ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು · Bṛhadāraṇyaka 4.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 4.4.1
(शारीरकब्राह्मणम्)
स यत्रायमात्माबल्यं न्येत्य संमोहमिव न्येति ।
अथैनमेते प्राणा अभिसमायन्ति ।
स एतास्तेजोमात्राः समभ्याददानो हृदयमेवान्ववक्रामति ।
स यत्रैष चाक्षुषः पुरुषः पराङ्पर्यावर्तते ।
अथारूपज्ञो भवति ॥ ४.४.१ ॥
ಈ ಆತ್ಮವು ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಮೂರ್ಛೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಂತಾದಾಗ, ಪ್ರಾಣಗಳು ಅದರ ಸುತ್ತ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅದು ಈ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುರುಷನು ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಅದು ರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯದಾಗುತ್ತದೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.2
एकीभवति न पश्यतीत्याहुः ।
एकीभवति न जिघ्रतीत्याहुः ।
एकीभवति न रसयतीत्याहुः ।
एकीभवति न वदतीत्याहुः ।
एकीभवति न शृणोतीत्याहुः ।
एकीभवति न मनुत इत्याहुः ।
एकीभवति न स्पृशतीत्याहुः ।
एकीभवति न विजानातीत्याहुः ।
तस्य हैतस्य हृदयस्याग्रं प्रद्योतते ।
तेन प्रद्योतेनैष आत्मा निष्क्रामति ।
चक्षुष्टो वा मूर्ध्नो वान्येभ्यो वा शरीरदेशेभ्यः ।
तमुत्क्रामन्तं प्राणोऽनूत्क्रामति ।
प्राणमनूत्क्रामन्तं सर्वे प्राणा अनूत्क्रामन्ति ।
सविज्ञनो भवति ।
संजानमेवान्ववक्रामति ।
तं विद्याकर्मणी समन्वारभेते पूर्वप्रज्ञा च ॥ ४.४.२ ॥
ಅವನು ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ವಾಸನೆ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ರುಚಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮನನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೃದಯದ ತುದಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಆ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಈ ಆತ್ಮವು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ, ಅಥವಾ ತಲೆಯ ನೆತ್ತಿಯಿಂದ, ಅಥವಾ ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ನಿರ್ಗಮಿಸುವಾಗ ಪ್ರಾಣವು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವನು ವಿಜ್ಞಾನಸಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದಲೇ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿದ್ಯೆ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.3
तद्यथा तृणजलायुका तृणस्यान्तं गत्वान्यमाक्रममाक्रम्यात्मानमुपसंहरति ।
एवमेवायमात्मेदं शरीरं निहत्याविद्यां गमयित्वान्यमाक्रममाक्रम्यात्मानमुपसंहरति ॥ ४.४.३ ॥
ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಜಿಗಣೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟು ತನ್ನನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಈ ಆತ್ಮವು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ದಾಟಿಸಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟು ತನ್ನನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.4
तद्यथा पेशस्कारी पेशसो मात्रामपादायान्यन्नवतरं कल्याणतरं रूपं तनुते ।
एवमेवायमात्मेदं शरीरं निहत्याविद्यां गमयित्वान्यन्नवतरं कल्याणतरं रूपं कुरुते ।
