पाप्मानं तपति ।
विपापो विरजोऽविचिकित्सो ब्राह्मणो भवति ।
एष ब्रह्मलोकः सम्राट् ।
एनं प्रापितोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
सोऽहं भगवते विदेहान् ददामि मां चापि सह दास्यायेति ॥ ४.४.२३ ॥
Sobre esto se dice un verso: esta grandeza eterna del brāhmaṇa no crece por la acción ni disminuye. Quien conoce el saber de su sendero no se mancha con la acción mala. Por eso, quien así conoce, sereno, dominado, retirado, paciente y recogido, ve el ātman en el ātman. Ve el ātman en todo. El mal no lo atraviesa; él atraviesa todo mal. El mal no lo quema; él quema todo mal. Libre de mal, libre de pasión, libre de duda, se hace brāhmaṇa. Este es el mundo de Brahman, oh soberano. Yājñavalkya dijo: 'Has sido conducido a él.' Yo entrego los videhas al venerable, y a mí mismo con ellos como servidor.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.24
स वा एष महानज आत्मान्नादो वसुदानः ।
विन्दते वसु य एवं वेद ॥ ४.४.२४ ॥
Este es el gran ātman no nacido, el que come el alimento y da la riqueza. Quien así lo conoce obtiene riqueza.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.25
स वा एष महानज आत्माजरोऽमरोऽमृतोऽभयो ब्रह्म ।
अभयं वै ब्रह्म ।
अभयं हि वै ब्रह्म भवति य एवं वेद ॥ ४.४.२५ ॥
Él, este gran ātman no nacido, sin vejez, inmortal, sin temor, es brahman. Brahman es en verdad ausencia de temor. Quien lo conoce así llega a ser en verdad brahman sin temor.