पित्र्यं वा गान्धर्वं वा दैवं वा प्राजापत्यं वा ब्राह्मं वान्येषां वा भूतानाम् ॥ ४.४.४ ॥
ಚಿನ್ನದ ಕೆಲಸಗಾರನು ಚಿನ್ನದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು, ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ, ಈ ಆತ್ಮವು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ದಾಟಿಸಿ, ಮತ್ತೊಂದು, ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ — ಅದು ಪಿತೃಗಳದ್ದಾಗಲಿ, ಗಂಧರ್ವರದ್ದಾಗಲಿ, ದೇವತೆಗಳದ್ದಾಗಲಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯದ್ದಾಗಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನದ್ದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಇತರ ಭೂತಗಳದ್ದಾಗಲಿ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.5
स वा अयमात्मा ब्रह्म विज्ञानमयो मनोमयो प्राणमयश्चक्षुर्मयः श्रोत्रमयः पृथिवीमय आपोमयो वायुमय आकाशमयस्तेजोमयोऽतेजोमयः काममयोऽकाममयः क्रोधमयोऽक्रोधमयो धर्ममयोऽधर्ममयः सर्वमयः ।
तद्यदेतदिदंमयोऽदोमय इति ।
यथाकारी यथाचारी तथा भवति ।
साधुकारी साधुर्भवति ।
पापकारी पापो भवति ।
पुण्यः पुण्येन कर्मणा पापः पापेन ।
अथो खल्वाहुः ।
काममय एवायं पुरुष इति ।
स यथाकामो भवति तत्क्रतुर्भवति ।
यत्क्रतुर्भवति तत्कर्म कुरुते ।
यत्कर्म कुरुते तदभिसंपद्यते ॥ ४.४.५ ॥
ಈ ಆತ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮವೇ; ಅದು ವಿಜ್ಞಾನಮಯ, ಮನೋಮಯ, ಪ್ರಾಣಮಯ, ಚಕ್ಷುರ್ಮಯ, ಶ್ರೋತ್ರಮಯ, ಪೃಥಿವೀಮಯ, ಆಪೋಮಯ, ವಾಯುಮಯ, ಆಕಾಶಮಯ, ತೇಜೋಮಯ, ಅತೇಜೋಮಯ; ಕಾಮಮಯ, ಅಕಾಮಮಯ, ಕ್ರೋಧಮಯ, ಅಕ್ರೋಧಮಯ, ಧರ್ಮಮಯ, ಅಧರ್ಮಮಯ, ಸರ್ವಮಯ. ಅದು ಇದಂಮಯ ಮತ್ತು ಅದೋಮಯ ಕೂಡ. ಯಾವ ರೀತಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಯಾವ ರೀತಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪಾಪ ಮಾಡುವವನು ಪಾಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮದಿಂದ ಪುಣ್ಯವಂತ, ಪಾಪ ಕರ್ಮದಿಂದ ಪಾಪಿ. ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಈ ಪುರುಷನು ಕಾಮಮಯನೇ. ಅವನ ಕಾಮನೆ ಹೇಗಿದೆಯೋ ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಸಂಕಲ್ಪ ಹೇಗೋ ಕರ್ಮವೂ ಹಾಗೆ; ಕರ್ಮ ಹೇಗೋ ಫಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.6
तदेष श्लोको भवति
तदेव सक्तः सह कर्मणैति लिङ्गं मनो यत्र निषक्तमस्य ।
प्राप्यान्तं कर्मणस्तस्य यत्किञ्चेह करोत्ययम् ।
तस्माल्लोकात्पुनरैत्यस्मै लोकाय कर्मणे ।
इति नु कामयमानः ।
अथाकामयमानो योऽकामो निष्काम आप्तकाम आत्मकामो न तस्य प्राणा उत्क्रामन्ति ।
ब्रह्मैव सन् ब्रह्माप्येति ॥ ४.४.६ ॥
ಈ ಕುರಿತು ಈ ಶ್ಲೋಕವಿದೆ: ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೋ, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದವನೊಂದಿಗೆ ಆ ಲಿಂಗ ಶರೀರ ಕರ್ಮದೊಂದಿಗೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಆ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಲೋಕದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಕಾಮಿಸುವವನು (ಹೋಗುತ್ತಾನೆ). ಆದರೆ ಕಾಮವಿಲ್ಲದ, ನಿಷ್ಕಾಮ, ಆಪ್ತಕಾಮ, ಆತ್ಮಕಾಮನಾದವನ ಪ್ರಾಣಗಳು ಹೊರಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.7
तदेष श्लोको भवति
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः ।
अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुत इति ।
तद्यथाहिनिर्ल्वयनी वल्मीके मृता प्रत्यस्ता शयीत ।
एवमेवेदं शरीरं शेते ।
अथायमशरीरोऽमृतः प्राणो ब्रह्मैव तेज एव ।
सोऽहं भगवते सहस्रं ददामीति होवाच जनको वैदेहः ॥ ४.४.७ ॥
ಈ ಕುರಿತು ಈ ಶ್ಲೋಕವಿದೆ: ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಅವನ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದಾಗ, ಮರ್ತ್ಯನು ಅಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದ ಹಾವಿನ ಕಳಚಿದ ಚರ್ಮದಂತೆ ಈ ಶರೀರ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಶರೀರ, ಅಮೃತ ಪ್ರಾಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ತೇಜಸ್ಸೇ. 'ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಾವಿರ (ಗೋವುಗಳನ್ನು) ಕೊಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ವಿದೇಹದ ಜನಕ ಹೇಳಿದನು.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.8
तदेते श्लोका भवन्ति
अणुः पन्था विततः पुराणो मां स्पृष्टोऽनुवित्तो मयैव ।
तेन धीरा अपियन्ति ब्रह्मविदः स्वर्गं लोकमित ऊर्ध्वं विमुक्ताः ॥ ४.४.८ ॥
ಈ ಕುರಿತು ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ: ಈ ದಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು, ವಿಸ್ತಾರವಾದುದು, ಪುರಾತನವಾದುದು. ಅದು ನನ್ನನ್ನೇ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿತು; ನಾನೇ ಅದನ್ನು ಪಡೆದೆ. ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಧೀರರು, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ವಿಮುಕ್ತರಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.9
तस्मिञ्शुक्लमुत नीलमाहुः पिङ्गलं हरितं लोहितं च ।
एष पन्था ब्रह्मणा हानुवित्तस्तेनैति ब्रह्मवित्पुण्यकृत्तैजसश्च ॥ ४.४.९ ॥
ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ, ನೀಲಿ, ಹಳದಿ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಎಂಬ ಬಣ್ಣಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದರ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.10
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते ।
ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायां रताः ॥ ४.४.१० ॥
ಅವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವರು ಕುರುಡು ಕತ್ತಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲೇ ರತರಾದವರು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತ್ತಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.11
अनन्दा नाम ते लोका अन्धेन तमसावृताः ।
तांस्ते प्रेत्याभिगच्छत्यविद्वांसोऽबुधा जनाः ॥ ४.४.११ ॥
ಆನಂದರಹಿತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಲೋಕಗಳು ಕುರುಡು ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಅವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಬುದ್ಧಿಹೀನರೂ ಆದ ಜನರು ಸತ್ತ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.12
आत्मानं चेद्विजानीयादयमस्मीति पुरुषः ।
किमिच्छन् कस्य कामाय शरीरमनु संज्वरेत् ॥ ४.४.१२ ॥
'ನಾನೇ ಇದು' ಎಂದು ಮನುಷ್ಯನು ಆತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿದರೆ, ಯಾವ ಬಯಕೆಯಿಂದ, ಯಾರ ಕಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಶರೀರದ ಹಿಂದೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾನೆ?
Bṛhadāraṇyaka 4.4.13
यस्यानुवित्तः प्रतिबुद्ध आत्मास्मिन् संदेह्ये गहने प्रविष्टः ।
स विश्वकृत्स हि सर्वस्य कर्ता तस्य लोकः स उ लोक एव ॥ ४.४.१३ ॥
ಯಾರು ಆತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿದು ಎಚ್ಚೆತ್ತು, ಈ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಅವನೇ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು; ಅವನೇ ಎಲ್ಲದರ ಕರ್ತ. ಅವನದೇ ಆ ಲೋಕ, ಅದೇ ಆ ಲೋಕ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.14
इहैव सन्तोऽथ विद्मस्तद्वयं न चेदवेदिर्महती विनष्टिः ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्त्यथेतरे दुःखमेवापियन्ति ॥ ४.४.१४ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವಾಗಲೇ ನಾವು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ; ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ ಮಹಾ ನಾಶ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಅಮೃತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ದುಃಖವನ್ನೇ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.15
यदैतमनुपश्यत्यत्मानं देवमङ्जसा ।
ईशानं भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते ॥ ४.४.१५ ॥
ಯಾವಾಗ ಮನುಷ್ಯನು ಈ ಆತ್ಮನನ್ನು, ಆ ದೇವನನ್ನು, ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೋ — ಭೂತ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಈಶ್ವರನನ್ನು — ಆಗ ಅವನು ಅದರಿಂದ ಮರೆಯಾಗಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.16
यस्मादर्वाक्संवत्सरोऽहोभिः परिवर्तते ।
तद्देवा ज्योतिषां ज्योतिरायुर्होपासतेऽमृतम् ॥ ४.४.१६ ॥
ಯಾವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಸಂವತ್ಸರವು ದಿನಗಳಿಂದ ತಿರುಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನೇ ದೇವತೆಗಳು ಬೆಳಕುಗಳ ಬೆಳಕು, ಅಮೃತ ಆಯುಸ್ಸು ಎಂದು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.17
यस्मिन् पञ्च पञ्चजना आकाशश्च प्रतिष्ठितः ।
तमेव मन्य आत्मानं विद्वान् ब्रह्मामृतोऽमृतम् ॥ ४.४.१७ ॥
ಐದು ಐದು ಜನರು ಮತ್ತು ಆಕಾಶವು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆಯೋ, ಅದನ್ನೇ ನಾನು ಆತ್ಮನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಜ್ಞಾನಿ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಮೃತನಾಗಿ ಅಮರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.18
प्राणस्य प्राणमुत चक्षुषश्चक्षुरुत श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो ये मनो विदुः ।
ते निचिक्युर्ब्रह्म पुराणमग्र्यम् ॥ ४.४.१८ ॥
ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಣ್ಣನ್ನು, ಕಿವಿಗೆ ಕಿವಿಯನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪುರಾತನವಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.19
मनसैवानुद्रष्टव्यं नेह नानास्ति किं चन ।
मृत्योः स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥ ४.४.१९ ॥
ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ನಾನಾತ್ವ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನಾತ್ವವೆಂಬಂತೆ ನೋಡುವವನು ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಮೃತ್ಯುವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.20
एकधैवानुद्रष्टव्यमेतदप्रमयं ध्रुवम् ।
विरजः पर आकाशादज आत्मा महान् ध्रुवः ॥ ४.४.२० ॥
ಇದನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬೇಕು—ಇದು ಅಪ್ರಮೇಯ ಮತ್ತು ಧ್ರುವ. ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ ಇದು ನಿರ್ಮಲ, ಅಜ, ಮಹಾನ್, ಧ್ರುವ ಆತ್ಮ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.21
तमेव धीरो विज्ञाय प्रज्ञां कुर्वीत ब्राह्मणः ।
नानुध्यायाद्बहूञ्छब्दान् वाचो विग्लापनं हि तदिति ॥ ४.४.२१ ॥
ಅವನನ್ನೇ ತಿಳಿದ ಧೀರನು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅನೇಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬಾರದು; ಅದು ವಾಣಿಯ ಬಳಲಿಕೆ ಮಾತ್ರ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.22
स वा एष महानज आत्मा योऽयं विज्ञानमयः प्राणेषु ।
य एषोऽन्तर्हृदय आकाशस्तस्मिञ्छेते ।
सर्वस्य वशी ।
सर्वस्येशानः ।
सर्वस्याधिपतिः ।
स न साधुना कर्मणा भूयान् ।
नो एवासाधुना कनीयान् ।
एष सर्वेश्वरः ।
एष भूताधिपतिः ।
एष भूतपालः ।
एष सेतुर्विधरण एषां लोकानामसंभेदाय ।
तमेतं वेदानुवचनेन ब्राह्मणा विविदिषन्ति यज्ञेन दानेन तपसानाशकेन ।
एतमेव विदित्वा मुनिर्भवति ।
एतमेव प्रव्राजिनो लोकमिच्छन्तः प्रव्रजन्ति ॥ ४.४.२२ ॥
ಇವನೇ ಈ ಮಹಾನ್ ಅಜನಾದ ಆತ್ಮ; ವಿಜ್ಞಾನಮಯನು, ಪ್ರಾಣಗಳಲ್ಲಿರುವವನು. ಹೃದಯದೊಳಗಿನ ಈ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಲಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸರ್ವರ ವಶೀಕರ್ತ, ಈಶಾನ, ಅಧಿಪತಿ. ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮದಿಂದ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇವನೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಭೂತಾಧಿಪತಿ, ಭೂತಪಾಲಕ. ಲೋಕಗಳು ಬೆರೆಯದಂತೆ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸೇತುವೆ ಇವನೇ. ವೇದಪಠನ, ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಉಪವಾಸದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇವನನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇವನನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ ಮುನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಈ ಲೋಕವನ್ನೇ ಬಯಸಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಪ್ರವ್ರಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.23
तदेतदृचाभ्युक्तम्
एष नित्यो महिमा ब्राह्मणस्य न कर्मणा वर्धते नो कनीयान् ।
तस्यैव स्यात्पदवित्तं विदित्वा न लिप्यते कर्मणा पापकेनेति ।
तस्मादेवंविच्छान्तो दान्त उपरतस्तितिक्षुः समाहितो भूत्वात्मन्येवात्मानं पश्यति ।
सर्वमात्मानं पश्यति ।
नैनं पाप्मा तरति ।
सर्वं पाप्मानं तरति ।
नैनं पाप्मा तपति ।
सर्वं पाप्मानं तपति ।
विपापो विरजोऽविचिकित्सो ब्राह्मणो भवति ।
एष ब्रह्मलोकः सम्राट् ।
एनं प्रापितोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः ।
सोऽहं भगवते विदेहान् ददामि मां चापि सह दास्यायेति ॥ ४.४.२३ ॥
ಇದರ ಕುರಿತು ಒಂದು ಋಕ್ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಈ ನಿತ್ಯ ಮಹಿಮೆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಕುಗ್ಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಅದರ ಪಥಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಶಾಂತನಾಗಿ, ದಾಂತನಾಗಿ, ವಿರಕ್ತನಾಗಿ, ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿ, ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಆತ್ಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಪಾಪವು ಅವನನ್ನು ದಾಟಲಾರದು; ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ಪಾಪವು ಅವನನ್ನು ಸುಡದು; ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾನೆ. ಪಾಪರಹಿತನು, ರಜೋರಹಿತನು, ಸಂಶಯರಹಿತನು ಆಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ, ಓ ಸಮ್ರಾಟ್. ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಇದನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ.' ನಾನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ವಿದೇಹರನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ದಾಸನಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.24
स वा एष महानज आत्मान्नादो वसुदानः ।
विन्दते वसु य एवं वेद ॥ ४.४.२४ ॥
ಇವನೇ ಈ ಮಹಾನ್ ಅಜನಾದ ಆತ್ಮ; ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಜಿಸುವವನು, ಧನವನ್ನು ಕೊಡುವವನು. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Bṛhadāraṇyaka 4.4.25
स वा एष महानज आत्माजरोऽमरोऽमृतोऽभयो ब्रह्म ।
अभयं वै ब्रह्म ।
अभयं हि वै ब्रह्म भवति य एवं वेद ॥ ४.४.२५ ॥
ಆ ಇದು ಮಹಾನ್, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮ; ಜರೆಯಿಲ್ಲದವನು, ಸಾವಿಲ್ಲದವನು, ಅಮೃತನು, ಭಯರಹಿತನು, ಬ್ರಹ್ಮ. ಬ್ರಹ್ಮವು ಭಯರಹಿತ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಭಯರಹಿತ ಬ್ರಹ್ಮವಾಗುತ್ತಾನೆ.